Πριν από τις εκλογές του 1981, ο Κώστας Σημίτης επέστρεψε από τη Γερμάνια όπου ζούσε από το 1979, εγκαταλείποντας το ΠΑΣΟΚ για ασήμαντη αφορμή, αυτοχρίσθηκε υποψήφιος βουλευτής Α’ Αθήνας και άνοιξε εκλογικό γραφείο στην Πανεπιστημίου.

Όταν το έμαθε ο Ανδρέας Παπανδρέου μειδίασε και απλώς δεν τον έβαλε στο ψηφοδέλτιο. Από το γραφείο εκείνο έκανε τον προεκλογικό αγώνα του ο Μιχάλης Δωρής.

Γράφει ο Γιώργος Λακόπουλος

Στην απέναντι γειτονιά, πολλά χρόνια αργότερα, ο Γιάννης Τραγάκης ανακοίνωσε ότι στις επόμενες εκλογές δεν θα πολιτευτεί ο ίδιος, αλλά στη θέση του θα βάλει τον υιό του. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απλώς ανάρτησε στο Διαδίκτυο «κανείς δεν ορίζεται μόνος του υποψήφιος» και ο υιός Τραγάκης έμεινε με τη χαρά.

Ανάμεσα στον ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ και τον γιο του Κώστα Μητσοτάκη υπάρχει χάος δυσθεώρητο. Αλλά δεν είναι τυχαίο ότι ο ένας έγινε τρεις φορές Πρωθυπουργός και ο άλλος σχεδιάζει το ίδιο. Αν μη τι άλλο, ουδείς μπορεί να αμφισβητήσει την κυριαρχία τους στα κόμματά τους – και τα σκυλιά δεμένα.

Συμπέρασμα για το σημερινό ΠΑΣΟΚ: Αν είχε στοιχεία κυβερνώσας δύναμης, θα είχε και ηγεσία που θέτει όρια και όποιος τα υπερβαίνει «θέτει εαυτόν εκτός Κινήματος». Είναι θέμα αντίληψης για την ηγεσία, όπως έχει αναδειχθεί τον άξονα Παπανδρέου – Μητσοτάκηδων, Καραμανλήδων, σε πολλές περιπτώσεις.

Ο νεότερος Παπανδρέου έδιωξε από τη Κοινοβουλευτική Ομάδα τον Κ. Σημίτη γιατί διαφώνησε μαζί του επί… υποθετικού ζητήματος. Με αντίστοιχο πρόσχημα ο σημερινός Μητσοτάκης, ξήλωσε τον Σαμαρά, που θεωρούσε τον εαυτό του αμετακίνητη κολώνα στη ΝΔ.

Όταν ανέλαβε το κόμμα ο Κώστας Καραμανλής πέταξε εκτός Κ.Ο. τέσσερις πρωτοκλασάτους εκ των οποίων δυο – Σουφλιάς και Μάνος -, με ηγετικές φιλοδοξίες και τον προκλητικό Καρατζαφέρη.

Η ηγεσία δεν χαρίζεται. Είναι υπόθεση ηγετικότητας και οι επικεφαλής κομμάτων και των κυβερνήσεων επιβάλουν την ηγεσία τους και όχι μόνο στο κόμμα – αλλά και στις περιβάλλουσες δυνάμεις.

Όταν το 2004 ο πανίσχυρος Χρήστος Λαμπράκης ζήτησε να δει τον νεοεκλεγέντα Καραμανλή, – επικαλούμενος ένα θέμα πολιτισμού – του απάντησε: Αρμόδιος είναι ο υφυπουργός Τατούλης…

Οσάκις χρειάζεται, η ηγεσία επιβάλλεται με όρους σφαγείου. «Αν δεν χυθεί αίμα δεν γίνεσαι αρχηγός» φέρεται να είπε, σε έναν διάδρομο της Βουλής ο Καραμανλής στον Τσίπρα. Βρήκε τον άνθρωπο.

Ο τότε επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ δεν ήταν πολιτικός πυγμής, με αίσθηση των προνομίων του ηγετικού ιμπέριουμ. Άφηνε τις φράξιες να τον τραβάνε από το μανίκι, ενίοτε να τον φοβερίζουν και πάντα να τον τραβάνε στον βυθό τους.

Ούτε καν τον Ν. Παππά δεν έκοψε, μετά το 13-0, από το ψηφοδέλτιο, όπως αναγνωρίζει τώρα στο βιβλίο του ότι έπρεπε να κάνει.

Όπως δεν απέκλεισε μετά το Μάτι τη νέα υποψηφιότητα της Δούρου στην Περιφέρεια Αττικής και με την αναμενομένη συντριβή της, δημιούργησε μόνος του πρόκριμα ήττας στις βουλευτικές εκλογές του 2019.

Στο ΠΑΣΟΚ, παλαιοτέρα, ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε διαγράψει την… πλειοψηφία της Κεντρικής Επιτροπή του. Και το 1990, όταν στο «Πεντελικό» – ασθενής και υπόδικος – αντιμετώπισε την πλεκτάνη Σημίτη για να τον εξοντώσει, απάντησε με μια: «Δεν εκβιάζομαι»

Όλοι κατάλαβαν: Ήταν ικανός την ίδια στιγμή να διαλύσει το ΠΑΣΟΚ και να τεθεί επικεφαλής νέου κόμματος. «Να πάρουν τις ομάδες τους και να έλθουν», είχε προειδοποιήσει νωρίτερα.

Αν ο αρχηγός δεν επιβάλει την ηγεσία του θα πάει άκλαφτος. Όπως ο Βαγγέλης Βενιζέλος, που το 2014 άφησε ατουφέκιστο τον Γ. Παπανδρέου να διακηρύττει ότι ετοιμάζει διασπαστικό κόμμα εναντίον του και εναντίον του ΠΑΣΟΚ.

Ή ο Φάμελλος που… εξυμνούσε τον Τσίπρα, ενώ έφτυσε τον ΣΥΡΙΖΑ, ανήγγειλε νέο διασπαστικό κόμμα και τον υποχρέωσε να το ακούσει από το… πατάρι.

Στη Χαριλάου Τρικούπη υπάρχει αντίστοιχη χαλαρότητα. Ο Γ. Παπανδρέου – που βρίσκεται διά δεύτερη φορά στη Βουλή με διορισμό επί χάρτου – από τον Ανδρουλάκη, δεν διέλυσε ποτέ το αποτυχημένο διασπαστικό κόμμα του και συνεχίζει να λειτουργεί αυτόνομα, σε επαφή ακόμη και με… αντιπάλους του ΠΑΣΟΚ.

Τρία τουλάχιστον στελέχη – ο Δούκας, ο Γερουλάνος και η Διαμαντοπούλου – έχουν προκηρύξει τον σημερινό πρόεδρο, ή του βάζουν όρους και χρονοδιαγράμματα, χωρίς καμία συνέπεια. Η τελευταία μάλιστα αποφάσισε σε ποια Περιφέρεια θα είναι υποψήφια και κάνει προεκλογική καμπάνια – αναγγέλλοντας…Ταμείο Ανάκαμψης για τη περιοχή.

Αναπτύσσει παράλληλη δράση με το ανταγωνιστικό στο ΠΑΣΟΚ «Δίκτυό» της, οικτίρει τον Ανδρουλάκη για την ακινησία του ΠΑΣΟΚ και παραβλέπει έναν κανόνα της πολιτικής: Για την αποδοκιμασία ενός κόμματος δεν ευθύνεται μόνο ο αρχηγός του, αλλά και η κομματική πολιτική.

Αν στο ΠΑΣΟΚ υπάρχει «πρόβλημα Ανδρουλάκη», υπάρχει και «πρόβλημα Διαμαντοπούλου», αφού είναι υπεύθυνη για τον πολιτικό σχεδιασμό που δεν αποδίδει. Όπως όταν ο Γ. Παπανδρέου την όρισε υπεύθυνη για το πρόγραμμά στις εκλογές του 2007 και τον κατάπιε ο Καραμανλής – παρ’ ό,τι δεν είχε υλοποιήσει τις υποσχέσεις της εκλογικής νίκης του, το 2004…

Μην κρυβόμαστε: Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται αντιμέτωπο με τον εαυτό του από το ρετιρέ, ως το τελευταίο μέλος… Ανάδειξε δυο φορές πρόεδρο τον Ανδρουλάκη, αλλά τον έχει εγκαταλείψει στο έλεος των εσωκομματικών αντίπαλων του.

Στο συνέδριο του Μαρτίου θα φανεί αν οι επικριτές του μπορούν να κάνουν κάτι περισσότερο από το να τον δείχνουν ως πρόεδρο υπό προθεσμία. Ή αν ο ίδιος μπορεί να σηκώσει το βάρος του αξιώματος.

Όποιο δίκιο και αν έχουν, όσοι αναδεικνύουν την κακή πορεία του κόμματος, κάποιος να εξηγήσει στον Ανδρουλάκη ότι στην Ιστορία της πολιτικής επιβιώνουν οι αρχηγοί που καταφεύγουν σε έναν κανόνα του ποδοσφαίρου: Όταν πριν από τους κρίσιμους αγώνες της ομάδας οι οπαδοί δεν βλέπουν μέλλον και δεν πατάνε στο γήπεδο, πρώτα φεύγει το προπονητικό τιμ, όχι ο πρόεδρος.