Την κατηγορηματική απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 επαναφέρει η Αίγυπτος ενώπιον των Ηνωμένων Εθνών. Η Αίγυπτος κατέθεσε νέα ρηματική διακοίνωση προς τον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού.
Το Κάιρο χαρακτηρίζει τη συμφωνία «απολύτως άκυρη» και στερούμενη οποιασδήποτε έννομης συνέπειας. Η αιγυπτιακή παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη διπλωματική σημασία μετά την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου 2026, να εγκρίνει το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης που είχαν υπογράψει η Άγκυρα και η τότε κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης στις 27 Νοεμβρίου 2019.
Στο έγγραφο με ημερομηνία 5 Νοεμβρίου 2026, το οποίο κυκλοφόρησε στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ με αριθμό Α/81/479, το Κάιρο υπογραμμίζει ότι η απόφαση του λιβυκού Κοινοβουλίου δεν μεταβάλλει τη νομική του θέση ούτε δημιουργεί δικαιώματα εις βάρος της Αιγύπτου.
Η αιγυπτιακή πλευρά επαναλαμβάνει ότι δεν αναγνωρίζει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, επισημαίνοντας πως η πρόσφατη κύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή δεν αναιρεί τις αντιρρήσεις που έχει διατυπώσει ήδη από το 2019.
Η κύρωση από τη λιβυκή Βουλή - Η αντίδραση του Καΐρου
Κεντρικό σημείο της νέας διακοίνωσης αποτελεί η αμφισβήτηση των νομικών αποτελεσμάτων της απόφασης του λιβυκού Κοινοβουλίου.
Σύμφωνα με τηΜόνιμη Αντιπροσωπεία της Αιγύπτου, η φερόμενη κύρωση της συμφωνίας δεν μεταβάλλει το γεγονός ότι το μνημόνιο παραμένει, κατά την αιγυπτιακή θέση, άκυρο και χωρίς έννομες συνέπειες έναντι του Καΐρου. Το Κάιρο επικαλείται τις αρχές του διεθνούς δικαίου της θάλασσας, τις διατάξεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας και τη διεθνή πρακτική για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Ακόμα, υπενθυμίζει ότι έχει καταθέσει αντίστοιχες διπλωματικές αντιρρήσεις στον ΟΗΕ τον Δεκέμβριο του 2019, τον Απρίλιο του 2023, τον Απρίλιο του 2024 και τον Σεπτέμβριο του 2025, διατηρώντας σταθερή τη θέση της απέναντι στις τουρκολιβυκές διεκδικήσεις.
Η νέα παρέμβαση ακολουθεί την αλλαγή στάσης της λιβυκής Βουλής, η οποία αναθεώρησε την προηγούμενη απόρριψη της συμφωνίας με την Τουρκία. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε αντιδράσεις τόσο στην Αθήνα όσο και στο Κάιρο, με τις δύο χώρες να επαναβεβαιώνουν την αντίθεσή τους στο μνημόνιο.
Απορρίπτει και τις ενεργειακές συμφωνίες Λιβύης και Τουρκίας
Η αιγυπτιακή διακοίνωση επεκτείνεται και στις συμφωνίες ενεργειακής συνεργασίας που έχουν συνάψει τα τελευταία χρόνια η Τουρκία και η Λιβύη.
Το Κάιρο απορρίπτει το μνημόνιο της 3ης Οκτωβρίου 2022 για τη συνεργασία στον τομέα των υδρογονανθράκων, καθώς και τη συμφωνία της 25ης Ιουνίου 2025 μεταξύ της Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίου της Λιβύης (NOC) και της Τουρκικής Εταιρείας Πετρελαίου (TPAO).
Η αιγυπτιακή πλευρά θεωρεί ότι οι συγκεκριμένες συμφωνίες δεν μπορούν να αποτελέσουν νομική βάση για δραστηριότητες που επηρεάζουν θαλάσσιες περιοχές στις οποίες η ίδια προβάλλει κυριαρχικά δικαιώματα.
Με τον τρόπο αυτό, το Κάιρο συνδέει τη διαφωνία για το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης του 2019 με τις μεταγενέστερες πρωτοβουλίες της Άγκυρας και της Τρίπολης στον ενεργειακό τομέα.
Αμφισβήτηση των θαλάσσιων διεκδικήσεων της Λιβύης
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αναφορά της αιγυπτιακής διακοίνωσης στις μονομερείς θαλάσσιες οριοθετήσεις που έχει ανακοινώσει η Λιβύη.
Το Κάιρο απορρίπτει τις λιβυκές διεκδικήσεις που θεωρεί ότι θίγουν τα κυριαρχικά του δικαιώματα, επιμένοντας ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Η διαφωνία αυτή συνδέεται και με τις ευρύτερες εκκρεμότητες στην οριοθέτηση των θαλάσσιων περιοχών μεταξύ Αιγύπτου και Λιβύης.
Παρά τις αντιθέσεις, το Κάιρο διατηρεί ανοιχτούς τους διπλωματικούς διαύλους με την Τρίπολη. Στις 7 και 8 Νοεμβρίου, ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου Μπαντρ Αμπντελάτι έθεσε εκ νέου τα ζητήματα θαλάσσιας οριοθέτησης στις επαφές του με τη λιβυκή ηγεσία, υπογραμμίζοντας την ανάγκη σεβασμού του διεθνούς δικαίου.