Νέο μέτωπο μεταξύ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της κυβέρνησης ανοίγει το σχέδιο για τη μεταφορά συντελεστή δόμησης σε περιοχές της Αττικής, με έξι δημάρχους του Βόρειου Τομέα Αθηνών να ζητούν την άμεση απόσυρση της σχετικής Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) και την επανεξέταση του σχεδιασμού από μηδενική βάση.

Με κοινή επιστολή τους προς τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, οι δήμαρχοι εκφράζουν την έντονη αντίθεσή τους στην προτεινόμενη δημιουργία Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης (ΖΥΣ), προειδοποιώντας ότι η εφαρμογή του σχεδίου ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω περιοχές που ήδη αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υποδομών, κυκλοφορίας και ελεύθερων χώρων.

Την παρέμβαση συνυπογράφουν οι δήμαρχοι Κηφισιάς Βασίλης Ξυπολυτάς, Χαλανδρίου Συμεών Ρούσσος, Λυκόβρυσης – Πεύκης Μάριος Ψυχάλης, Νέας Ιωνίας Παναγιώτης Μανούρης, Παπάγου – Χολαργού Ηλίας Αποστολόπουλος και Φιλοθέης – Ψυχικού Χαράλαμπος Μπονάτσος.

Η κοινή στάση των έξι δημοτικών αρχών αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς πρόκειται για δημάρχους διαφορετικών πολιτικών αναφορών, οι οποίοι συγκλίνουν στην ανάγκη επανεξέτασης ενός σχεδιασμού που, όπως υποστηρίζουν, δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις πραγματικές αντοχές των πόλεών τους.

Φόβοι για 584.400 επιπλέον τετραγωνικά μέτρα δόμησης

Στο επίκεντρο των αντιδράσεων βρίσκονται τα μεγέθη της πρόσθετης οικοδομικής επιβάρυνσης που μπορεί να προκύψει από την εφαρμογή των νέων Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης.

Ειδικά για τον Βόρειο Τομέα Αθηνών, ο σχεδιασμός προβλέπει δυνατότητα πρόσθετης δόμησης που εκτιμάται σε 584.400 τετραγωνικά μέτρα, με πιθανή πληθυσμιακή αύξηση περίπου 9.500 κατοίκων.

Οι περιοχές που επηρεάζονται περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, δημοτικές ενότητες της Κηφισιάς, της Νέας Ερυθραίας, της Φιλοθέης, του Ψυχικού, του Χολαργού, του Παπάγου, του Χαλανδρίου, της Νέας Ιωνίας, της Μεταμόρφωσης και της Λυκόβρυσης.

Οι δήμαρχοι υποστηρίζουν ότι η πρόσθετη οικοδομική δυνατότητα δεν μπορεί να εξετάζεται αποκομμένα από τις υφιστάμενες συνθήκες στις συγκεκριμένες περιοχές. Όπως επισημαίνουν, το οδικό δίκτυο, τα δίκτυα ομβρίων και αποχέτευσης, οι χώροι στάθμευσης και οι κοινόχρηστοι χώροι βρίσκονται ήδη υπό μεγάλη πίεση.

Εκφράζουν, μάλιστα, την ανησυχία ότι η αύξηση της δόμησης χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας κάθε περιοχής θα δημιουργήσει πρόσθετα προβλήματα στην καθημερινότητα των κατοίκων.

Οι ενστάσεις για τη μελέτη και τα ακίνητα του Δημοσίου

Ένα από τα βασικά σημεία της επιστολής αφορά τη μεθοδολογία με την οποία επιλέχθηκαν οι Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης.

Οι έξι δήμαρχοι χαρακτηρίζουν τον σχεδιασμό ανεπαρκώς τεκμηριωμένο, επισημαίνοντας ότι στη μελέτη έχουν συνυπολογιστεί ακόμη και ακίνητα του Ελληνικού Δημοσίου, φορέων του Δημοσίου, του ελληνικού στρατού και νομικών προσώπων του υπουργείου Εθνικής Άμυνας.

Όπως υποστηρίζουν, η συμπερίληψη αυτών των ακινήτων δημιουργεί μια παραπλανητική εικόνα για τις πραγματικές δυνατότητες πρόσθετης οικοδόμησης, καθώς δεν είναι δεδομένο ότι οι δημόσιοι φορείς προτίθενται να αξιοποιήσουν τα συγκεκριμένα δικαιώματα δόμησης.

Παράλληλα, σημειώνουν ότι από τη μελέτη δεν προκύπτει επαρκής αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων που θα έχει η πρόσθετη δόμηση στην κυκλοφορία, στις δημόσιες υποδομές και στην ποιότητα ζωής.

Τι ζητούν από την κυβέρνηση

Οι έξι δήμαρχοι δεν περιορίζονται στην καταγραφή των ενστάσεών τους, αλλά ζητούν συγκεκριμένες αλλαγές στη διαδικασία.

Ειδικότερα, διεκδικούν:

  • Την απόσυρση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων από τη δημόσια διαβούλευση.
  • Την επανεξέταση του σχεδιασμού από μηδενική βάση.
  • Την εκπόνηση ολοκληρωμένης μελέτης για τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής και τις σωρευτικές περιβαλλοντικές και πολεοδομικές επιπτώσεις.
  • Την ουσιαστική συμμετοχή των δήμων στη διαδικασία σχεδιασμού.
  • Τη θεσμοθέτηση διαλόγου μεταξύ κυβέρνησης, Αυτοδιοίκησης και τοπικών κοινωνιών πριν από οποιαδήποτε οριστική απόφαση.

Το μήνυμα που εκπέμπουν είναι ότι η πολεοδομική ανάπτυξη δεν μπορεί να προχωρά χωρίς να προηγείται η διασφάλιση των απαραίτητων υποδομών.

«Δεν έχουμε ανάγκη περαιτέρω οικοδόμησης, δεν έχουμε ανάγκη πολυώροφα και ογκώδη κτήρια. Έχουμε ανάγκη από σύγχρονους και λειτουργικούς κοινόχρηστους χώρους, νέα δίκτυα και υποδομές», υπογραμμίζουν στην παρέμβασή τους.

Η απάντηση του υπουργείου και η συνέχεια της αντιπαράθεσης

Από την πλευρά του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, έχει διευκρινιστεί ότι η διαδικασία βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της δημόσιας διαβούλευσης και ότι ο σχεδιασμός δεν συνιστά από μόνος του οριστική απόφαση για την πρόσθετη δόμηση.

Επιπλέον, στο πλαίσιο των διευκρινίσεων για τις νέες Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή έχει επισημανθεί ότι η μεταφορά τετραγωνικών επιτρέπεται εντός των ορίων του ίδιου δήμου.

Ωστόσο, οι διευκρινίσεις αυτές δεν έχουν μέχρι στιγμής κάμψει τις αντιδράσεις των δημοτικών αρχών, οι οποίες ζητούν να προηγηθεί ουσιαστική αξιολόγηση των επιπτώσεων πριν προχωρήσει οποιαδήποτε θεσμοθέτηση.

Η υπόθεση αποκτά και πολιτικές διαστάσεις, καθώς μεταξύ των δημάρχων που αντιδρούν βρίσκονται και στελέχη με αναφορά στον χώρο της Νέας Δημοκρατίας. Η κοινή τους παρέμβαση προς τον πρωθυπουργό αναδεικνύει ότι το ζήτημα της μεταφοράς συντελεστή δόμησης δεν περιορίζεται σε μια τεχνική πολεοδομική διαφωνία, αλλά αγγίζει και τις σχέσεις κυβέρνησης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Το μεγάλο στοίχημα για τον αστικό σχεδιασμό

Η αντιπαράθεση για τη μεταφορά συντελεστή δόμησης φέρνει στο προσκήνιο ένα ευρύτερο ερώτημα: πώς μπορεί να αξιοποιηθεί ένα πολεοδομικό εργαλείο που αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην αποζημίωση ιδιοκτητών διατηρητέων ακινήτων, χωρίς να επιβαρύνονται υπέρμετρα οι περιοχές υποδοχής.

Η ανάγκη προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και η δυνατότητα αξιοποίησης ανεκμετάλλευτων δικαιωμάτων δόμησης αποτελούν τη μία πλευρά της συζήτησης. Η επάρκεια των υποδομών, η περιβαλλοντική ισορροπία και η διατήρηση της ποιότητας ζωής στις ήδη πυκνοδομημένες περιοχές αποτελούν την άλλη.

Για τους έξι δημάρχους, η προτεραιότητα πρέπει να είναι η δημιουργία λειτουργικών και ανθεκτικών πόλεων και όχι η περαιτέρω αύξηση του οικοδομικού όγκου χωρίς ολοκληρωμένο σχεδιασμό.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει εάν το υπουργείο θα προχωρήσει σε αλλαγές στη μελέτη, εάν θα λάβει υπόψη τις ενστάσεις της Αυτοδιοίκησης και κατά πόσο θα υπάρξει περιθώριο συνεννόησης.

Σε κάθε περίπτωση, η κοινή παρέμβαση των έξι δημάρχων ανοίγει ένα σημαντικό μέτωπο για το μέλλον των βόρειων προαστίων, με τη μεταφορά συντελεστή δόμησης να εξελίσσεται σε πεδίο αντιπαράθεσης για το μοντέλο ανάπτυξης της Αττικής.