Ένας προβληματικός δρομολογητής (router) φαίνεται να βρίσκεται πίσω από το πρωτοφανές μπλακάουτ που προκάλεσε χάος στις αερομεταφορές των Ηνωμένων Πολιτειών, οδηγώντας σε χιλιάδες ακυρώσεις και καθυστερήσεις πτήσεων και αφήνοντας εκατοντάδες χιλιάδες επιβάτες αντιμέτωπους με πολύωρη ταλαιπωρία.

Το πρόβλημα εμφανίστηκε την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, κατά τη διάρκεια εργασιών αναβάθμισης του απαρχαιωμένου τηλεπικοινωνιακού δικτύου της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας των ΗΠΑ (FAA). Η δυσλειτουργία προκάλεσε αστάθεια στα συστήματα επικοινωνιών και ραντάρ, αναγκάζοντας τις αρχές να επιβάλουν πανεθνική αναστολή απογειώσεων για σχεδόν πέντε ώρες.

Στο επίκεντρο των ερευνών βρίσκονται δύο δρομολογητές που εγκαταστάθηκαν στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού των υποδομών, με τις αμερικανικές αρχές να εξετάζουν εάν πρόκειται για ελαττωματικό εξοπλισμό ή για ανθρώπινο λάθος κατά την εγκατάσταση.

Ο υπουργός Μεταφορών των ΗΠΑ, Σον Ντάφι, ανέφερε ότι οι νέες συσκευές ενδέχεται να προκάλεσαν υπερφόρτωση του δικτύου, καθώς φέρονται να έστελναν περισσότερα από 1.000 αιτήματα σύνδεσης κάθε τέσσερα με πέντε δευτερόλεπτα. Η δυσλειτουργία επηρέασε 17 από τα 22 περιφερειακά κέντρα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας.

Η αμερικανική κυβέρνηση απέκλεισε, με βάση τα μέχρι στιγμής στοιχεία, το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης, ενώ η έρευνα για τα ακριβή αίτια συνεχίζεται.

Χιλιάδες ακυρώσεις και καθυστερήσεις πτήσεων

Παρά την άρση της αναστολής απογειώσεων το βράδυ της Παρασκευής, οι επιπτώσεις συνεχίστηκαν και το Σάββατο, καθώς οι αεροπορικές εταιρείες δυσκολεύονταν να επαναφέρουν τα δρομολόγιά τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της FlightAware, την Παρασκευή καταγράφηκαν περίπου 9.200 ακυρώσεις πτήσεων και 7.500 καθυστερήσεις, ενώ το Σάββατο ακυρώθηκαν περισσότερες από 6.400 πτήσεις και άλλες 8.000 παρουσίασαν καθυστερήσεις.

Ιδιαίτερα σημαντικές ήταν οι επιπτώσεις στις Delta Air Lines, United Airlines και American Airlines, οι οποίες ακύρωσαν περίπου το ένα τέταρτο των πτήσεών τους το Σάββατο. Η JetBlue ακύρωσε σχεδόν το 45% των προγραμματισμένων δρομολογίων της.

Η αποκατάσταση της λειτουργίας αποδείχθηκε δύσκολη, καθώς αεροσκάφη και πληρώματα βρέθηκαν σε διαφορετικά αεροδρόμια από εκείνα στα οποία προβλεπόταν να βρίσκονται, δημιουργώντας αλυσιδωτές ανατροπές στα προγράμματα των εταιρειών.

Η FAA εκτίμησε ότι η ομαλή λειτουργία των αερομεταφορών θα αποκατασταθεί σε μεγάλο βαθμό έως αργά την Κυριακή 15 Νοεμβρίου.

Στο μικροσκόπιο ο εξοπλισμός της FAA

Το περιστατικό έφερε ξανά στο προσκήνιο την παλαιότητα των συστημάτων ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας στις ΗΠΑ.

Ο εκσυγχρονισμός του δικτύου έχει ανατεθεί στην εταιρεία τεχνολογίας και αμυντικών συστημάτων L3Harris, η οποία αντικαθιστά τα παλιά χάλκινα καλώδια με σύγχρονες οπτικές ίνες.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον υπουργό Μεταφορών, ορισμένοι από τους δρομολογητές που χρησιμοποιούνται στις υποδομές είναι περίπου 25 ετών, ενώ η FAA εξακολουθεί να δαπανά περίπου 1 δισ. δολάρια ετησίως για τη συντήρηση του παλαιού δικτύου.

Χαρακτηριστικό της τεχνολογικής καθυστέρησης είναι ότι σε ορισμένες εγκαταστάσεις εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται υπολογιστές Compaq ηλικίας δεκαετιών, ενώ για την εξεύρεση ανταλλακτικών καταφεύγουν ακόμη και στο eBay.

Παράλληλα, η αντικατάσταση των παλαιών δισκετών υπολογιστών (floppy disks), που χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση κρίσιμων πληροφοριών σε περισσότερες από 400 εγκαταστάσεις, προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2028.

Έκτακτη σύσκεψη στον Λευκό Οίκο και αίτημα για 50 δισ. δολάρια

Η σοβαρότητα του περιστατικού οδήγησε σε έκτακτη σύσκεψη στον Λευκό Οίκο, ενώ ο Σον Ντάφι επανέφερε το αίτημα για πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 50 δισ. δολαρίων, προκειμένου να επιταχυνθεί ο εκσυγχρονισμός των συστημάτων ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας και των αεροδρομιακών υποδομών.

Το Κογκρέσο είχε ήδη εγκρίνει κονδύλια 12,5 δισ. δολαρίων, ωστόσο, σύμφωνα με Δημοκρατικούς βουλευτές, μέχρι στιγμής έχει δαπανηθεί μόλις 1 δισ. δολάριο.

Την ίδια ώρα, η L3Harris ανακοίνωσε ότι συνεργάζεται με την FAA για τη διερεύνηση του περιστατικού, επισημαίνοντας ότι έχει ολοκληρώσει περισσότερο από το 70% των προγραμματισμένων εργασιών αναβάθμισης του δικτύου.

Φόβοι για επανάληψη της κρίσης

Το μπλακάουτ του Νοεμβρίου δεν είναι το πρώτο σοβαρό περιστατικό που πλήττει τις αμερικανικές αερομεταφορές τα τελευταία χρόνια.

Τον Ιανουάριο του 2023, ανθρώπινο λάθος στο σύστημα ειδοποιήσεων προς τους πιλότους (NOTAM) είχε οδηγήσει σε πανεθνική αναστολή απογειώσεων, επηρεάζοντας περίπου 11.000 πτήσεις.

Τον περασμένο Σεπτέμβριο, προβλήματα σε τηλεπικοινωνιακό κύκλωμα στη Φιλαδέλφεια και η ακούσια κοπή καλωδίου οπτικών ινών στο Νιου Τζέρσεϊ προκάλεσαν επίσης χιλιάδες καθυστερήσεις και ακυρώσεις πτήσεων.

Η νέα κρίση επαναφέρει τα ερωτήματα για την ασφάλεια και την αξιοπιστία των αμερικανικών αεροπορικών υποδομών. Όπως δήλωσε στο BBC ο πρώην επικεφαλής της Υπηρεσίας Ασφάλειας Μεταφορών των ΗΠΑ, Τζον Πιστόλε, η γρήγορη επανεκκίνηση του συστήματος δεν αναιρεί το βασικό ερώτημα: τι εγγυάται ότι ένα αντίστοιχο περιστατικό δεν θα επαναληφθεί;

Η επιστροφή των πτήσεων στην κανονικότητα μπορεί να ολοκληρώσει την άμεση διαχείριση της κρίσης, όμως ο εκσυγχρονισμός των απαρχαιωμένων συστημάτων παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα για την αμερικανική πολιτική αεροπορία.