Η Ελλάδα ανήκει στη Δύση, έχει σαφή ευρωπαϊκό και ευρω-ατλαντικό προσανατολισμό, αλλά σχεδόν όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης και κυρίως τα ακραία από τα αριστερά και τα δεξιά, κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους, για να βρεθεί στο... κενό, ενώ την ίδια ώρα φαίνεται να τους ενώνει ως συγκολλητική ουσία η... Ρωσία!

Γράφει ο Λουκάς Γεωργιάδης

Η πολιτική σκηνή στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται διαχρονικά από έντονες ιδεολογικές πολώσεις, ιστορικά πάθη και μια βαθιά διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην Αριστερά και τη Δεξιά. Ωστόσο, οι μεγάλες γεωπολιτικές ανακατατάξεις των τελευταίων ετών και η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έφεραν στην επιφάνεια ένα παράδοξο φαινόμενο. Έχουμε τη σύγκλιση των δύο αντίρροπων άκρων του πολιτικού φάσματος, κάτω από τη γεωπολιτική επιρροή της Μόσχας.

Η Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν έχει καταφέρει να λειτουργήσει ως ένας ισχυρός ιδεολογικός μαγνήτης, ενώνοντας κάτω από την ίδια ρητορική ομπρέλα τόσο τους εγχώριους φασίστες και εθνικιστές όσο και τους δογματικούς αριστερο-κομμουνιστές. Και μάλιστα σε τέτοιο σημείο, που αρχίζει να εγείρει ερωτήματα, αν όλα αυτά γίνονται με το... αζημίωτο! Αυτό το ιδιότυπο "κόκκινο-μαύρο" μέτωπο δεν αποτελεί μια ελληνική πρωτοτυπία, καθώς απαντάται σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στην Ελλάδα όμως, λόγω του ιστορικού υποβάθρου και των έντονων αντιαμερικανικών αντανακλαστικών, το φαινόμενο προσλαμβάνει βαθιές κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις, αποδεικνύοντας ότι τα άκρα συχνά εφάπτονται όταν συναντούν έναν κοινό γεωπολιτικό σύμμαχο.

Ο αντιδυτικισμός ως ιδεολογικό μοτίβο

Για να κατανοήσει κανείς πώς γεφυρώνεται το χάσμα ανάμεσα σε έναν νεοφασίστα και έναν δογματικό κομμουνιστή, πρέπει να αναζητήσει τον κοινό τους παρονομαστή, που δεν είναι άλλος από τον τυφλό αντιδυτικισμό και το μίσος προς τους φιλελεύθερους δημοκρατικούς θεσμούς.

Για τα δύο άκρα, το ΝΑΤΟ, η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι Ηνωμένες Πολιτείες και εσχάτως το Ισραήλ αποτελούν την πηγή όλων των δεινών. Από τη μία πλευρά, οι αριστερο-κομμουνιστικές ομάδες βλέπουν στη Ρωσία —παρά το γεγονός ότι πρόκειται για ένα αυταρχικό καπιταλιστικό καθεστώς ολιγαρχών— το αντίβαρο στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Η ρητορική τους παραμένει εγκλωβισμένη στα ανακλαστικά του Ψυχρού Πολέμου, όπου οποιοσδήποτε στρέφεται κατά της Δύσης θεωρείται αυτόματα "προοδευτικός".

Από την άλλη πλευρά, οι φασιστικοί και ακροδεξιοί σχηματισμοί βλέπουν στη Μόσχα το προπύργιο της αντίστασης ενάντια στη φιλελεύθερη Δύση, την παγκοσμιοποίηση και την προστασία των δικαιωμάτων των μειονοτήτων. Ο κοινός εχθρός, λοιπόν, δημιουργεί μια κοινή ανάγκη υποστήριξης του Κρεμλίνου, την οποία αξιοποιεί ο Πούτιν. Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αντίδραση των άκρων στην προσπάθεια ενεργειακής αυτονομίας της χώρας μέσα από την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο από τη Ρωσία είναι προτιμότερα, τόσο για τους "πατριώτες" της Ακροδεξιάς, όσο και για τους "προοδευτικούς" της Αριστεράς, όταν την ίδια στιγμή, ο ήλιος και ο άνεμος μπορούν σε μερικά χρόνια να εξασφαλίσουν την πλήρη ενεργειακή αυτονομία της χώρας. Απλά ας σκεφτούν όλοι οι αφελείς που παίζουν το παιχνίδι της Ρωσίας, ότι ήδη η Ελλάδα εξάγει ηλεκτρική ενέργεια.

Η "ιερή" Ρωσία και ο εθνικοπατριωτικός φασισμός

Στο δεξιό άκρο του πολιτικού φάσματος, η έλξη προς τη Ρωσία επενδύεται με θρησκευτικά, μεταφυσικά και εθνοκεντρικά χαρακτηριστικά.

Το αφήγημα του "ξανθού γένους", που επιβιώνει στην ελληνική λαϊκή κουλτούρα από την εποχή της Τουρκοκρατίας, εργαλειοποιείται πλήρως από φασιστικές και υπερεθνικιστικές ομάδες. Για την ελληνική ακροδεξιά, ο Βλαντιμίρ Πούτιν ενσαρκώνει το πρότυπο του στιβαρού ηγέτη που υπερασπίζεται τις παραδοσιακές χριστιανικές αξίες, την πατρίδα και την οικογένεια απέναντι στην... αμοραλιστική Δύση. Η Μόσχα παρουσιάζεται ως η "τρίτη Ρώμη" που θα σώσει την Ορθοδοξία! Επιπλέον, η Ρωσία στο... παράλληλο σύμπαν των "ψεκασμένων" ακροδεξιών θα... μπουκάριζε στην Πόλη για να πάρουμε την Αγιά Σοφιά! Προς το παρόν, το μόνο που παίρνουμε είναι μια... σφαλιάρα καθώς ο Πούτιν κάνει μπίζνες με τον Ερντογάν, τον οποίο... μισούν οι εγχώριοι ακροδεξιοί

Μύλος και το μυαλό... χυλός!

Αυτή η ιδεολογική προσέγγιση επιτρέπει σε φασιστικά στοιχεία να δικαιολογούν τις ρωσικές επεκτατικές βλέψεις, υιοθετώντας άκριτα τη θεωρία του ζωτικού χώρου, την ίδια στιγμή που οι ίδιοι δηλώνουν υπερπατριώτες. Η προστασία των συνόρων και η εθνική κυριαρχία, που αποτελούν σημαία τους για την Ελλάδα, ξεχνιούνται όταν πρόκειται για την κυριαρχία της Ουκρανίας. Ζητωκραυγάζουν υπέρ του εισβολέα και εγκληματία Πούτιν και επειδή είναι... ηλίθιοι είναι σαν να επικροτούν την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο και την κατοχή του βόρειου τμήματος του νησιού. Η τρέλα σε όλο της το μεγαλείο...

Ο αντιιμπεριαλισμός και η αριστερή αμνησία

Στον αντίποδα, η αριστερο-κομμουνιστική προσέγγιση χρησιμοποιεί ένα τελείως διαφορετικό λεξιλόγιο για να καταλήξει στο ίδιο ακριβώς συμπέρασμα.

Εδώ δεν υπάρχει η "ιερή" Ρωσία, αλλά η θεωρία των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών. Με το πρόσχημα ότι φταίνε και οι δύο πλευρές ή ότι το ΝΑΤΟ περικύκλωσε τη Ρωσία, η ριζοσπαστική αριστερά στην Ελλάδα επιλέγει μια στάση άμεσης, αλλά σαφούς στήριξης του επιτιθέμενου. Όμως, η ρητορική αυτή οδηγεί σε μια ιδιότυπη ιστορική... αμνησία. Οι ίδιες δυνάμεις που ευαγγελίζονται την αυτοδιάθεση των λαών και καταδικάζουν κάθε μορφή εισβολής, αποφεύγουν να καταδικάσουν απερίφραστα τα εγκλήματα πολέμου ή την προσάρτηση εδαφών από τη Ρωσία.

Η εμμονή στον αντιαμερικανισμό τυφλώνει τα αντανακλαστικά τους, με αποτέλεσμα να υιοθετούν το ρωσικό αφήγημα περί "αποναζιστικοποίησης" της Ουκρανίας. Έτσι, το κομμουνιστικό άκρο συναντά το φασιστικό, καθώς και οι δύο πλευρές υποβαθμίζουν το δικαίωμα ενός κυρίαρχου κράτους να επιλέγει τις συμμαχίες του.

Η προπαγάνδα και τα κοινά δίκτυα διανομής fake news

Η σύγκλιση των δύο άκρων δεν περιορίζεται στις θεωρητικές αναλύσεις, αλλά αποτυπώνεται καθημερινά στο πεδίο της ενημέρωσης και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Τα δίκτυα της ρωσικής προπαγάνδας στην Ελλάδα έχουν καταφέρει να διεισδύσουν με την ίδια ευκολία σε ακροδεξιά και αριστερά ακροατήρια. Αν παρατηρήσει κανείς τις ιστοσελίδες και τα προφίλ που αναπαράγουν τις ειδήσεις του Κρεμλίνου, θα διαπιστώσει μια εντυπωσιακή ταύτιση. Τα ίδια ακριβώς επιχειρήματα, οι ίδιες κατασκευασμένες ειδήσεις (fake news) και τα ίδια βίντεο διακινούνται ταυτόχρονα από εθνικιστικά ιστολόγια και από σελίδες της "αντισυστημικής" Aριστεράς. Είτε πρόκειται για τη θεωρία ότι τα δυτικά όπλα καταλήγουν στη μαύρη αγορά, είτε για την παρουσίαση των οικονομικών κυρώσεων ως "αυτοκτονία της Ευρώπης", η ρητορική είναι κοινή. Η Ρωσία πέτυχε να δημιουργήσει μια ενιαία πληροφοριακή κοίτη, όπου το "πιστεύω" του χριστιανορθόδοξου εθνικιστή συναντά το "πιστεύω" του αντι-νατοϊκού διαδηλωτή! Δεν είναι εκπληκτικό;

Η θεωρία του "πετάλου"

Η περίπτωση της ρωσικής επιρροής στην Ελλάδα αποτελεί την πληρέστερη επιβεβαίωση της πολιτικής θεωρίας του "πετάλου".

Σύμφωνα με αυτήν, το πολιτικό φάσμα δεν είναι μια ευθεία γραμμή όπου τα δύο άκρα απέχουν όσο το δυνατόν περισσότερο, αλλά ένα... πέταλο αλόγου, όπου οι δύο άκρες λυγίζουν και τελικά πλησιάζουν πολύ κοντά η μία στην άλλη. Στο ζήτημα της Ρωσίας, οι φασίστες και οι αριστερο-κομμουνιστές στην Ελλάδα μοιράζονται κοινές μεθοδολογίες και κοινούς στόχους. Και οι δύο πλευρές επιδιώκουν την αποσταθεροποίηση της φιλελεύθερης δημοκρατίας, την απομόνωση της χώρας από τους δυτικούς της συμμάχους και την επικράτηση ενός αυταρχικού μοντέλου διακυβέρνησης, όπου η ισχύς επιβάλλεται επί του δικαίου. Η κοινή τους στάση στις ψηφοφορίες στο Ευρωκοινοβούλιο ή στην ελληνική Βουλή, όπου συστηματικά καταψηφίζουν ή απέχουν από ψηφίσματα καταδίκης της ρωσικής επιθετικότητας, αποδεικνύει ότι η γεωπολιτική τους ταύτιση είναι πλέον θεσμοποιημένη.

Οι κίνδυνοι για την εθνική στρατηγική και τη Δημοκρατία

Αυτή η ιδιότυπη συμμαχία των άκρων υπό τη ρωσική "ομπρέλα" δεν είναι μια ακίνδυνη ιδεολογική... γραφικότητα.

Η εικόνα αυτή των δύο άκρων ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την εθνική ασφάλεια και τη στρατηγική κατεύθυνση της Ελλάδας. Σε μια περίοδο που η χώρα χρειάζεται σταθερότητα και καθαρές συμμαχίες για να αντιμετωπίσει τις δικές της περιφερειακές προκλήσεις, η ύπαρξη ενός ισχυρού, εσωτερικού μετώπου που λειτουργεί ως ηχείο της Μόσχας ναρκοθετεί την εθνική συνεννόηση. Τα άκρα, λειτουργώντας ως πέμπτη φάλαγγα της ρωσικής soft power, επιχειρούν να δηλητηριάσουν την κοινή γνώμη, καλλιεργώντας τον φόβο, την ηττοπάθεια και τη δυσπιστία προς τους δημοκρατικούς θεσμούς.

Η κανονικοποίηση του αυταρχισμού, είτε έρχεται με το περιτύλιγμα του ρωσικού εθνικισμού είτε με το πρόσχημα της σοβιετικής... νοσταλγίας, διαβρώνει τα θεμέλια της κοινωνίας των πολιτών. Ο πόλεμος στην Ουκρανία λειτούργησε ως ένας μεγάλος ιδεολογικός καταλύτης που αφαίρεσε τα προσωπεία. Η Ρωσία του Πούτιν κατάφερε να ενώσει τα άκρα στην Ελλάδα επειδή ακριβώς τους πρόσφερε αυτό που πάντα αναζητούσαν. Δηλαδή, ένα ισχυρό, αυταρχικό σημείο αναφοράς απέναντι στον ελεύθερο κόσμο.

Για την ελληνική δημοκρατία, η διαπίστωση αυτή πρέπει να λειτουργήσει ως προειδοποίηση. Οι ακροδεξιοί φασίστες και οι αριστεροί σταλινιστές μπορεί να χρησιμοποιούν διαφορετικά σύμβολα, σημαίες και συνθήματα, αλλά όταν η συζήτηση έρχεται στη γεωπολιτική τους ταυτότητα, υποκλίνονται στον ίδιο ηγεμόνα. Η αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου απαιτεί τη θωράκιση της δημόσιας σφαίρας από την ξένη προπαγάνδα και κυρίως, την ανάδειξη του γεγονότος ότι η υπεράσπιση της ελευθερίας και των δημοκρατικών αξιών δεν μπορεί να έχει δύο μέτρα και δύο σταθμά. Το σημαντικότερο είναι να κατανοήσει ο λαός ότι η υποστήριξη του σε αυτούς που "πουλάνε" εύκολο αντιευρωπαϊσμό, αντιαμερικανισμό, αντινατοϊσμό και αντισημιτισμό, επί της ουσίας είναι σαν το πρόβατο που ξύνεται στην γκλίτσα του τσοπάνη! Ενίοτε, τέτοιες... πανέξυπνες επιλογές ισοδυναμούν με έναν λάκκο που πέφτοντας μέσα, πας... αδιάβαστος! Ας προσέξουν όσοι στηρίζουν ακραίους και λαϊκιστές, γιατί στο τέλος, τόσο αυτοί όσο και οι υπόλοιποι, θα πληρώσουμε βαρύτατο κόστος λόγω... βλακείας!