Με το σκεπτικό ότι το νέο κληρονομικό δίκαιο υπηρετεί τον άνθρωπο και τις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας, υπερψηφίστηκε αργά το βράδυ της Τρίτης (19.05.2026) κατά πλειοψηφία το νομοσχέδιο που κατέθεσε το υπουργείο Δικαιοσύνης για την αναμόρφωση του δικαίου που διέπει τις κληρονομιές, μετά από 80 ολόκληρα χρόνια.

Το νέο νομοσχέδιο για τις κληρονομιές «εισάγει μια νέα εποχή για το σύνολο των πολιτών», ανέφερε ως κατακλείδα η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης, ο υπουργός, Γιώργος Φλωρίδης και ο υφυπουργός, Γιάννης Μπούγας, μιλώντας στην Ολομέλεια της Βουλής, προσθέτοντας ότι οι νέες διατάξεις στο κληρονομικό δίκαιο εγγυώνται την «ασφάλεια, τη συμπερίληψη και την κοινωνική ισορροπία» και αποτελούν μέρος μιας συνολικής προσπάθειας «για ένα κράτος που ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών».

Ο νέος νόμος θα τεθεί σε εφαρμογή από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, με την έναρξη του νέου δικαστικού έτους, ώστε να δοθεί ο απαιτούμενος χρόνος για τη μετάβαση στη νέα εποχή του κληρονομικού δικαίου.

Οι βασικότερες αλλαγές που θεσπίζονται με το αναμορφωμένο κληρονομικό δίκαιο είναι:

Διαθήκες: Ιδιόγραφες με δικλείδες ασφαλείας - Μυστικές και Δημόσιες

Από τις διατάξεις του νομοσχεδείου προβλέπεται η απλοποίηση της διαδικασίας σύνταξης δημόσιας διαθήκης και η κατάρτιση μυστικής διαθήκης με λιγότερους μάρτυρες. Επίσης προβλέπεται και ειδική διαδικασία για σύνταξη διαθήκης από πρόσωπο με σοβαρή αναπηρία λόγου και ενιαίος τύπος διαθήκης σε έκτακτες περιπτώσεις.

Διατηρούνται οι ιδιόγραφες διαθήκες, αλλά με αυστηρότερες δικλείδες ασφαλείας, καθώς θα έχουν ισχύ ενός έτους από τη σύνταξή τους, ενώ θα εξετάζονται από συμβολαιογράφο και μάρτυρες οι διαθήκες με μεγαλύτερη χρονική απόσταση.

Διαθήκη θα μπορεί πλέον να συντάσσει πρόσωπο που έχει συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας του. Αναφορικά με τη σύνταξη διαθήκης από  άτομα που νοσηλεύονται σε νοσοκομείο, οίκους ευγηρίας, ιδρύματα περίθαλψης κτλ. απαγορεύεται η διάθεση περιουσιακών στοιχείων προς άτομα που υπηρετούν σε αυτά ή είναι στη διοίκηση αυτών των δομών.

Αλλαγές και στην αδιαθέτου διαδοχή

Αλλαγές υπάρχουν και στην εξ αδιαθέτου διαδοχή. Μεγαλώνει η κληρονομική μερίδα του χήρου ή χήρας στο 1/3 όταν στην οικογένεια υπάρχει ένα παιδί. Παραμένει στο 1/4 το ποσοστό κληρονομιάς του εναπομείναντος συζύγου, όταν υπάρχουν περισσότερα παιδιά. Στην περίπτωση που δεν υπάρχουν παιδιά, ο χήρος/χήρα κληρονομεί πρώτος, όλη την κληρονομιά (πριν από τους γονείς, ή άλλους συγγενείς).

Τα ίδια ακριβώς δικαιώματα ισχύουν και στην περίπτωση συμφώνου συμβίωσης. Πλήρες κληρονομικό δικαίωμα αποκτούν και οι σύντροφοι εκτός γάμου, για σχέση μεγαλύτερη των τριών ετών, όταν δεν υπάρχουν άλλοι εγγύτεροι συγγενείς. Ο δικαιούχος σύντροφος θα πρέπει να κάνει σχετική αίτηση μέσα σε τέσσερις μήνες από το θάνατο του συντρόφου του. Σε διαφορετική περίπτωση, η περιουσία μεταβιβάζεται στο δημόσιο.

Καθιερώνονται οι κληρονομικές συμβάσεις - Δύο τύποι

Καθιερώνεται ο θεσμός της κληρονομικής σύμβασης αιτία θανάτου. Η σύμβαση καταρτίζεται ενώπιον συμβολαιογράφου με αυτοπρόσωπη παρουσία των συμβαλλομένων.

Επίσης, μπορεί να καταρτιστεί σύμβαση, με την οποία ο κληρονόμος δηλώνει ρητά ότι παραιτείται από μελλοντικά δικαιώματα στην κληρονομιά.

Η νόμιμη μοίρα

Αλλάζει η νόμιμη μοίρα. Οι κληρονόμοι (π.χ. σύζυγος, τέκνα) δεν αποκτούν πλέον συγκυριότητα στα ακίνητα που κληρονομούν, δηλαδή εξ αδιαιρέτου, αλλά δικαιούνται, αν το επιθυμούν, να λάβουν τη μερίδας τους σε χρήμα κατά το ήμισυ της αξίας του κληροδοτήματος.

Ο κληρονόμος δε βαρύνεται ατομικά, με την προσωπική του περιουσία, για τα χρέη της κληρονομιάς, εκτός αν δηλώσει ότι θα διαχειρίζεται ελεύθερα την κληρονομιά ή συντρέχουν ειδικές περιπτώσεις.

Η εκκαθάριση κληρονομιάς

Τέλος, αλλάζει ο τρόπος διορισμού των εκκαθαριστών κληρονομιάς. Εκκαθαριστής της κληρονομιάς διορίζεται δικηγόρος, ο οποίος περιλαμβάνεται σε ειδικό κατάλογο που υπάρχει στο δικαστήριο της κληρονομίας, ενώ δεν μπορεί να διοριστεί ως εκκαθαριστής ο κληρονόμος και τα λοιπά πρόσωπα που μνημονεύονται στη διαθήκη.