Θεωρώ ότι το βιβλίο του Adrian Woodridge, "Centrists of the World Unite!: The Lost Genius of Liberalism" είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον για τη συζήτηση που γίνεται γύρω από φιλελεύθερο κέντρο, νεοφιλελευθερισμό, hyper-liberalism, κοινωνική συνοχή, μετανάστευση και την άνοδο του λαϊκισμού.
Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου
Το πρόβλημα της Δύσης δεν είναι ότι ο φιλελευθερισμός απέτυχε, αλλά ότι οι ίδιοι οι φιλελεύθεροι ξέχασαν τι ήταν ο φιλελευθερισμός. Η σημερινή κρίση δημιουργήθηκε επειδή ο φιλελευθερισμός απομακρύνθηκε από τον πραγματικό φιλελευθερισμό. Για τον Wooldridge ο κλασικός φιλελευθερισμός δεν ήταν απλώς ελεύθερη αγορά, μικρό κράτος, απορρύθμιση και ατομικά δικαιώματα. Ήταν ένα πολύ ευρύτερο πολιτικό σχέδιο. Εμπεριείχε ατομική ελευθερία + κράτος δικαίου + πολιτικός πλουραλισμός + οικονομικός δυναμισμός + κοινωνική κινητικότητα + ισχυροί θεσμοί + κοινό καλό. Απορρίπτει την ιδέα ότι η ουσία του φιλελευθερισμού είναι απλώς η αναλογία κράτους/αγορά.
Παρατηρείται η άνοδος μιας managerial class απο experts + γραφειοκράτες + administrators + ΜΚΟs + professional elites + θεσμικούς managers. Η πολιτική παύει να είναι σύγκρουση ιδεών και γίνεται διαχείριση. Οι πολίτες είναι πλέον citizens αλλά μέτοχοι, καταναλωτές, χρήστες υπηρεσιών, δημογραφικές κατηγορίες. Μετατρέπεται ο φιλελευθερισμός από πολιτική αυτοκυβέρνηση σε διοικητική άσκηση. Ένα τρίπτυχο, εκφυλιστικό, δημιουργείται:
- Αριστερός φιλελευθερισμός = ταυτότητα
- Νεοφιλελευθερισμός= αγορά
- Managerial liberalism = γραφειοκρατία.
Κανένα από τα τρία δεν μπορεί μόνο του να στηρίξει μια φιλελεύθερη κοινωνία.
Χρειάζεται ικανό κράτος. Όχι μεγαλύτερο. Το κράτος πρέπει να επιβάλλει τον νόμο,
να προστατεύει τον ανταγωνισμό, να ελέγχει τα σύνορα, να παρέχει βασικές δημόσιες υπηρεσίες, να επενδύει στην κοινωνική κινητικότητα, να αντιμετωπίζει την αταξία. Αλλά δεν πρέπει να μετατραπεί σε γραφειοκρατική μηχανή που για τα πάντα αποφασίζει .
Η επόμενη μεγάλη πολιτική σύγκρουση δεν θα είναι μεταξύ καπιταλισμού και σοσιαλισμού. Θα είναι μεταξύ φιλελευθερισμού και εσωτερικής αποσύνθεσης και εναλλακτικών λαϊκισμών. Ο κλασικός φιλελευθερισμός χρειάζεται όρια. Η ελευθερία δεν σημαίνει απουσία ορίων. Προϋποθέτει θεσμούς που μπορούν να επιβάλουν τα όρια μέσα στα οποία η ελευθερία είναι βιώσιμη.
Άρα, η προστασία συνόρων και ο έλεγχος της παράνομης μετανάστευσης βρίσκεται στα πλαίσια μιάς ορθολογικής φιλελεύθερης πολιτικής. Στη σύγχρονη δημόσια συζήτηση ο όρος «νεοφιλελεύθερος» έχει γίνει σχεδόν συνώνυμος του «πολιτικά δεξιού» ή «υπερ-καπιταλιστικού», ενώ ιστορικά το πράγμα είναι πολύ πιο σύνθετο.
Και ο hyper-liberalism του Syed είναι ακόμη διαφορετικός: είναι ουσιαστικά ένας όρος για αυτό που άλλοι θα αποκαλούσαν progressive liberalism, social liberalism ή cultural liberalism pushed to an extreme. Γι' αυτό θα απέφευγα να μεταφράσουμε hyper-liberalism ως «νεοφιλελευθερισμός».
Η σωστότερη απόδοση είναι «υπερφιλελευθερισμός» ή, αν θέλουμε να αποδώσουμε το νόημα περισσότερο παρά κυριολεκτικά, «ακραίος/υπερβολικός φιλελευθερισμός».