Κόκκινα δάνεια: Ο Σεπτέμβριος αλλάζει το παιχνίδι - Ποιοι κερδίζουν χαμηλότερες δόσεις και ποιοι κινδυνεύουν με εκποίηση

Νέα δεδομένα στη διαχείριση των κόκκινων δανείων φέρνει ο Σεπτέμβριος, καθώς τράπεζες και servicers καλούνται να κλείσουν μια σειρά σημαντικών εκκρεμοτήτων που αφορούν δεκάδες χιλιάδες δανειολήπτες και χαρτοφυλάκια δισεκατομμυρίων ευρώ.

Στην πρώτη γραμμή βρίσκονται τα δάνεια που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη, μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων, τα λεγόμενα step up στεγαστικά, οι οφειλές σε ελβετικό φράγκο, αλλά και το νέο πλαίσιο υποχρεώσεων που σχεδιάζεται για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.

Ο Σεπτέμβριος αναμένεται, έτσι, να λειτουργήσει ως μήνας-ορόσημο, καθώς θα αρχίσει να αποτυπώνεται στην πράξη τόσο το οικονομικό κόστος των αλλαγών όσο και οι επιλογές που ανοίγονται για τους δανειολήπτες.

Νόμος Κατσέλη: Νέες δόσεις και πιθανές επιστροφές

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά περίπου 100.000 δάνεια τα οποία έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη.

Μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου, οι τόκοι θα υπολογίζονται πλέον επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου. Η αλλαγή αυτή οδηγεί σε χαμηλότερη επιβάρυνση για τους δανειολήπτες στο εξής, ενώ δημιουργεί παράλληλα τη βάση για ενδεχόμενες επιστροφές ποσών σε όσους κατέβαλαν αυξημένους τόκους τα προηγούμενα χρόνια.

Τράπεζες και servicers επεξεργάζονται ήδη τα νέα δοσολόγια, ενώ προετοιμάζεται και η σχετική πλατφόρμα μέσω της οποίας θα πραγματοποιηθούν οι επανυπολογισμοί των οφειλών.

Η εξέλιξη, ωστόσο, έχει και δεύτερη πλευρά. Οι χαμηλότερες εισπράξεις από τα συγκεκριμένα δάνεια επηρεάζουν τις ανακτήσεις των χαρτοφυλακίων στα οποία έχουν ενταχθεί και, κατά συνέπεια, τα business plans των τιτλοποιήσεων του προγράμματος «Ηρακλής».

Οι αναθεωρήσεις αναμένεται να ολοκληρωθούν μέσα στον Σεπτέμβριο. Οι πρώτες εκτιμήσεις των servicers ανεβάζουν τη συνολική επίπτωση κοντά στα 700 εκατ. ευρώ, αισθητά χαμηλότερα από το δυσμενές σενάριο των 1,1 δισ. ευρώ που είχε αρχικά εξεταστεί.

Με τα σημερινά δεδομένα, πάντως, εκτιμάται ότι η επιβάρυνση δεν απειλεί τις senior ομολογίες των τιτλοποιήσεων και συνεπώς δεν δημιουργεί, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, ανάγκη ενεργοποίησης των κρατικών εγγυήσεων.

Στο στόχαστρο και τα δεύτερα ακίνητα

Παράλληλα ενεργοποιείται μία διάταξη του νόμου Κατσέλη η οποία μέχρι σήμερα δεν είχε εφαρμοστεί στην πράξη.

Πρόκειται για τον διαχωρισμό της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία του οφειλέτη. Ενώ η πρώτη κατοικία μπορεί να εξακολουθεί να προστατεύεται, τα υπόλοιπα ακίνητα θα μπορούν να οδηγούνται σε διαδικασία εκποίησης.

Για τράπεζες και servicers η συγκεκριμένη δυνατότητα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μπορεί να αντισταθμίσει μέρος των απωλειών στις ανακτήσεις που προκαλεί ο νέος τρόπος υπολογισμού των τόκων.

Step up δάνεια: Στόχος μετατροπής του 70%

Δεύτερο μεγάλο μέτωπο αποτελούν τα step up στεγαστικά δάνεια, στα οποία η αρχική μηνιαία δόση είναι χαμηλή και αυξάνεται σταδιακά με την πάροδο του χρόνου.

Σε αρκετές περιπτώσεις οι δανειολήπτες καταβάλλουν για πολλά χρόνια κυρίως τόκους, χωρίς να μειώνεται ουσιαστικά το κεφάλαιο της οφειλής.

Μέχρι σήμερα έχουν μετατραπεί σε κανονικά τοκοχρεολυτικά δάνεια συμβάσεις άνω των 2,2 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 50% ενός συνολικού χαρτοφυλακίου που εκτιμάται μεταξύ 4,5 και 5 δισ. ευρώ.

Ο στόχος είναι μέχρι το τέλος του 2026 το ποσοστό των μετατροπών να φθάσει στο 70%.

Από τον Σεπτέμβριο οι τράπεζες προγραμματίζουν νέες, πιο εκτεταμένες καμπάνιες ενημέρωσης, προτείνοντας στους πελάτες τους μετατροπή των υφιστάμενων συμβάσεων σε τοκοχρεολυτικές, με σταθερό επιτόκιο που κινείται κοντά στο 3%.

Στην αγορά, ωστόσο, θεωρείται δύσκολο να επιτευχθεί ο στόχος του 70%. Για το τμήμα των δανείων που θα παραμείνει εκτός μετατροπής, το πιθανότερο σενάριο είναι να ακολουθηθεί η λύση της πώλησης ή της τιτλοποίησης.

Η Eurobank έχει ήδη προχωρήσει στην απαραίτητη προετοιμασία, ενώ αντίστοιχες επιλογές εξετάζονται και από την Τράπεζα Πειραιώς.

Ελβετικό φράγκο: Στο τραπέζι νέα παράταση

Ανοιχτή παραμένει και η υπόθεση των δανείων σε ελβετικό φράγκο.

Η ισχύουσα προθεσμία για τη μετατροπή των συμβάσεων σε ευρώ λήγει στις 30 Σεπτεμβρίου, ενώ μέχρι στιγμής εκτιμάται ότι έχει καλυφθεί περίπου το 60% του στόχου.

Στην αγορά θεωρείται πιθανό να δοθεί νέα παράταση, καθώς η θερινή περίοδος περιόρισε τον διαθέσιμο χρόνο για τους δανειολήπτες ώστε να αξιολογήσουν τις προτάσεις των τραπεζών και να ολοκληρώσουν τις απαιτούμενες διαδικασίες.

Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται προβλέπει μεταφορά της προθεσμίας έως το τέλος του 2026, προκειμένου να αυξηθεί ο αριθμός των συμβάσεων που θα μετατραπούν σε ευρώ.

Νέο πλαίσιο και μεγαλύτερες υποχρεώσεις για τους servicers

Το παζλ των αλλαγών συμπληρώνουν οι παρεμβάσεις που σχεδιάζει η κυβέρνηση στη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.

Στόχος είναι οι δανειολήπτες να έχουν πιο αποτελεσματική εξυπηρέτηση, σαφέστερη ενημέρωση για το ύψος της οφειλής τους και καλύτερη εικόνα για τις διαθέσιμες λύσεις ρύθμισης και τις μηνιαίες υποχρεώσεις τους.

Οι νέες απαιτήσεις αναμένεται να αυξήσουν το λειτουργικό κόστος των servicers, καθώς θα απαιτηθούν αλλαγές τόσο στα συστήματα όσο και στον τρόπο επικοινωνίας και διαχείρισης των υποθέσεων.

Ο Σεπτέμβριος ανοίγει, επομένως, έναν νέο κύκλο για την αγορά των κόκκινων δανείων. Ο επανυπολογισμός των δόσεων του νόμου Κατσέλη, η προσπάθεια μετατροπής των step up στεγαστικών, η πιθανή παράταση για το ελβετικό φράγκο και οι αυστηρότερες απαιτήσεις για τους servicers δημιουργούν ένα νέο τοπίο.

Για τους δανειολήπτες, οι αλλαγές μπορούν να σημαίνουν χαμηλότερες επιβαρύνσεις και περισσότερες επιλογές ρύθμισης. Για τράπεζες και servicers, όμως, το φθινόπωρο θα είναι περίοδος αναπροσαρμογής των σχεδίων ανακτήσεων και επαναξιολόγησης χαρτοφυλακίων δισεκατομμυρίων ευρώ.