Η ατμόσφαιρα στις Βρυξέλλες και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αρχίζει να θυμίζει επικίνδυνα το 2022, σημειώνει το Politico.
Εκείνη η χρονιά έχει μείνει χαραγμένη στη μνήμη των ηγετών της Γηραιάς Ηπείρου όχι μόνο για τις επιπτώσεις στην ασφάλεια μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλά και —εξίσου οδυνηρά— για το σοκ στις τιμές και την επάρκεια ενέργειας που ακολούθησε.
Τότε, οι κυβερνήσεις αναγκάστηκαν να δαπανήσουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ για τη διάσωση νοικοκυριών και βιομηχανιών.
Σήμερα, με την τιμή του βαρελιού να σπάει το φράγμα των 100 δολαρίων τη Δευτέρα, καθώς ο πόλεμος που πυροδότησαν τα πλήγματα ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν εισέρχεται στη δεύτερη εβδομάδα του, η Ευρώπη βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με μια κρίση πέρα από τον έλεγχό της.
Σε ετοιμότητα οι G7 – Κλειστή η «αρτηρία» του Ορμούζ
Οι υπουργοί Οικονομικών της G7 πραγματοποίησαν έκτακτη συνάντηση, δηλώνοντας ότι «παραμένουν έτοιμοι» να «λάβουν τα απαραίτητα μέτρα», συμπεριλαμβανομένης της αποδέσμευσης έκτακτων αποθεμάτων πετρελαίου.
Ωστόσο, απέφυγαν να δεσμευτούν για άμεση δράση.
Ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκύρ, ο οποίος προήδρευσε της συνάντησης, ανέφερε ότι οι υπουργοί δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει σε μια τέτοια κίνηση.
Την ώρα που οι πολιτικοί συσκέπτονται, τα Στενά του Ορμούζ —από όπου διέρχεται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου— παραμένουν ουσιαστικά κλειστά λόγω των ιρανικών απειλών, ενώ drones και πύραυλοι στοχεύουν ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο.
Τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά στις ευρωπαϊκές αντλίες, ενώ το φυσικό αέριο ξεπέρασε τη Δευτέρα τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, το υψηλότερο επίπεδο από το 2022.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προειδοποίησε τους πρεσβευτές της ΕΕ: «Βλέπουμε τώρα μια περιφερειακή σύγκρουση με ακούσιες συνέπειες. Και η διάχυση (spillover) είναι ήδη μια πραγματικότητα σήμερα».
Ο φόβος του στασιμοπληθωρισμού
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αρχίζουν να αναγνωρίζουν τη σοβαρότητα της κατάστασης.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομίας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, δήλωσε: «Σε ένα πιο ήπιο σενάριο, όπου η σύγκρουση θα περιοριστεί σε μερικές εβδομάδες, μπορεί κανείς να αναμένει ότι δεν θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια και ευρωπαϊκή οικονομία».
Προειδοποίησε όμως ότι μια παρατεταμένη κρίση «μπορεί να καταλήξει σε ένα ουσιαστικό στασιμοπληθωριστικό σοκ για την παγκόσμια και ευρωπαϊκή οικονομία».
Από την Κύπρο, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν υπογράμμισε ότι η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ είναι «απαραίτητη για τη ροή φυσικού αερίου και πετρελαίου».
Πρόσθεσε ότι η Γαλλία επιθυμεί να καθιερώσει στρατιωτικές συνοδείες για τάνκερ «το συντομότερο δυνατό», αν και διευκρίνισε ότι τέτοιες επιχειρήσεις δεν μπορούν να ξεκινήσουν πριν καταλαγιάσουν οι μάχες.
Το μεγάλο ερώτημα: Πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος;
Το πιο κρίσιμο ερώτημα για τους ηγέτες είναι ένα που κανείς δεν μπορεί να απαντήσει με βεβαιότητα – ίσως μόνο ο Ντόναλντ Τραμπ.
Μέχρι στιγμής, σύμφωνα με αναλυτές της αγοράς ενέργειας, η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει περιοριστεί εν μέρει χάρη στην παγκόσμια υπερπροσφορά πετρελαίου και στην αναμενόμενη αύξηση της παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) τα επόμενα χρόνια.
Παράλληλα, οι αυξήσεις στις τιμές φυσικού αερίου χρειάζονται χρόνο για να μεταφερθούν στους λογαριασμούς των καταναλωτών, κάτι που δίνει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής ένα μικρό περιθώριο αντίδρασης.
Οι υπουργοί Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να συνεδριάσουν την επόμενη εβδομάδα, με βασικό θέμα την άνοδο των τιμών και τις πιθανές επιλογές για τον περιορισμό τους.
Άδεια αποθέματα και το «στοίχημα» του Τραμπ
Μια επιπλέον ανησυχία για την ΕΕ είναι ότι τα αποθέματα φυσικού αερίου έχουν εξαντληθεί σε ασυνήθιστα χαμηλά επίπεδα μετά τον φετινό βαρύ χειμώνα.
Αν και η ΕΕ διαθέτει εργαλεία όπως κοινές προμήθειες και πλαφόν στις τιμές, τα κράτη-μέλη προτιμούν προς το παρόν να περιμένουν.
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται προκλητικός.
«Οι βραχυπρόθεσμες τιμές του πετρελαίου, οι οποίες θα πέσουν γρήγορα όταν τελειώσει η καταστροφή της ιρανικής πυρηνικής απειλής, είναι ένα πολύ μικρό τίμημα που πρέπει να πληρώσουν οι ΗΠΑ και ο κόσμος για την Ασφάλεια και την Ειρήνη», έγραψε στο Truth Social.
«Μόνοι οι ανόητοι θα πίστευαν κάτι διαφορετικό», πρόσθεσε.
Φόβοι για μεγαλύτερη κρίση
Ιδιαίτερα για το πετρέλαιο, πολλοί φοβούνται ότι η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί πριν βελτιωθεί.
«Βλέπουμε μεγάλης κλίμακας διακοπές παραγωγής σε πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένης –σοκαριστικά– πλέον και της Σαουδικής Αραβίας», δήλωσε ο Ατζέι Πάρμαρ, ειδικός στο πετρέλαιο και διευθυντής στην εταιρεία ενεργειακής ανάλυσης ICIS.
«Οι συνέπειες για την αγορά θα είναι πολύ πιο σημαντικές από εκείνες που είδαμε το 2022», πρόσθεσε.
Ποιος φταίει για την ακρίβεια;
Ενώ οι περισσότεροι Ευρωπαίοι ηγέτες αποφεύγουν να επιρρίψουν ευθύνες στον Τραμπ, η εσωτερική πολιτική συζήτηση στην Ευρώπη αρχίζει να οξύνεται.
Ο Βρετανός υπουργός Ενέργειας Εντ Μίλιμπαντ, απέδωσε την αναταραχή στις «ιρανικές απειλές στα Στενά του Ορμούζ», όμως ο ηγέτης των Φιλελεύθερων Δημοκρατών, Εντ Ντέιβι, ήταν πολύ πιο αιχμηρός μιλώντας στο BBC.
«Αυτός ο απερίσκεπτος και παράνομος πόλεμος θα έχει ως αποτέλεσμα οι άνθρωποι να πληρώνουν υψηλότερες τιμές στην αντλία και οι λογαριασμοί ενέργειας τους να αυξηθούν. Και οι άνθρωποι, όταν έρθει η ώρα να τους πληρώσουν, θα πουν: “Λοιπόν, ποιος το προκάλεσε αυτό;”. Θα είναι ο Ντόναλντ Τραμπ».