Η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την κυβέρνηση, καθώς η συνεχής άνοδος των τιμών αγοράς κατοικιών και των ενοικίων έχει επιβαρύνει σημαντικά τα νοικοκυριά, ιδιαίτερα τους νέους και τις οικογένειες μεσαίου εισοδήματος. Σε αυτό το πλαίσιο, τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση η Εθνική Στρατηγική Στεγαστικής Πολιτικής 2026-2035, ένα δεκαετές σχέδιο που φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η στεγαστική πολιτική στη χώρα.
Το σχέδιο περιλαμβάνει 14 νέα μέτρα και 36 υφιστάμενες δράσεις, με βασικό στόχο τη δημιουργία νέου αποθέματος κατοικιών, την αξιοποίηση κενών ακινήτων και την κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων. Η κεντρική φιλοσοφία του σχεδίου είναι η μετατόπιση του βάρους από την ενίσχυση της ζήτησης στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών, ώστε να αντιμετωπιστούν πιο αποτελεσματικά οι πιέσεις που παρατηρούνται στην αγορά.
Ο νέος φορέας στεγαστικής πολιτικής
Κομβική παρέμβαση αποτελεί η δημιουργία Ενιαίου Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής, ο οποίος ουσιαστικά φιλοδοξεί να καλύψει το κενό που άφησε η κατάργηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας το 2012.
Ο νέος φορέας θα αναλάβει τον κεντρικό σχεδιασμό, τον συντονισμό και την παρακολούθηση των στεγαστικών πολιτικών, ενώ θα διασυνδεθεί με το Κτηματολόγιο και άλλες βάσεις δεδομένων προκειμένου να αποκτήσει πλήρη εικόνα της αγοράς ακινήτων και των πραγματικών στεγαστικών αναγκών.
Έρχεται το «Σπίτι μου 3»
Μετά τη μεγάλη ανταπόκριση που γνώρισαν οι προηγούμενοι κύκλοι του προγράμματος, η κυβέρνηση σχεδιάζει τη δημιουργία του «Σπίτι μου 3», το οποίο θα συνεχίσει να παρέχει πρόσβαση σε προνομιακή χρηματοδότηση για την απόκτηση πρώτης κατοικίας.
Το νέο πρόγραμμα θα απευθύνεται κυρίως σε νέους και νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, αποτελώντας έναν από τους βασικούς πυλώνες στήριξης της ιδιοκατοίκησης κατά την επόμενη δεκαετία.
Φορολογικά κίνητρα στις τράπεζες για φθηνότερα στεγαστικά
Ανάμεσα στις πιο καινοτόμες παρεμβάσεις περιλαμβάνεται η πρόβλεψη για φορολογικές ελαφρύνσεις προς τις τράπεζες, προκειμένου να προσφέρουν στεγαστικά δάνεια με χαμηλότερα επιτόκια.
Το μοντέλο διαφοροποιείται από τις μέχρι σήμερα πρακτικές επιδότησης επιτοκίων, καθώς η κρατική ενίσχυση μεταφέρεται στο πιστωτικό ίδρυμα και όχι απευθείας στον δανειολήπτη. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένας πιο μόνιμος μηχανισμός πρόσβασης στη χρηματοδότηση χωρίς να απαιτούνται κάθε φορά έκτακτοι δημόσιοι πόροι.
Μειωμένος ΦΠΑ για κοινωνικές και προσιτές κατοικίες
Το σχέδιο προβλέπει επίσης τη δυνατότητα εφαρμογής μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ στην κατασκευή κοινωνικών και προσιτών κατοικιών, αξιοποιώντας το σχετικό ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Η παρέμβαση στοχεύει στη δημιουργία ισχυρών κινήτρων για κατασκευαστές και επενδυτές ώστε να αναπτύξουν νέες κατοικίες οι οποίες θα διατίθενται με ελεγχόμενο κόστος μέσω μακροχρόνιων μισθώσεων.
Εθνικός Δείκτης Τιμών Ακινήτων
Για πρώτη φορά σχεδιάζεται η δημιουργία Εθνικού Δείκτη Τιμών Ακινήτων, ο οποίος θα συγκεντρώνει στοιχεία από αγοραπωλησίες, μισθώσεις, τραπεζικές αποτιμήσεις και φορολογικά δεδομένα.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να αποκτήσει ένα ολοκληρωμένο εργαλείο παρακολούθησης της αγοράς σε πραγματικό χρόνο, το οποίο θα επιτρέπει τον εντοπισμό στρεβλώσεων και, εφόσον κριθεί απαραίτητο, τη λήψη στοχευμένων μέτρων προστασίας των ενοικιαστών.
Νέα Golden Visa με υποχρέωση μακροχρόνιας μίσθωσης
Στο πλαίσιο της προσπάθειας αύξησης της προσφοράς κατοικιών εξετάζεται και η δημιουργία ειδικής κατηγορίας Golden Visa, η οποία θα συνδέεται αποκλειστικά με επενδύσεις που ενισχύουν το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα.
Η βασική προϋπόθεση θα είναι τα ακίνητα να διατίθενται αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, περιορίζοντας έτσι τις επενδύσεις που αφαιρούν κατοικίες από την αγορά ενοικίασης.
Πολεοδομικά κίνητρα και κοινωνική αντιπαροχή
Το σχέδιο δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στα πολεοδομικά μπόνους, προβλέποντας αυξημένους συντελεστές δόμησης, ταχύτερες αδειοδοτήσεις και άλλες διευκολύνσεις για επενδυτές και κατασκευαστές.
Ως αντάλλαγμα, μέρος των νέων κατοικιών θα πρέπει να διατίθεται σε καθεστώς κοινωνικής ή προσιτής στέγασης, ενισχύοντας έτσι το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών για ευάλωτες και μεσαίες κοινωνικές ομάδες.
Ψηφιακή πλατφόρμα συγκατοίκησης για φοιτητές
Μία ακόμη καινοτομία του σχεδίου είναι η δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας φοιτητικής συγκατοίκησης, μέσω της οποίας θα συνδέονται ιδιοκτήτες και φοιτητές που αναζητούν κοινή κατοικία.
Παράλληλα εξετάζεται η παροχή κρατικών εγγυήσεων προς τους ιδιοκτήτες για την κάλυψη κινδύνων από απλήρωτα μισθώματα ή πιθανές φθορές, προκειμένου να ενισχυθεί η συμμετοχή τους στο πρόγραμμα.
Γραφεία κοινωνικής μίσθωσης στους δήμους
Σημαντικό ρόλο θα έχουν και οι δήμοι μέσω της δημιουργίας Γραφείων Κοινωνικής Μίσθωσης, τα οποία θα λειτουργούν ως σύνδεσμος ανάμεσα σε ιδιοκτήτες, κοινωνικές υπηρεσίες και δυνητικούς ενοικιαστές.
Στόχος είναι να ενεργοποιηθούν χιλιάδες κενές κατοικίες που σήμερα παραμένουν ανεκμετάλλευτες, συμβάλλοντας στην αύξηση της προσφοράς και στη συγκράτηση των πιέσεων στις τιμές.
Η μεγάλη αλλαγή φιλοσοφίας
Πέρα από τα επιμέρους μέτρα, το νέο σχέδιο σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή φιλοσοφίας στη στεγαστική πολιτική της χώρας. Αντί να στηρίζεται κυρίως σε επιδοτήσεις ή έκτακτα προγράμματα χρηματοδότησης, επιχειρεί να αντιμετωπίσει τη ρίζα του προβλήματος, δηλαδή την ανεπαρκή προσφορά κατοικιών.
Με ορίζοντα το 2035, η κυβέρνηση επιδιώκει να δημιουργήσει ένα πιο σταθερό και βιώσιμο πλαίσιο για την αγορά κατοικίας, σε μια περίοδο όπου η πρόσβαση στη στέγη εξελίσσεται σε ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα της χώρας.