Η Ελλάδα αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα success stories σε ολόκληρο τον πλανήτη, καθώς πέραν των οικονομικών επιδόσεων, ενσωματώνει πρόσθετη υπεραξία σε γεωπολιτικό, ενεργειακό και στρατιωτικό επίπεδο.

Σε λίγες μέρες θα ξεκινήσει ο κύκλος των αξιολογήσεων από τους διεθνείς οίκους με τον πήχη να εξακολουθεί να παραμένει ψηλά.

Γράφει ο Λουκάς Γεωργιάδης

Οι προβολείς των διεθνών οίκων αξιολόγησης και των Βρυξελλών παραμένουν στραμμένοι στο ελληνικό success story, ωστόσο, η μακροοικονομική εικόνα κινείται σε αρκετά πιο διαφορετικό πεδίο από την πραγματική οικονομία. Ο συνδυασμός της ακρίβειας (που επιμένει) και του ιδιωτικού χρέους των 250 δισ. ευρώ (που διαρκώς ανεβαίνει), αποτελεί μια "βραδυφλεγή βόμβα" στα θεμέλια της ελληνικής οικονομίας. Αυτός είναι πλέον ο μεγάλος "πονοκέφαλος" για την κυβέρνηση, κάτι που σημαίνει ότι πρέπει από τώρα να βρει λύσεις, οι οποίες να δίνουν ανακούφιση και να βάζουν "φρένο" στην... ανηφόρα των χρεών!

Σε πολλούς κύκλους επικρατεί η άποψη ότι το τέλος των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης σε συνδυασμό με μια διεθνή κρίση, μπορεί να ακυρώσει μερικώς ή ολικώς το πρόγραμμα παροχών της κυβέρνησης, προκαλώντας περαιτέρω φθορά στην τελική ευθεία προς τις εκλογές. Η Ελλάδα βρίσκεται ενώπιον μιας πρωτοφανούς αντίφασης, καθώς από τη μία το κράτος γίνεται περισσότερο αξιόπιστο και μειώνει συνεχώς τον λογαριασμό των οφειλών του, δηλαδή το δημόσιο χρέος, ενώ από την άλλη πλευρά, ολοένα και περισσότεροι πολίτες βυθίζονται σε μια κατάσταση οικονομικής ασφυξίας. Βεβαίως, εδώ ισχύουν οι κλασσικοί κανόνες χρέωσης και πίστωσης. Ό,τι δαπανά το κράτος είναι προς όφελος του πολίτη, ενώ ό,τι πληρώνει ή χρεώνεται ο πολίτης, είναι προς όφελος του Κράτους. 

Το στοίχημα και η μεγάλη ευκαιρία που δεν πρέπει να πάει χαμένη

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει κάθε λόγο να πανηγυρίζει για τους μακροοικονομικούς δείκτες, καθώς το δημόσιο χρέος θα πέσει φέτος κάτω από το 140% του ΑΕΠ, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο την αξιοπιστία της χώρας στις διεθνείς αγορές και κάνοντας το ελληνικό success story να... λάμπει περισσότερο.

Ωστόσο, πίσω από την ωραία... βιτρίνα της επενδυτικής βαθμίδας, κρύβεται ένα τεράστιο ιδιωτικό χρέος, το οποίο ισούται με το ΑΕΠ της χώρας! Αν μάλιστα προσθέσουμε το δημόσιο και το ιδιωτικό χρέος, τότε Κράτος και ιδιώτες χρωστούν 610 δισ. ευρώ, δηλαδή σχεδόν 2,3 φορές το φετινό ΑΕΠ! Δεν χρειάζεται κάποιος να είναι οικονομολόγος, προκειμένου να αντιληφθεί τι σημαίνουν τέτοιοι αριθμοί με φόντο μια διεθνή κρίση ή μια παρατεταμένη στασιμότητα στο διεθνές περιβάλλον, λόγω διαφόρων... αστάθμητων παραγόντων (πόλεμοι, εμπορικός "πόλεμος", ενεργειακή κρίση κλπ.).

Σε κάθε περίπτωση, το ιδιωτικό χρέος είναι ο "ελέφαντας στο δωμάτιο" ή ο "μαύρος κύκνος" της επόμενης μέρας. Δεν είναι ένας απλός αριθμός που... ζαλίζει, αλλά μια "βόμβα" που έχει ως "φυτίλι" την ακρίβεια. Από τη στιγμή που το "καλάθι του νοικοκυριού" απορροφά το μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος, η αποπληρωμή των χρεών προς την εφορία, τα ασφαλιστικά ταμεία και τις τράπεζες περνά σε δεύτερη μοίρα. Και ευτυχώς που ακόμη υπάρχουν δουλειές και μπορούν (όσοι μπορούν) να πληρώνουν φόρους. Το πλέον ανησυχητικό είναι ότι κάθε μέρα αυξάνεται ο αριθμός αυτών που δεν μπορούν να πληρώσουν φόρους και λοιπές οφειλές και γενικά δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στην εκπλήρωση των βασικών υποχρεώσεων τους.

Συνεπώς, η κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί μια δύσκολη κατάσταση και παρά τα μέτρα με τον εξωδικαστικό συμβιβασμό, τα "γκάζια" προς τους servicers ή τους ελέγχους στην αγορά για τις τιμές, η βελτίωση δεν (μπορεί να) είναι αισθητή. Ο μόνος τρόπος που θα μπορούσε να έχει και πολύ μεγάλα πολιτικά οφέλη είναι η εφαρμογή μιας πιο "επιθετικής" ρύθμισης χρεών, η οποία να είναι πιο προωθημένη σε σχέση με το σημερινό μοντέλο των 24, 48, 72, 240 ή 480 δόσεων. Με τα χρέη στην Εφορία να ξεπερνούν τα 110 δισ. ευρώ, στον ΕΦΚΑ τα 50 δισ. ευρώ και στις τράπεζες και τους servicers να πλησιάζουν τα 90 δισ. ευρώ, οι οιωνοί δεν είναι θετικοί.

Το οικονομικό επιτελείο γνωρίζει ότι η ευημερία πάσχει σε σημαντικό βαθμό και δεν οδηγεί πάντα στα αναμενόμενα οφέλη όταν έρχεται η ώρα της κάλπης. Το ζητούμενο για τους πολίτες και την οικονομία είναι η αύξηση της ρευστότητας και του διαθέσιμου εισοδήματος. Βέβαια, "μαγικές" λύσεις δεν υπάρχουν και η χώρα δεν μπορεί να υπονομεύσει τη δημοσιονομική πειθαρχία, ο... βιασμός της οποίας κατά το παρελθόν μας στοίχισε και μας στοιχίζει πανάκριβα.

Η κυβέρνηση καλείται να κερδίσει ένα πολύ δύσκολο στοίχημα, αξιοποιώντας τη μεγάλη ευκαιρία της δημοσκοπικής ηγεμονίας της. Ωστόσο, αυτό δεν είναι αρκετό, καθώς δεν είναι το μόνο στοίχημα που πρέπει να κερδίσει η κυβέρνηση σε πολιτικό επίπεδο. Υπάρχει το κορυφαίο στοίχημα της επανεκλογής της Νέας Δημοκρατίας και μάλιστα με αυτοδυναμία, για να μην απειληθεί ούτε στο ελάχιστο η πολιτική σταθερότητα και φυσικά να μην πάνε στράφι τα τεράστια επιτεύγματα των τελευταίων 80 μηνών...