Οι εκλογές του 2027 εξελίσσονται σε ένα δυσεπίλυτο γρίφο, καθώς από τη μία πλευρά υπάρχει η κυρίαρχη δύναμη της Νέας Δημοκρατίας, αλλά από την άλλη πλευρά, το... δια ταύτα οδηγεί σε κίνδυνο πολιτικής αστάθειας, καθώς η αυτοδυναμία θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη, μέσα σε ένα θολό και κατακερματισμένο πολιτικό τοπίο.

Γράφει ο Λουκάς Γεωργιάδης

Η πολιτική σκηνή της χώρας μετά τη θερινή ραστώνη θα εισέλθει σε μια παρατεταμένη προεκλογική περίοδο, πρωτοφανούς ρευστότητας. Η διεκδίκηση της διακυβέρνησης και το στοίχημα της αυτοδυναμίας δεν αποτελούν πλέον μια απλή μαθηματική εξίσωση, αλλά ένα σύνθετο παζλ. Η συμπεριφορά των αναποφάσιστων, η ακρίβεια, η οικονομική καθημερινότητα και οι θεσμικές ισορροπίες του εκλογικού νόμου αποτελούν τα βασικά ζητούμενα της συνάρτησης, που θα κρίνει το τελικό αποτέλεσμα. Στο μικροσκόπιο των αναλυτών μπαίνουν τα στρατηγικά διλήμματα των μονομάχων και τα αντικειμενικά όρια ανόδου για κάθε πολιτικό σχηματισμό.

Οι κρίσιμοι παράγοντες της κάλπης

Η τελική ετυμηγορία των πολιτών θα διαμορφωθεί κάτω από την επίδραση τεσσάρων παραγόντων, οι οποίοι μεταβάλλουν τις ισορροπίες μέχρι την τελευταία στιγμή.

Πιο συγκεκριμένα, τα πεδία όπου θα παιχτούν τα... πάντα, είναι τα εξής:

  1. Οικονομία και καθημερινότητα. Το διαθέσιμο εισόδημα, η ακρίβεια στα ράφια των σούπερ μάρκετ και το κόστος στέγασης αποτελούν το πρώτο και κυριότερο κριτήριο της ψήφου. Η "τσέπη του πολίτη" καθορίζει τη φθορά της εκάστοτε κυβέρνησης και την ελκυστικότητα των εναλλακτικών προτάσεων της αντιπολίτευσης, εάν αυτές μπορούν να πείσουν. 
  2. Η "δεξαμενή" των αναποφάσιστων. Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν ένα σταθερά υψηλό ποσοστό πολιτών που δηλώνουν ότι θα αποφασίσουν στην κυριολεξία μέσα στο... παραβάν! Το προφίλ αυτών των ψηφοφόρων είναι ανομοιογενές. Περιλαμβάνει απογοητευμένους κεντρώους, δυσαρεστημένους συντηρητικούς και παραδοσιακούς ψηφοφόρους της Αριστεράς, καθιστώντας τους την πιο απρόβλεπτη μεταβλητή.
  3. Η αποχή και οι νέοι ψηφοφόροι. Η συμμετοχή των νεότερων γενιών, οι οποίες συχνά απέχουν από τις εκλογικές διαδικασίες, μπορεί να ανατρέψει τις ισορροπίες. Η ικανότητα των κομμάτων να μιλήσουν στη γλώσσα των νέων μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης θα κρίνει την κινητοποίηση τους και εν τέλει τη βαρύτητα που θα έχει η ψήφος τους στην κάλπη.
  4. Το αίσθημα σταθερότητας έναντι της αβεβαιότητας μιας πολιτικής αλλαγής υψηλού ρίσκου. Το βασικό δίλημμα που θα τεθεί στους ψηφοφόρους από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, αφορά τη σύγκριση ανάμεσα στην ανάγκη για κυβερνητική σταθερότητα και την απαίτηση για πολιτική ανανέωση και αλλαγή πορείας με υψηλό πολιτικό ρίσκο και αβέβαιο αποτέλεσμα. 

Το στοίχημα και τα μαθηματικά της αυτοδυναμίας

Η επίτευξη αυτοδυναμίας αποτελεί τον μεγάλο στόχο του πρώτου κόμματος, όμως ο δρόμος προς τις 151 έδρες είναι εξαιρετικά δύσκολος.

Ο καθοριστικός παράγοντας για το ύψος του ποσοστού που απαιτείται για την αυτοδυναμία είναι το συνολικό ποσοστό των κομμάτων που θα μείνουν εκτός Βουλής (κάτω από το όριο του 3%). Εάν πολλά μικρά κόμματα συγκεντρώσουν αθροιστικά ένα ποσοστό κοντά στο 8% με 10% χωρίς να μπουν στη Βουλή, ο πήχυς της αυτοδυναμίας πέφτει στο 37,5%. Από την άλλη πλευρά, εάν επιβεβαιωθεί το σενάριο μιας κατακερματισμένης Βουλής με 7 ή 8 κόμματα, το άθροισμα των εκτός κοινοβουλίου δυνάμεων θα συρρικνωθεί. Σε αυτή την περίπτωση, ο πήχυς της αυτοδυναμίας ανεβαίνει κατακόρυφα, αγγίζοντας ή και ξεπερνώντας το 39% με 40%.

Το χειρότερο σενάριο θέλει μια Βουλή με 10 κόμματα, το οποίο θα οδηγήσει με μαθηματική ακρίβεια σε δεύτερη και ίσως και σε τρίτη εκλογική αναμέτρηση! Το μόνο σίγουρο είναι ότι αν η αυτοδυναμία καταστεί ανέφικτη, το πολιτικό σύστημα θα βρεθεί αντιμέτωπο με το φάσμα των συνεργασιών ή των επαναληπτικών εκλογών, γεγονός που θα επηρεάσει καθοριστικά τη στρατηγική των κομμάτων.

Τα όρια της ανόδου και το "ταβάνι" των κομμάτων

Κάθε πολιτικός σχηματισμός κινείται μέσα σε συγκεκριμένο κοινωνικό και ιδεολογικό πλαίσιο, το οποίο ορίζει το μέγιστο δυνατό ποσοστό που μπορεί να καταγράψει στις εκλογές του 2027.

Η "ακτινογραφία" της κατάστασης των κομμάτων μέχρι στιγμής, αφήνει πολλά ερωτηματικά, αλλά δίνει και πολλά χρήσιμα πληροφοριακά στοιχεία. 

Ειδικότερα:

  1. Η Νέα Δημοκρατία αντιμετωπίζει την πρόκληση της συσπείρωσης και το "κλείδωμα" του Κέντρου. Η κυβερνητική παράταξη επιδιώκει να εμφανιστεί ως η μοναδική εγγύηση σταθερότητας. Στοχεύει στη συγκράτηση των παραδοσιακών δεξιών ψηφοφόρων και στην επαναπροσέγγιση του μετριοπαθούς κέντρου. Το "ταβάνι" της Νέας Δημοκρατίας προσδιορίζεται γύρω στο 35% με βάση τα σημερινά δεδομένα. Ωστόσο, η φυσική φθορά της εξουσίας, οι εσωκομματικές τριβές και οι διαρροές προς τα δεξιά της αποτελούν τροχοπέδη για την υπέρβαση αυτών των ποσοστών.
  2. Το νέο αρχηγικό κόμμα Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του αποτυχημένου Τσίπρα φαίνεται να κερδίζει το στοίχημα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, αν και ακόμη είναι πολύ νωρίς για συμπεράσματα. Τα "άγουρα" μέλη που έχει δίπλα του ο Τσίπρας, όταν θα αρχίσουν να ανοίγουν για τα καλά το... στόμα τους και θα τοποθετούνται επί συγκεκριμένων θεμάτων, θα αποδείξουν με μαθηματική ακρίβεια την κενότητα του περιεχομένου αυτού του νέου αρχηγικού μορφώματος. Η ΕΛ.Α.Σ. στοχεύει στη συσπείρωση της παραδοσιακής βάσης της ριζοσπαστικής Αριστεράς και των απογοητευμένων προοδευτικών πολιτών. Τα όρια ανόδου φαίνεται να συμπίπτουν με το χαμηλό ποσοστό που έλαβε ο ΣΥΡΙΖΑ του Τσίπρα στις εκλογές του Ιουλίου του 2023, δηλαδή κάτω από το 18%. Η απώλεια στελεχών και η έλλειψη ενός ξεκάθαρου, ενιαίου αφηγήματος δυσκολεύουν τη δυναμική επιστροφή σε ηγεμονικά ποσοστά.
  3. Για το ΠΑΣΟΚ η κατάκτηση της δεύτερης θέσης πρέπει να θεωρείται όνειρο θερινής νυκτός αυτή τη στιγμή. Χάνει και προς τα αριστερά και προς τα δεξιά του. Στοχεύει σε απογοητευμένους ψηφοφόρους της "δεξαμενής" του ΣΥΡΙΖΑ και στους μετριοπαθείς κεντρώους που απομακρύνονται από τη Νέα Δημοκρατία. Το εκλογικό του "ταβάνι" φαίνεται ότι εντοπίζεται στην περιοχή του 12%-14%. Για να σπάσει αυτό το όριο, απαιτείται μια ισχυρή δυναμική στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου παραδοσιακά υστερεί σε σχέση με την περιφέρεια.
  4. Η Ελληνική Λύση φαίνεται ότι μπορεί να πιάσει διψήφιο ποσοστό, δηλαδή να κινηθεί πέριξ του 10%, έχοντας κυρίως πέραση στη Βόρεια Ελλάδα. Το ακροατήριο της περιλαμβάνει συνωμοσιολόγους και συνωμοσιολάγνους, ανεμβολίαστους, "ψεκασμένους" και γενικώς άτομα που καταπίνουν "αμάσητη" την "τροφή" που σερβίρει ο Βελόπουλος για το "ξανθό γένος",΄ την... κακή Ευρώπη και τις... ανεμογεννήτριες!
  5. Το ΚΚΕ αποτελεί το "μαγαζί" της απόλυτης ταξικής ψήφου με σταθερά χαρακτηριστικά. Διατηρεί μια συμπαγή και πιστή εκλογική βάση, εμφανίζοντας τάσεις ανόδου λόγω της συνεπούς αντιπολιτευτικής του στάσης. Στοχεύει στη λαϊκή δυσαρέσκεια από τα... αριστερά, στα εργατικά στρώματα και στη νεολαία που αναζητά μια ριζοσπαστική διέξοδο εκτός του συστημικού πλαισίου. Το ιστορικό ταβάνι του κόμματος στις παρούσες συνθήκες κινείται στο 7,5%-8,0%. Η ιδεολογική του ακαμψία εμποδίζει τη διείσδυση σε ευρύτερα και πιο μετριοπαθή ακροατήρια.
  6. Η "Ελπίδα για τη Δημοκρατία" της Μαρίας Καρυστιανού, ξεκίνησε με υψηλά ποσοστά αλλά βρίσκεται σε φάση "ξεφουσκώματος", καθώς ούτε θέσεις έχει να παρουσιάσει, αλλά ούτε και προσωπικό. Είναι ένα πλήρως αρχηγικό κόμμα που χαρακτηρίζεται από την αυταρχικότητα της αρχηγού του, η οποία, είναι παντελώς άσχετη σε σχέση με την πολιτική και οικονομική πραγματικότητα, εμφανίζει τάσεις... κουτοφαντασμένης τηλεοπτικής περσόνας και θέλει να κεφαλαιοποιήσει την προβολή που έχει λόγω της τραγωδίας των Τεμπών. Το "ταβάνι" κάλλιστα θα μπορούσε να διαμορφωθεί κοντά στο 6%-7%, με βάση τα σημερινά δεδομένα.
  7. Η Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου έχει χάσει τη δεύτερη θέση στις δημοσκοπήσεις, κινείται μεταξύ πέμπτης και έκτης θέσης και οι τάσεις είναι πτωτικές. Με όσα συμβαίνουν στον χώρο της Αριστεράς, ίσως είναι παρακινδυνευμένη οποιαδήποτε πρόβλεψη, αλλά φαίνεται ότι έχει ακόμη περιθώριο... ξεφουσκώματος! Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις κινείται μεταξύ 4,5%-6,0%, ενώ η υποχώρηση του θέματος της τραγωδίας των Τεμπών στην πολιτική ατζέντα, σε συνδυασμό με την ίδρυση του κόμματος Καρυστιανού, ασκούν έντονη πίεση προς τα κάτω. Τα κόμματα Τσίπρα και Καρυστιανού αποτελούν επί της ουσίας τον λόγο για το "ξεφούσκωμα" του αρχηγικού μορφώματος που έχει συστήσει η πολύ... ιδιαίτερη Ζωή Κωνσταντοπούλου! Διατηρεί ένα σταθερό και αντισυστημικό εκλογικό πυρήνα, αλλά δέχεται ισχυρή πίεση από τα αριστερά της λόγω της ανάδυσης νέων σχηματισμών. Αυτή τη στιγμή, δείχνει να μπαίνει στη Βουλή, αντλώντας ψηφοφόρους οριζόντια από όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης.
  8. "Κόμμα Σαμαρά". Παρόλο που δεν υφίσταται επίσημα ως εγγεγραμμένο κόμμα, οι εταιρείες δημοσκοπήσεων μετρούν συστηματικά τη δυνητική επιρροή μιας πολιτικής κίνησης υπό τον πρώην πρωθυπουργό, στον δεξιό και πατριωτικό χώρο. Η αποδοχή μιας τέτοιας κίνησης καταγράφεται σε διψήφια νούμερα, αλλά ουδείς μπορεί να προσδιορίσει τι... ψάρια θα πιάσει στην κάλπη. Θα μπορούσε να είναι στην επόμενη Βουλή με ποσοστό 5%-6%, αντλώντας ψηφοφόρους κυρίως από τα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας (Ελληνική Λύση, Φωνή Λογικής, Νίκη), το κόμμα της Καρυστιανού, αλλά και από την Πλεύση Ελευθερίας. 
  9. Στα πιο δεξιά της Νέας Δημοκρατίας, το κόμμα Φωνή Λογικής φαίνεται να "φλερτάρει" με την είσοδο στη Βουλή, πιάνοντας ποσοστό πάνω από 3%, ενώ... τελειωμένη υπόθεση θεωρείται η Νίκη, ο αρχηγός της οποίας, μάλλον πρέπει να επιδιώξει... μεταγραφή σε άλλο κόμμα. Τα κόμματα αυτά τροφοδοτούνται από το μεταναστευτικό, τα εθνικά θέματα και την κοινωνική ατζέντα, ενώ κινούνται στη λογική της διαμαρτυρίας. 
  10. Ο ΣΥΡΙΖΑ, η Νέα Αριστερά, το ΜέΡΑ25 και τα... κατάλοιπα της "ανίατης" Αριστεράς, θα δώσουν "μάχη" για την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση. Για τον ΣΥΡΙΖΑ το "ταβάνι" μάλλον βρίσκεται κάτω από το 3%, αν και πρέπει να περιμένουμε το νέο momentum με αρχηγό τη Ρένα Δούρου, ενώ το κόμμα του... καταστροφέα Βαρουφάκη, παίζει οριακά συν-πλην στο 3%. Όσο για τη διαλυμένη Νέα Αριστερά που εγκατέλειψε ο Χαρίτσης, αλλά παρέλαβε ο πρώην... κολλητός του Τσίπρα, Γαβριήλ Σακελλαρίδης, μάλλον βρίσκεται στο... πουθενά. Το πιθανότερο είναι να επιδιώξει συνεργασία με το κόμμα του Βαρουφάκη ή την τελευταία στιγμή να επανέλθει στο "μαντρί" του ΣΥΡΙΖΑ, αν και υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες και ίντριγκες μεταξύ των στελεχών που εμποδίζουν μια τέτοια προοπτική. Η επιτυχία των παραπάνω κομμάτων να εισέλθουν στη Βουλή, εξαρτάται άμεσα από το αν θα καταφέρουν να πείσουν ότι η ψήφος σε αυτά δεν θα είναι χαμένη, εκφράζοντας παράλληλα και μια μορφή αντισυστημικότητας στον "συστημικό", πρώην σύντροφο, Τσίπρα!

Κρισιμότατη "μάχη"

Η εκλογική "μάχη" του 2027 δεν θα κρίνει μόνο το ποιο κόμμα θα κόψει πρώτο το νήμα, αλλά και την αρχιτεκτονική του πολιτικού συστήματος για τα επόμενα χρόνια.

Η αυτοδυναμία της Νέας Δημοκρατίας φαντάζει εξαιρετικά δύσκολη, αλλά όχι ανέφικτη. Από την άλλη πλευρά, αν τα κόμματα εξουσίας δεν καταφέρουν να πιάσουν τα ανώτατα όρια της δυναμικής τους (τα "ταβάνια" τους) και ταυτόχρονα δούμε μια πολυκομματική Βουλή με 10-11 κόμματα, τότε η χώρα θα οδηγηθεί σε μια κατάσταση πολιτικού... αλαλούμ!

Οι πολίτες καλούνται να ζυγίσουν τις επιλογές τους ανάμεσα στην ασφάλεια της πεπατημένης και το ρίσκο της αλλαγής. Όσα "χτίστηκαν" από το 2019 και μετά, κινδυνεύουν να πάνε περίπατο. Επιπλέον, η ακρίβεια και το γεγονός ότι η ψηφιοποίηση και ο εκσυγχρονισμός του κράτους... κακοφαίνονται σε πάρα πολλούς, δεν αποτελούν λόγους για να λειτουργήσει η... θολούρα του μυαλού.

Ειδικά στο σκέλος της ακρίβειας, πρέπει όλοι να αντιληφθούν ότι αποτελεί παγκόσμιο φαινόμενο, η κυβέρνηση κάνει τα αδύνατα δυνατά για να περιορίσει τη ζημιά για όλους, ενώ όσοι υπόσχονται "μαγικές λύσεις", κινούνται σε ένα μοτίβο αμάθειας, τυχοδιωκτισμού, λαϊκισμού, ασχετοσύνης και απάτης! Σε κάθε περίπτωση, η εκλογική "μάχη" ή "μάχες" του 2027 αναμένεται να είναι... συγκλονιστικές, καθώς θα καθορίσουν μια νέα περίοδο της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας του τόπου...