Την ώρα που η Μέση Ανατολή βυθίζεται για 26η ημέρα σε έναν ακήρυκτο πόλεμο με τεράστιες γεωπολιτικές και οικονομικές συνέπειες, αποκαλύπτονται νέες λεπτομέρειες για τις προσπάθειες Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών να αξιοποιήσουν το πολιτικό και κοινωνικό σκηνικό στο Ιράν προς όφελός τους. Στην καρδιά των διεργασιών αυτών βρίσκονται οι στρατηγικές επιλογές του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου και η στάση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η ιστοσελίδα Axios, ο Νετανιάχου προσπάθησε την περασμένη εβδομάδα να πείσει τον Τραμπ ώστε οι ΗΠΑ να απευθύνουν δημόσια έκκληση στους Ιρανούς πολίτες να βγουν στους δρόμους και να αμφισβητήσουν το καθεστώς της Τεχεράνης. Η ισραηλινή στρατηγική βασίζεται στην πεποίθηση ότι οι συνθήκες στο Ιράν έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον «χάους» και ότι ενδεχόμενες λαϊκές κινητοποιήσεις θα μπορούσαν να επιταχύνουν την αποσταθεροποίηση του καθεστώτος.
Ωστόσο, η αμερικανική πλευρά δεν θεωρεί την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος επίσημο στόχο των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν μια πιθανή κοινωνική αναταραχή στο Ιράν ως «παράπλευρο όφελος», ενώ οι δημόσιες δηλώσεις του Τραμπ για το ζήτημα έχουν περιοριστεί σε σχέση με τις πρώτες ημέρες του πολέμου. Οι διαφορές ανάμεσα στις δύο χώρες παραμένουν, παρά τη συνολική συμφωνία στα στρατιωτικά σχέδια κατά των ιρανικών δυνάμεων.
Παράλληλα, το Ισραήλ ενίσχυσε τις στοχευμένες στρατιωτικές του επιχειρήσεις εναντίον κορυφαίων στελεχών του ιρανικού στρατού και των υπηρεσιών ασφαλείας. Την προηγούμενη Τρίτη, οι ισραηλινές δυνάμεις σκότωσαν τον Αλί Λαριτζανί, που θεωρούνταν ο ουσιαστικός ηγέτης μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ, καθώς και τον διοικητή των δυνάμεων Μπασίτζ, Γκολάμ Ρεζά Σολεϊμανί, μαζί με αρκετούς συνεργάτες τους. Οι επιθέσεις αυτές, σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, είχαν στόχο να αποδυναμώσουν τα συστήματα ασφαλείας της χώρας ενόψει ενδεχόμενων εσωτερικών κινητοποιήσεων.
Μετά από αυτές τις επιχειρήσεις, ο Νετανιάχου παρουσίασε στον Τραμπ την εκτίμηση ότι το ιρανικό καθεστώς βρίσκεται σε κατάσταση «χάους», προτείνοντας την έκδοση κοινής δήλωσης που θα καλούσε τους Ιρανούς να κατέβουν στους δρόμους. Ο Τραμπ, ωστόσο, διατύπωσε σαφείς επιφυλάξεις, προειδοποιώντας ότι μια τέτοια πρόσκληση θα μπορούσε να προκαλέσει μεγάλο αριθμό θυμάτων λόγω της βίας από τους Φρουρούς της Επανάστασης. Όπως είπε χαρακτηριστικά: «Γιατί να ζητήσουμε από τον κόσμο να βγει στους δρόμους, αν οι δυνάμεις των Φρουρών πρόκειται να τους σκοτώσουν;»
Τελικά, συμφωνήθηκε να παρακολουθηθεί η πορεία των αυθόρμητων διαδηλώσεων κατά τη διάρκεια των εορτασμών του Νορούζ και, ανάλογα με τη συμμετοχή του κόσμου, να επανεξεταστεί το ενδεχόμενο κοινής δήλωσης. Τα πρώτα στοιχεία έδειξαν ότι οι συμμετοχές ήταν περιορισμένες, ενισχύοντας την εκτίμηση ότι το «φράγμα του φόβου» παραμένει ισχυρό και η κοινωνική κινητοποίηση στο Ιράν παραμένει δύσκολη υπόθεση.
Η αντιπαράθεση μεταξύ Ισραήλ και ΗΠΑ για την τακτική αξιοποίηση των λαϊκών αντιδράσεων στο Ιράν αναδεικνύει την πολυπλοκότητα των στρατηγικών επιλογών στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής και τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα σε στρατιωτική πίεση και κοινωνική δυναμική. Η επόμενη περίοδος αναμένεται καθοριστική για την πορεία της σύγκρουσης, ενώ οι συνέπειες για την περιοχή και την παγκόσμια πολιτική παραμένουν αβέβαιες.