Αβέβαιη είναι η έκβαση των Εκλογών που διεξάγονται σήμερα στο Ισραήλ. Η διαφορά ακόμη και μίας ή δύο κοινοβουλευτικών εδρών ενδέχεται να καθορίσει εάν ο Μπενιαμίν Νετανιάχου θα παραμείνει στην Πρωθυπουργία, εάν θα τον διαδεχθεί ο Γκάντι Άιζενκοτ ή εάν η χώρα θα οδηγηθεί σε νέες Εκλογές.
Σύμφωνα με ανάλυση του ισραηλινού μέσου ενημέρωσης «Ynet», οι περισσότερες δημοσκοπήσεις έχουν καταγράψει αδυναμία τόσο του δεξιού και θρησκευτικού συνασπισμού που στηρίζει τον Μπενιαμίν Νετανιάχου όσο και των κομμάτων της αντιπολίτευσης να εξασφαλίσουν αυτοδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Το όριο για τον σχηματισμό κυβέρνησης βρίσκεται στις 61 έδρες, σε σύνολο 120 της Κνεσέτ, γεγονός που καθιστά τις μετεκλογικές διαπραγματεύσεις καθοριστικές για την επόμενη ημέρα.
Το «Ynet» παρουσιάζει πέντε βασικά σενάρια, από την επικράτηση της αντιπολίτευσης και την ανανέωση της θητείας του Νετανιάχου μέχρι τον σχηματισμό κυβέρνησης μειοψηφίας, μια ενδεχόμενη κυβέρνηση εθνικής ενότητας ή την προκήρυξη νέων εκλογών.
1. Νίκη της αντιπολίτευσης και κυβέρνηση υπό τον Γκάντι Άιζενκοτ
Το πρώτο σενάριο προβλέπει την εξασφάλιση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας από τα κόμματα που επιδιώκουν την απομάκρυνση του Μπενιαμίν Νετανιάχου από την εξουσία.
Σε αυτή την περίπτωση, θα μπορούσε να σχηματιστεί κυβερνητικός συνασπισμός με τη συμμετοχή του κεντρώου κόμματος Yashar του Γκάντι Άιζενκοτ, του κόμματος Together του πρώην πρωθυπουργού Ναφτάλι Μπένετ, του Yisrael Beiteinu του Άβιγκντορ Λίμπερμαν και των αριστερών Δημοκρατών του Γιαΐρ Γκολάν.
Εφόσον το κόμμα του Άιζενκοτ αναδειχθεί πρώτη δύναμη στο αντιπολιτευόμενο στρατόπεδο, ο ίδιος θεωρείται ο επικρατέστερος υποψήφιος για την πρωθυπουργία.
Ωστόσο, η συγκρότηση μιας τέτοιας κυβέρνησης δεν θεωρείται δεδομένη. Οι πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές μεταξύ των κομμάτων είναι σημαντικές, ενώ τόσο ο Μπένετ όσο και ο Λίμπερμαν εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στο ενδεχόμενο να αναλάβει ο Άιζενκοτ την πρωθυπουργία.
Η βασική δυσκολία, επομένως, δεν περιορίζεται στην εξασφάλιση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, αλλά επεκτείνεται στη δυνατότητα συγκρότησης ενός κυβερνητικού σχήματος με συνοχή και διάρκεια.
2. Επικράτηση Νετανιάχου και ανασυγκρότηση του δεξιού συνασπισμού
Το δεύτερο σενάριο αφορά την εξασφάλιση τουλάχιστον 61 εδρών από το μπλοκ του Μπενιαμίν Νετανιάχου, εξέλιξη που θα επέτρεπε στον σημερινό πρωθυπουργό να παραμείνει στην εξουσία.
Στον κυβερνητικό συνασπισμό θα συμμετείχαν το Likud, τα υπερορθόδοξα κόμματα Shas και Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά, το Otzma Yehudit του Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ και το κόμμα Θρησκευτικός Σιωνισμός του Μπεζαλέλ Σμότριτς.
Στην κυβερνητική εξίσωση ενδέχεται να προστεθεί και το κόμμα People of Israel του πρώην στρατιωτικού διοικητή Όφερ Γουίντερ, υπό την προϋπόθεση ότι θα ξεπεράσει το εκλογικό όριο του 3,25% και θα εισέλθει στην Κνεσέτ.
Η είσοδος ή ο αποκλεισμός του κόμματος Γουίντερ ενδέχεται να αποδειχθεί καθοριστικός για την κατανομή των εδρών και τις προοπτικές του Νετανιάχου να συγκεντρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία.
Πάντως, σύμφωνα με το Ynet, οι δημοσκοπήσεις εμφανίζουν αυτό το σενάριο ακόμη λιγότερο πιθανό από την εξασφάλιση αυτοδύναμης πλειοψηφίας από την αντιπολίτευση.
3. Κυβέρνηση μειοψηφίας του Άιζενκοτ με ανοχή αραβικών ή υπερορθόδοξων κομμάτων
Το τρίτο σενάριο προβλέπει την επικράτηση των αντιπολιτευόμενων εβραϊκών κομμάτων έναντι του συνασπισμού Νετανιάχου, χωρίς ωστόσο να συγκεντρώνουν τις απαιτούμενες 61 έδρες.
Σε μια τέτοια περίπτωση, ο Γκάντι Άιζενκοτ θα μπορούσε να επιχειρήσει τον σχηματισμό κυβέρνησης μειοψηφίας.
Το ισραηλινό κοινοβουλευτικό σύστημα επιτρέπει την ανάληψη της εξουσίας από κυβέρνηση που δεν διαθέτει 61 βουλευτές, εφόσον εξασφαλίσει την πλειοψηφία των ψήφων που θα καταμετρηθούν στη διαδικασία παροχής εμπιστοσύνης.
Ο Άιζενκοτ έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο διαπραγματεύσεων, πολιτικών παραχωρήσεων ή επίσημων συμφωνιών με τα αραβικά και τα υπερορθόδοξα κόμματα. Ωστόσο, το συγκεκριμένο σενάριο στηρίζεται στην εκτίμηση ότι οι Άραβες βουλευτές θα μπορούσαν να επιλέξουν την αποχή από την ψηφοφορία εμπιστοσύνης, προκειμένου να αποτρέψουν την παραμονή του Νετανιάχου στην εξουσία.
Ακόμη και εάν μια τέτοια κυβέρνηση αναλάμβανε καθήκοντα, η πολιτική της επιβίωση θα εξαρτιόταν από την εξωτερική κοινοβουλευτική στήριξη αραβικών κομμάτων ή υπερορθόδοξων παρατάξεων των Ασκεναζί, ιδιαίτερα σε ζητήματα κρατικής χρηματοδότησης και στρατιωτικής θητείας.
Το σημαντικότερο εμπόδιο είναι η στάση του Άβιγκντορ Λίμπερμαν, ο οποίος έχει απορρίψει κατηγορηματικά τη συμμετοχή ή τη στήριξη κυβέρνησης μειοψηφίας.
Ο ίδιος εκτιμά ότι ένα τέτοιο κυβερνητικό σχήμα θα είχε περιορισμένη διάρκεια ζωής και θα μπορούσε τελικά να ενισχύσει τον Νετανιάχου σε μια επόμενη εκλογική αναμέτρηση.
4. Κυβέρνηση εθνικής ενότητας με Νετανιάχου και Άιζενκοτ
Το τέταρτο σενάριο αφορά τον σχηματισμό ευρύτερης κυβέρνησης συνεργασίας μεταξύ των δύο βασικών πολιτικών αντιπάλων, του Μπενιαμίν Νετανιάχου και του Γκάντι Άιζενκοτ.
Η προοπτική αυτή θα μπορούσε να αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία εάν τα αραβικά κόμματα καταγράψουν ισχυρή εκλογική παρουσία, αφήνοντας τόσο το κυβερνητικό όσο και το αντιπολιτευόμενο στρατόπεδο μακριά από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Μια ενδεχόμενη συμφωνία θα μπορούσε να προβλέπει ακόμη και εναλλαγή των δύο πολιτικών στην πρωθυπουργία κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής περιόδου.
Ωστόσο, τόσο ο Νετανιάχου όσο και ο Άιζενκοτ έχουν απορρίψει δημοσίως το ενδεχόμενο συνεργασίας, γεγονός που καθιστά μια τέτοια εξέλιξη πολιτικά δύσκολη.
Παρά τις δημόσιες τοποθετήσεις τους, το Ynet επισημαίνει ότι ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, θα μπορούσε να αναλάβει πρωτοβουλία για την επίτευξη συμβιβασμού σε περίπτωση παρατεταμένου πολιτικού αδιεξόδου.
Ο ρόλος του Ισραηλινού προέδρου αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια εκλογική αναμέτρηση στην οποία κανένας υποψήφιος δεν εμφανίζεται να διαθέτει εξασφαλισμένη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
5. Νέο πολιτικό αδιέξοδο και επαναληπτικές Εκλογές
Το πέμπτο σενάριο προβλέπει την αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης και την εκ νέου προσφυγή των Ισραηλινών στις κάλπες.
Εάν ο συνασπισμός Νετανιάχου εξασφαλίσει περισσότερες έδρες από τα αντιπολιτευόμενα εβραϊκά κόμματα, αλλά δεν φτάσει τις 61, και παράλληλα αποκλειστούν οι συνεργασίες με κόμματα εκτός των δύο στρατοπέδων, η χώρα θα μπορούσε να οδηγηθεί σε νέα εκλογική διαδικασία.
Σε αυτή την περίπτωση, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου θα παρέμενε στην πρωθυπουργία ως επικεφαλής υπηρεσιακής κυβέρνησης μέχρι τον σχηματισμό νέας.
Μια τέτοια εξέλιξη θα παρέτεινε την παραμονή του στην εξουσία για αρκετούς ακόμη μήνες, χωρίς να έχει εξασφαλίσει νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Παράλληλα, θα διαιώνιζε την πολιτική αβεβαιότητα, καθώς ακόμη και μια νέα εκλογική αναμέτρηση δεν εγγυάται ότι θα προκύψουν διαφορετικοί κοινοβουλευτικοί συσχετισμοί.
Το χρονοδιάγραμμα μετά τις Εκλογές
Ανεξάρτητα από το εκλογικό αποτέλεσμα, η διαδικασία σχηματισμού Κυβέρνησης ενδέχεται να διαρκέσει αρκετές εβδομάδες.
Η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή έχει προθεσμία οκτώ ημερών για τη δημοσίευση των επίσημων αποτελεσμάτων, με καταληκτική ημερομηνία την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου.
Η καταμέτρηση αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το απόγευμα της Πέμπτης 29 Οκτωβρίου, ενώ η ορκωμοσία της νέας, 26ης Κνεσέτ θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί την Τρίτη 10 Νοεμβρίου.
Έπειτα από την ανακοίνωση των επίσημων αποτελεσμάτων, ο Πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ θα πραγματοποιήσει διαβουλεύσεις με τους εκπροσώπους των κοινοβουλευτικών κομμάτων, προκειμένου να διαπιστώσει ποιος πολιτικός διαθέτει τις περισσότερες πιθανότητες σχηματισμού κυβέρνησης.
Εντός επτά ημερών από τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων, ο πρόεδρος οφείλει να αναθέσει τη σχετική εντολή σε μέλος της Κνεσέτ. Η εντολή δεν αποδίδεται υποχρεωτικά στον αρχηγό του μεγαλύτερου κόμματος, αλλά στον πολιτικό που θεωρείται πιθανότερο να συγκεντρώσει την απαραίτητη κοινοβουλευτική υποστήριξη.
Ο πρώτος εντολοδόχος διαθέτει 28 ημέρες για τον σχηματισμό κυβέρνησης, με δυνατότητα παράτασης έως 14 επιπλέον ημέρες.
Εάν αποτύχει, ο πρόεδρος μπορεί να αναθέσει την εντολή σε άλλο βουλευτή, ο οποίος θα διαθέτει 28 ημέρες χωρίς δυνατότητα παράτασης, ή να ανακοινώσει ότι δεν διαπιστώνει προοπτική σχηματισμού κυβέρνησης.
Εφόσον και η δεύτερη προσπάθεια αποτύχει ή ο πρόεδρος δηλώσει αδυναμία εξεύρεσης λύσης, ακολουθεί περίοδος 21 ημερών κατά την οποία τουλάχιστον 61 βουλευτές μπορούν να ζητήσουν εγγράφως την ανάθεση εντολής σε συγκεκριμένο μέλος της Κνεσέτ.
Αυτός ο υποψήφιος αυτός θα έχει στη διάθεσή του 14 ημέρες για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Εάν και αυτή η προσπάθεια αποτύχει, η Κνεσέτ διαλύεται αυτομάτως και προκηρύσσονται νέες εκλογές. Μέχρι την ανάληψη καθηκόντων από νέα Κυβέρνηση, η απερχόμενη διοίκηση παραμένει στην εξουσία.