Σημαντικές ελαφρύνσεις στον ΕΝΦΙΑ του 2027 αναμένεται να δουν περισσότεροι από 2 εκατομμύρια ιδιοκτήτες ακινήτων, καθώς τίθενται σε εφαρμογή νέες ρυθμίσεις που προβλέπουν πλήρεις απαλλαγές, μειώσεις έως 50% αλλά και εκπτώσεις για όσους έχουν ασφαλίσει τις κατοικίες τους έναντι φυσικών καταστροφών.

Ο νέος χάρτης των φοροελαφρύνσεων περιλαμβάνει έξι διαφορετικές κατηγορίες δικαιούχων. Στους κερδισμένους βρίσκονται κάτοικοι μικρών οικισμών και ακριτικών νησιών, τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα, οικογένειες με άτομα με αναπηρία, ιδιοκτήτες ακινήτων σε περιοχές που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές, αλλά και όσοι έχουν προχωρήσει στην ασφάλιση των κατοικιών τους.

Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά την πλήρη απαλλαγή της κύριας κατοικίας σε χιλιάδες μικρούς οικισμούς της χώρας, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα εισοδηματικά και περιουσιακά όρια που καθορίζουν ποιοι δικαιούνται μηδενικό φόρο ή μείωση κατά 50%.

Οι έξι κατηγορίες που δικαιούνται απαλλαγές και εκπτώσεις

1. Μηδενικός ΕΝΦΙΑ για περίπου 650.000 ιδιοκτήτες σε μικρούς οικισμούς

Η σημαντικότερη παρέμβαση αφορά τους ιδιοκτήτες που έχουν την κύρια κατοικία τους σε μικρούς οικισμούς της περιφέρειας. Από το 2027 η απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ γίνεται πλήρης, ενώ διευρύνονται και τα πληθυσμιακά όρια.

Συγκεκριμένα, το όριο αυξάνεται στους 2.000 κατοίκους, από 1.500 που ίσχυε προηγουμένως. Ειδικά για τη Δυτική Μακεδονία, καθώς και για τους παραμεθόριους δήμους των Περιφερειών Κεντρικής Μακεδονίας, Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και Ηπείρου, το όριο φτάνει τους 2.200 κατοίκους.

Με την επέκταση της ρύθμισης προστίθενται 131 οικισμοί και περίπου 62.000 φορολογούμενοι. Συνολικά, το μέτρο καλύπτει 12.855 οικισμούς και εκτιμάται ότι αφορά περίπου 650.000 ιδιοκτήτες.

Για να εξασφαλιστεί η απαλλαγή, η φορολογητέα αξία της κύριας κατοικίας δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 400.000 ευρώ. Δικαιούχοι είναι φυσικά πρόσωπα που είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας, ενώ η απαλλαγή αφορά αποκλειστικά την κύρια κατοικία και όχι εξοχικές ή άλλες δευτερεύουσες ιδιοκτησίες.

2. Πλήρης απαλλαγή για τρίτεκνες, πολύτεκνες οικογένειες και νοικοκυριά με άτομα με αναπηρία

Πλήρη απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για το σύνολο της ακίνητης περιουσίας τους μπορούν να εξασφαλίσουν τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, καθώς και οικογένειες στις οποίες υπάρχει άτομο με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 80%.

Η απαλλαγή, ωστόσο, συνδέεται με συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.

Ειδικότερα, το συνολικό ετήσιο οικογενειακό εισόδημα δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 12.000 ευρώ. Το όριο προσαυξάνεται κατά 1.000 ευρώ για τον ή τη σύζυγο ή το έτερο μέρος συμφώνου συμβίωσης και για κάθε εξαρτώμενο μέλος.

Παράλληλα, η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων που κατέχει η οικογένεια δεν πρέπει να ξεπερνά τα 150 τετραγωνικά μέτρα.

Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις, καθώς εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις, η απαλλαγή δεν περιορίζεται μόνο στην κύρια κατοικία, αλλά καλύπτει το σύνολο της ακίνητης περιουσίας.

3. Χωρίς ΕΝΦΙΑ περίπου 3.500 ιδιοκτήτες σε μικρά ακριτικά νησιά

Πλήρη απαλλαγή προβλέπεται και για τους ιδιοκτήτες που έχουν την κύρια κατοικία τους σε μικρά ακριτικά νησιά με πληθυσμό κάτω των 1.200 κατοίκων.

Η ρύθμιση αφορά φυσικά πρόσωπα που είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας και διαθέτουν κύρια κατοικία στα συγκεκριμένα νησιά.

Στη λίστα περιλαμβάνονται νησιά των Περιφερειακών Ενοτήτων Ικαρίας, Λήμνου, Σάμου, Χίου, Καλύμνου, Καρπάθου, Ρόδου και Κω, καθώς και η Γαύδος και τα Διαπόντια Νησιά, σύμφωνα με τις ειδικότερες προβλέψεις.

Η απαλλαγή αφορά τα δικαιώματα επί των ακινήτων που βρίσκονται στις συγκεκριμένες περιοχές και εκτιμάται ότι καλύπτει περίπου 3.500 ιδιοκτήτες.

4. Απαλλαγές για ακίνητα που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές

Στις κατηγορίες των δικαιούχων περιλαμβάνονται και ιδιοκτήτες ακινήτων σε περιοχές που έχουν πληγεί από μεγάλες φυσικές καταστροφές.

Οι προβλεπόμενες απαλλαγές αφορούν ακίνητα που υπέστησαν ζημιές από πυρκαγιές, σεισμούς και πλημμύρες, με τις προϋποθέσεις να καθορίζονται από τις ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις για κάθε περιοχή.

Στις περιοχές που περιλαμβάνονται συγκαταλέγονται η Κορινθία, που επλήγη από τις πυρκαγιές του Ιουλίου 2018, καθώς και οι Δήμοι Μαντουδίου – Λίμνης – Αγίας Άννας και Ιστιαίας – Αιδηψού στην Εύβοια, μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2021.

Απαλλαγές προβλέπονται επίσης για πληγέντα ακίνητα από τον σεισμό της 3ης Μαρτίου 2021 στις Περιφερειακές Ενότητες Λάρισας, Τρικάλων, Καρδίτσας, Πιερίας, Γρεβενών, Κοζάνης και Φθιώτιδας.

Στη σχετική λίστα περιλαμβάνονται ακόμη περιοχές της Κρήτης που επλήγησαν από τους σεισμούς του 2021, καθώς και η Σάμος, η Ικαρία και η Χίος, μετά τον σεισμό και τις πλημμύρες της 30ής Οκτωβρίου 2020.

Η απαλλαγή δεν εφαρμόζεται αυτομάτως σε κάθε ακίνητο που βρίσκεται σε μια πληγείσα περιοχή, αλλά εξαρτάται από τις ειδικές διατάξεις και τις προϋποθέσεις που ισχύουν ανά περίπτωση.

5. Μείωση 50% για περίπου 800.000 ιδιοκτήτες με χαμηλά εισοδήματα

Μείωση κατά 50% στον συνολικό ΕΝΦΙΑ δικαιούνται ιδιοκτήτες που πληρούν σωρευτικά συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.

Το συνολικό ετήσιο οικογενειακό εισόδημα δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 9.000 ευρώ, με προσαύξηση 1.000 ευρώ για τον ή τη σύζυγο και για κάθε εξαρτώμενο μέλος.

Έτσι, τα εισοδηματικά όρια διαμορφώνονται ως εξής:

  • 9.000 ευρώ για άγαμο χωρίς παιδιά.
  • 10.000 ευρώ για ζευγάρι χωρίς παιδιά.
  • 11.000 ευρώ για ζευγάρι με ένα εξαρτώμενο παιδί.
  • 12.000 ευρώ για ζευγάρι με δύο εξαρτώμενα παιδιά.

Δεν αρκεί, ωστόσο, μόνο το χαμηλό εισόδημα. Η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 150 τετραγωνικά μέτρα, ενώ υπάρχουν και συγκεκριμένα όρια στη συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας.

Αυτά διαμορφώνονται σε 85.000 ευρώ για άγαμο, 150.000 ευρώ για έγγαμο χωρίς παιδιά και 200.000 ευρώ για έγγαμο με δύο εξαρτώμενα παιδιά.

Οι δικαιούχοι εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τους 800.000, ενώ η μείωση αφορά τον συνολικό φόρο που αναλογεί στον ιδιοκτήτη.

6. Έκπτωση έως 20% για όσους έχουν ασφαλίσει τις κατοικίες τους

Σημαντικό όφελος μπορούν να εξασφαλίσουν και οι ιδιοκτήτες που έχουν ασφαλίσει τις κατοικίες τους έναντι φυσικών καταστροφών.

Για κατοικίες με φορολογητέα αξία έως 500.000 ευρώ προβλέπεται έκπτωση 20% στον ΕΝΦΙΑ, ενώ για κατοικίες μεγαλύτερης αξίας η μείωση περιορίζεται στο 10%.

Βασική προϋπόθεση είναι η ασφάλιση να καλύπτει και τους τρεις κινδύνους: σεισμό, πυρκαγιά και πλημμύρα.

Επιπλέον, το ασφαλιστήριο πρέπει να αφορά ολόκληρη την αξία ανακατασκευής του κτίσματος, χωρίς να συνυπολογίζεται η αξία του οικοπέδου, με ελάχιστο ποσό κάλυψης τα 1.000 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.

Για να χορηγηθεί ολόκληρη η έκπτωση, απαιτείται ασφάλιση για ολόκληρο το 2026. Εάν η ασφαλιστική κάλυψη έχει μικρότερη διάρκεια, αλλά τουλάχιστον τρεις μήνες μέσα στο έτος, η έκπτωση υπολογίζεται αναλογικά.

Η συγκεκριμένη κατηγορία αφορά περισσότερους από 400.000 ιδιοκτήτες, σύμφωνα με τις σχετικές εκτιμήσεις.

Ποιοι κινδυνεύουν να πληρώσουν περισσότερο το 2027

Παρά τις σημαντικές ελαφρύνσεις, δεν θα δουν όλοι οι ιδιοκτήτες μειωμένο εκκαθαριστικό.

Αυξημένο ΕΝΦΙΑ αναμένεται να αντιμετωπίσουν κυρίως όσοι απέκτησαν μέσα στο 2026 νέα ακίνητη περιουσία, είτε μέσω αγοράς είτε μέσω δωρεάς, γονικής παροχής ή κληρονομιάς, με αποτέλεσμα να αυξηθεί η συνολική φορολογητέα αξία της περιουσίας τους.

Η εικόνα του νέου εκκαθαριστικού θα εξαρτηθεί από τα περιουσιακά στοιχεία που θα δηλωθούν, τα δικαιώματα που κατέχει κάθε φορολογούμενος και την υπαγωγή του ή μη σε κάποια από τις κατηγορίες απαλλαγών και εκπτώσεων.

Τι πρέπει να προσέξουν οι ιδιοκτήτες

Το κρίσιμο στοιχείο για τον ΕΝΦΙΑ του 2027 είναι ότι οι ελαφρύνσεις δεν έχουν ενιαία εφαρμογή. Άλλες αφορούν αποκλειστικά την κύρια κατοικία, άλλες καλύπτουν το σύνολο της ακίνητης περιουσίας και άλλες προϋποθέτουν συγκεκριμένη ασφαλιστική κάλυψη ή συνδυασμό εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων.

Επομένως, οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να ελέγξουν προσεκτικά τα στοιχεία της ακίνητης περιουσίας τους, τα εισοδήματα που δηλώθηκαν για το 2026, την επιφάνεια των κτισμάτων και, όπου απαιτείται, τα στοιχεία της ασφαλιστικής τους κάλυψης.

Με περισσότερους από 2 εκατομμύρια ιδιοκτήτες να εντάσσονται στον νέο χάρτη των φοροελαφρύνσεων, ο ΕΝΦΙΑ του 2027 αναμένεται να έχει σημαντικές διαφοροποιήσεις, με το τελικό όφελος για κάθε φορολογούμενο να καθορίζεται από την κατηγορία στην οποία ανήκει και τις προϋποθέσεις που πληροί.