Η έγκριση της πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ από την Ολομέλεια της Βουλής με 137 ψήφους για τη συγκρότηση Εξεταστικής Επιτροπής σχετικά με τη διαχείριση των "κόκκινων" δανείων, τη δράση των funds και το πρόγραμμα "Ηρακλής" δεν αποτελεί μια συνηθισμένη κοινοβουλευτική πρωτοβουλία ελέγχου της κυβέρνησης.
Γράφει ο Λουκάς Γεωργιάδης
Πίσω από τους υψηλούς τόνους περί προστασίας της πρώτης κατοικίας και αντιμετώπισης του ιδιωτικού χρέους, ξεδιπλώνεται ένα πολυεπίπεδο πολιτικό παίγνιο με πολλαπλούς αποδέκτες και εξίσου πολλαπλές παγίδες. Η επιλογή της σημερινής ηγεσίας της Κουμουνδούρου να περιλάβει ρητά στην περίοδο διερεύνησης και τη δική της κυβερνητική θητεία (2015-2019) έχει το προφανές κίνητρο, να θέσει στο πολιτικό κάδρο τον Αλέξη Τσίπρα. Ωστόσο, αυτό το πολιτικό στοίχημα λειτουργεί σαν... δίκοπο μαχαίρι. Από τη μία πλευρά, εκθέτει το ίδιο το αφήγημα του ΣΥΡΙΖΑ περί "ανήθικης" διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους, υπενθυμίζοντας τις νομοθετικές τομές της περιόδου 2015-2019. Από την άλλη, η υιοθέτηση της πρότασης από το ΠΑΣΟΚ δημιουργεί έναν επικίνδυνο πολιτικό εναγκαλισμό για τον Νίκο Ανδρουλάκη, απειλώντας να αποξενώσει το κεντρώο και εκσυγχρονιστικό ακροατήριο πάνω στο οποίο επένδυσε τη στρατηγική της αυτόνομης πορείας.
Στοχεύουν στον Τσίπρα, αλλά αυτοπαγιδεύονται
Όταν ένα κόμμα της αντιπολίτευσης ζητά Εξεταστική Επιτροπή που εκτείνεται χρονικά από το 2015 έως σήμερα, το μήνυμα δεν απευθύνεται μόνο στο Μέγαρο Μαξίμου.
Στο σημερινό πολιτικό σκηνικό, όπου οι διεργασίες στον χώρο της Κεντροαριστεράς και οι κινήσεις του πρώην πρωθυπουργού βρίσκονται διαρκώς στο μικροσκόπιο, η αναδρομή στην τετραετία 2015-2019 αποτελεί ευθεία βολή προς την ηγετική ομάδα εκείνης της περιόδου. Ακόμη και η δημόσια παραδοχή κορυφαίων στελεχών της Κουμουνδούρου ότι έγιναν λάθη, λειτουργεί ως έμμεση αποστασιοποίηση από τις επιλογές του Αλέξη Τσίπρα και του τότε οικονομικού επιτελείου. Όμως, στην πολιτική, οι συμψηφισμοί σπάνια μένουν ελεγχόμενοι.
Ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί να εμφανιστεί ως "τιμητής" των funds και των servicers, τη στιγμή που τα ίδια τα πεπραγμένα της διακυβέρνησης του βρίσκονται στα πρακτικά της Βουλής. Ήταν επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ που θεσμοθετήθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα η δυνατότητα πώλησης και μεταβίβασης απαιτήσεων από "κόκκινα" δάνεια σε ξένα funds, άνοιξε ο δρόμος για τους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς το 2017 και καταργήθηκε σταδιακά το οριζόντιο προστατευτικό πλέγμα του νόμου Κατσέλη, οδηγώντας στον σαφώς αυστηρότερο νόμο 4605/2019.
Με άλλα λόγια, η Κουμουνδούρου ζητά να ελεγχθεί μια αλυσίδα γεγονότων της οποίας τους πρώτους κρίκους σφυρηλάτησε η ίδια! Αντί να στριμώξει αποκλειστικά τη Νέα Δημοκρατία για το σχέδιο "Ηρακλής", η Εξεταστική Επιτροπή κινδυνεύει να μετατραπεί σε πεδίο ανάδειξης της θεσμικής συνέχειας ανάμεσα στις μνημονιακές δεσμεύσεις του 2015-2018 και τη μεταμνημονιακή διαχείριση. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί να εμφανίζεται ταυτόχρονα ως "θύμα" της ιστορίας και ως "ανακριτής" των δικών του νόμων χωρίς να πλήττεται η αξιοπιστία του.
Το "ναι" του ΠΑΣΟΚ και το κόστος της σύμπλευσης
Εξίσου, αν όχι περισσότερο, σύνθετη είναι η εξίσωση για τη Χαριλάου Τρικούπη.
Το ΠΑΣΟΚ επέλεξε να υπερψηφίσει την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ, επιδιώκοντας να ισορροπήσει ανάμεσα στην αξιακή στάση υπέρ της διαφάνειας και στην κριτική κατά αμφότερων των κυβερνήσεων Τσίπρα και Μητσοτάκη. Παρά τις διευκρινίσεις των στελεχών του ότι το Κίνημα διαθέτει τη δική του, αυτόνομη νομοθετική πρόταση για το ιδιωτικό χρέος και την προστασία της πρώτης κατοικίας, η εικόνα που εκπέμπεται στην κοινή γνώμη είναι σαφής. ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ ευθυγραμμίζονται κοινοβουλευτικά σε ένα θέμα υψηλού λαϊκιστικού φορτίου.
Για τον Νίκο Ανδρουλάκη, αυτή η σύμπλευση εμπεριέχει σοβαρό στρατηγικό ρίσκο. Τα τελευταία χρόνια, το ΠΑΣΟΚ προσπάθησε συστηματικά να οικοδομήσει το προφίλ μιας υπεύθυνης, θεσμικής και μεταρρυθμιστικής δύναμης, ικανής να αποτελέσει τον εναλλακτικό πόλο διακυβέρνησης. Η υιοθέτηση μιας Εξεταστικής Επιτροπής -ενός θεσμού που στην ελληνική πολιτική ιστορία έχει κατ' επανάληψη απαξιωθεί ως εργαλείο κομματικών εντυπώσεων χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα- θολώνει αυτό το στίγμα.
Ακόμη πιο κρίσιμο είναι το μήνυμα που λαμβάνουν οι ψηφοφόροι του πολιτικού Κέντρου. Το κεντρώο ακροατήριο, το οποίο μετακινείται ανάμεσα στη Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ με κριτήριο τη σοβαρότητα, τη δημοσιονομική σταθερότητα και την αποστροφή προς τον αντιπολιτευτικό λαϊκισμό, αντιμετωπίζει με καχυποψία κάθε κίνηση που θυμίζει αντιμνημονιακό μέτωπο ή σύμπραξη με τον ΣΥΡΙΖΑ. Όταν το ΠΑΣΟΚ συνυπογράφει στην πράξη την ατζέντα της Κουμουνδούρου για τις τράπεζες και τα funds, κινδυνεύει να χάσει το συγκριτικό του πλεονέκτημα, δηλαδή την εικόνα του κόμματος που μιλά τη γλώσσα του ρεαλισμού και όχι των εύκολων καταγγελιών.
Η εσωτερική αμηχανία των εκσυγχρονιστών
Η επιλογή της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ δεν προκαλεί τριγμούς μόνο προς τα έξω, αλλά αγγίζει και τις ευαίσθητες εσωκομματικές ισορροπίες.
Στο εσωτερικό του Κινήματος συνυπάρχουν διαφορετικές πολιτικές παραδόσεις, με το εκσυγχρονιστικό και μεταρρυθμιστικό ρεύμα να διατηρεί ισχυρή αναφορά στον ορθολογισμό, την ευρωπαϊκή κανονικότητα και την υπεράσπιση του έργου της περιόδου 2010-2015. Σε αυτό συμπεριλαμβάνεται και το αρχικό πλαίσιο προστασίας των δανειοληπτών (νόμος Κατσέλη) που το ίδιο το ΠΑΣΟΚ είχε θεσπίσει. Γι' αυτή την πτέρυγα στελεχών και ψηφοφόρων, η σύμπλευση με τον ΣΥΡΙΖΑ σε μια Εξεταστική που αντιμετωπίζει τη λειτουργία του τραπεζικού συστήματος και τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων με όρους... σκανδάλου προκαλεί εμφανή αμηχανία.
Οι εκσυγχρονιστές του ΠΑΣΟΚ γνωρίζουν καλά ότι η εξυγίανση των τραπεζικών ισολογισμών αποτέλεσε προϋπόθεση για την έξοδο της χώρας από την κρίση και την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας. Η ταύτιση με μια ρητορική που δαιμονοποιεί συλλήβδην τους μηχανισμούς εκκαθάρισης των κόκκινων δανείων απομακρύνει το ΠΑΣΟΚ από το προφίλ ενός σύγχρονου ευρωπαϊκού σοσιαλδημοκρατικού κόμματος και το σπρώχνει στην τροχιά της παραδοσιακής, καταγγελτικής Αριστεράς.
Ένα παιχνίδι χαμένων
Η Εξεταστική Επιτροπή για τα funds μοιάζει να γεννιέται με περισσότερες πολιτικές αντιφάσεις απ' όσες φιλοδοξεί να διαλευκάνει.
Ο ΣΥΡΙΖΑ, στην προσπάθεια του να αποδομήσει την κληρονομιά του Αλέξη Τσίπρα και να ανακτήσει πρωτοβουλία κινήσεων, φέρνει στο προσκήνιο τις δικές του κυβερνητικές ευθύνες της περιόδου 2015-2019. Την ίδια στιγμή, το ΠΑΣΟΚ, φοβούμενο μήπως κατηγορηθεί από τα αριστερά του ότι... καλύπτει την κυβέρνηση, επιλέγει να ακολουθήσει την ατζέντα της Κουμουνδούρου, διακινδυνεύοντας τη σχέση εμπιστοσύνης του με το Κέντρο και τους εκσυγχρονιστές.
Σε μια συγκυρία όπου οι πολίτες ζητούν πρακτικές και εφαρμόσιμες λύσεις για το ιδιωτικό χρέος και το κόστος στέγασης, η επιστροφή σε ατέρμονες κοινοβουλευτικές αντεγκλήσεις για το παρελθόν κινδυνεύει να αφήσει και τα δύο κόμματα της αντιπολίτευσης εκτεθειμένα. Ο ΣΥΡΙΖΑ μοιάζει με συνένοχο των πολιτικών που σήμερα καταγγέλλει, το δε ΠΑΣΟΚ ως πρόθυμος συνοδοιπόρος σε μια στρατηγική που θολώνει την αυτόνομη ταυτότητα του.
Όπως και να έχουν τα πράγματα, η ιστορία δεν αλλάζει και τα γεγονότα είναι... αμείλικτα. Αντικείμενο της Εξεταστικής δεν μπορεί να είναι η εξυγίανση του τραπεζικού συστήματος που εφαρμόζει από το 2019 η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, για να επανέλθει στην κανονικότητα και να αποτελέσει πυλώνα ανάπτυξη της οικονομίας. Μάλιστα, το ελληνικό success story που έφερε και την επιστροφή στην επενδυτική βαθμίδα, συνοδεύτηκε και από πολύ ευνοϊκές ρυθμίσεις στο πλαίσιο του εξωδικαστικού συμβιβασμού.
Ωστόσο, το κακό είχε γίνει το 2015. Το "πιστόλιασμα" των πιστωτικών ιδρυμάτων από τα εγκλήματα του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ, μας έβαλαν στο τρίτο και αχρείαστο μνημόνιο και ήταν μονόδρομος η αναγκαστική εκχώρηση των "κόκκινων" δανείων στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (funds και servicers). Αυτή η κίνηση είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια περιουσίας για εκατοντάδες χιλιάδες δανειολήπτες, κάτι που βαρύνει αποκλειστικά την περίοδο διακυβέρνησης Τσίπρα, ο οποίος μέσα από το rebranding και την ίδρυση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, νομίζει ότι έχει... καθαρίσει με το παρελθόν του. Σε κάθε περίπτωση, όλα τα παραπάνω "ξεγυμνώνουν" πρώτα απ΄ όλα τον Τσίπρα και μετά τον ΣΥΡΙΖΑ της Δούρου και το ΠΑΣΟΚ του Ανδρουλάκη, δίνοντας πόντους -πού αλλού;- στη Νέα Δημοκρατία και στον Κυριάκο Μητσοτάκη!