Αλλαγές στον χάρτη της συνταξιοδότησης στην Ελλάδα προδιαγράφουν οι μακροπρόθεσμες δημογραφικές προβολές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με το γενικό όριο ηλικίας για πλήρη σύνταξη να εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στα 68 έτη το 2030, από τα 67 που ισχύουν σήμερα. Οι εκτιμήσεις των Βρυξελλών φτάνουν ακόμη πιο μακριά, προβλέποντας σύνταξη στα 70 έτη το 2055 και στα 72 έτη το 2080.

Σύμφωνα με την έκθεση Ageing Report 2027, η οποία εξετάζει τις επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης στην οικονομία και τα ασφαλιστικά συστήματα, αντίστοιχη αύξηση προβλέπεται και για τα όρια πρόωρης συνταξιοδότησης. Συγκεκριμένα, από τα 62 έτη σήμερα, εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν στα 63 το 2030, στα 65 το 2055 και στα 67 το 2080.

Πρόκειται για μακροπρόθεσμες προβολές με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και τις δημογραφικές παραδοχές και όχι για απόφαση αύξησης των ορίων ηλικίας που έχει ήδη λάβει η ελληνική κυβέρνηση.

Τι προβλέπεται για τα όρια ηλικίας

Οι εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διαμορφώνουν την ακόλουθη εικόνα για την Ελλάδα:

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με τον μηχανισμό που προβλέπει την αναπροσαρμογή των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης ανάλογα με τη μεταβολή του προσδόκιμου ζωής στα 65 έτη.

Ο συγκεκριμένος μηχανισμός προβλέπει επανεξέταση ανά τριετία, ωστόσο μέχρι σήμερα δεν έχει ενεργοποιηθεί. Η πανδημία και η περιορισμένη αύξηση του προσδόκιμου ζωής ήταν οι βασικοί λόγοι για τους οποίους δεν προχώρησε η αναπροσαρμογή των ηλικιακών ορίων.

Το δημογραφικό πιέζει το ασφαλιστικό σύστημα

Βασικός παράγοντας πίσω από τις προβλέψεις για αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης είναι η δημογραφική συρρίκνωση της χώρας. Η Ελλάδα αναμένεται να χάσει σημαντικό μέρος του πληθυσμού της τις επόμενες δεκαετίες, ενώ παράλληλα θα αυξηθεί το ποσοστό των ηλικιωμένων.

Ειδικότερα, ο πληθυσμός εκτιμάται ότι θα μειωθεί από 10,4 εκατομμύρια το 2025 σε 7,6 εκατομμύρια το 2080. Την ίδια στιγμή, το ποσοστό των ατόμων άνω των 65 ετών αναμένεται να αυξηθεί από 23,9% σε περίπου 34,6%.

Η υπογεννητικότητα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες επιδείνωσης της κατάστασης, καθώς ο δείκτης γονιμότητας στην Ελλάδα βρίσκεται μόλις στο 1,20 παιδιά ανά γυναίκα, αρκετά χαμηλότερα από το επίπεδο αναπλήρωσης του πληθυσμού.

Λιγότεροι εργαζόμενοι για περισσότερους συνταξιούχους

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η προβλεπόμενη επιδείνωση της αναλογίας εργαζομένων προς συνταξιούχους. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, από τους 2,4 εργαζομένους που αντιστοιχούν σήμερα σε κάθε συνταξιούχο, η αναλογία αναμένεται να υποχωρήσει στους 1,5 έως το 2080.

Παράλληλα, η μέση πραγματική ηλικία εξόδου από την αγορά εργασίας προβλέπεται να αυξηθεί από τα 64,9 έτη το 2025 στα 68,6 έτη το 2080.

Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει την πίεση που αναμένεται να δεχθεί το ασφαλιστικό σύστημα, καθώς οι πολίτες θα ζουν περισσότερα χρόνια μετά τη συνταξιοδότησή τους, ενώ ο αριθμός των εργαζομένων που χρηματοδοτούν το αναδιανεμητικό σύστημα θα περιορίζεται.

Οι προβολές της Κομισιόν επαναφέρουν έτσι στο προσκήνιο τη συζήτηση για το μέλλον του ασφαλιστικού και τις αλλαγές που ενδέχεται να χρειαστούν τις επόμενες δεκαετίες. Το δημογραφικό, η απασχόληση και η βιωσιμότητα των συντάξεων αναδεικνύονται σε κρίσιμα ζητήματα, με τις νεότερες γενιές ασφαλισμένων να βρίσκονται αντιμέτωπες με την προοπτική συνταξιοδότησης σε μεγαλύτερη ηλικία.