Σε μία από τις πιο κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις της δεύτερης προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ εξελίσσονται οι σημερινές ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, με το πολιτικό μέλλον του Αμερικανού προέδρου να βρίσκεται στο επίκεντρο και την ανησυχία για την επόμενη ημέρα να μεγαλώνει.

Η πιθανότητα απώλειας του ελέγχου του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικανούς δεν αποτελεί απλώς μία κοινοβουλευτική ήττα για τον Λευκό Οίκο, αλλά ενδέχεται να μετατρέψει τα επόμενα δύο χρόνια της προεδρίας Τραμπ σε μία διαρκή σύγκρουση με τους Δημοκρατικούς.

Την ίδια ώρα, οι μνήμες από την εισβολή στο Καπιτώλιο στις 6 Ιανουαρίου 2021 επανέρχονται στο προσκήνιο, καθώς διατυπώνονται φόβοι ότι μία ενδεχόμενη εκλογική ήττα θα μπορούσε να οδηγήσει σε αμφισβήτηση του αποτελέσματος και σε νέες κινητοποιήσεις υποστηρικτών του Αμερικανού προέδρου.

Οι κάλπες έχουν ανοίξει σε ένα ιδιαίτερα πολωμένο πολιτικό περιβάλλον, ενώ εκατομμύρια Αμερικανοί έχουν ήδη ψηφίσει μέσω της πρόωρης και της επιστολικής διαδικασίας. Οι τελευταίες εκτιμήσεις εμφανίζουν τους Δημοκρατικούς με σημαντικές πιθανότητες να ανακτήσουν τη Βουλή των Αντιπροσώπων, ενώ η μάχη για τη Γερουσία παραμένει περισσότερο αμφίρροπη.

Ο φόβος μιας νέας 6ης Ιανουαρίου

Πέντε χρόνια μετά τα δραματικά γεγονότα της 6ης Ιανουαρίου 2021, όταν υποστηρικτές του Τραμπ εισέβαλαν στο Καπιτώλιο επιχειρώντας να εμποδίσουν την επικύρωση της εκλογικής νίκης του Τζο Μπάιντεν, η ανησυχία για πιθανή επανάληψη ανάλογων σκηνών επιστρέφει στην αμερικανική πολιτική ζωή.

Όπως επισημαίνεται σε δημοσίευμα της Telegraph, το ενδεχόμενο ο Τραμπ να μην αποδεχθεί μία εκλογική ήττα προκαλεί έντονο προβληματισμό. Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν ο Αμερικανός πρόεδρος θα αναγνωρίσει το αποτέλεσμα ή εάν θα επιχειρήσει να αμφισβητήσει την αξιοπιστία της εκλογικής διαδικασίας, ενθαρρύνοντας τους υποστηρικτές του να βγουν ξανά στους δρόμους.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι προειδοποιήσεις ότι μία τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει συνθήκες πολιτικής και κοινωνικής έντασης. Η δημοσκόπος των Δημοκρατικών Σελίντα Λέικ εκφράζει τον φόβο ότι ο Τραμπ ενδέχεται να μην περιοριστεί σε δικαστικές προσφυγές και πολιτικές καταγγελίες, αλλά να καλέσει ακόμη και ένοπλους υποστηρικτές του σε κινητοποιήσεις.

Οι φόβοι δεν περιορίζονται στη δημόσια συζήτηση. Σε εκλογικά κέντρα πολιτειών όπου η αναμέτρηση θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη έχουν ληφθεί αυξημένα μέτρα ασφαλείας, ενώ αναφέρονται ακόμη και περιπτώσεις εκλογικών αξιωματούχων που έχουν φροντίσει για την προσωπική τους προστασία.

Ο ίδιος ο Τραμπ, ερωτηθείς στις 27 Οκτωβρίου εάν θα αποδεχθεί το αποτέλεσμα των εκλογών, απάντησε ότι θα το πράξει εφόσον πρόκειται για «έντιμες εκλογές», αφήνοντας έτσι ανοιχτό το ενδεχόμενο αμφισβήτησης σε περίπτωση ήττας.

Τι σημαίνει για τον Τραμπ η απώλεια του Κογκρέσου

Πέρα από το ζήτημα της πολιτικής σταθερότητας, η εκλογική αναμέτρηση έχει τεράστια σημασία για την ίδια τη δυνατότητα του Ντόναλντ Τραμπ να κυβερνήσει. Οι Αμερικανοί καλούνται να εκλέξουν και τα 435 μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς και 35 από τους 100 γερουσιαστές.

Εάν οι Δημοκρατικοί καταφέρουν να εξασφαλίσουν την πλειοψηφία σε ένα ή και στα δύο νομοθετικά σώματα, ο Λευκός Οίκος θα βρεθεί αντιμέτωπος με σημαντικούς περιορισμούς στην προώθηση της πολιτικής του ατζέντας.

Το πρώτο και πιθανότερο σενάριο αφορά την επικράτηση των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ακόμη και εάν η Γερουσία παραμείνει υπό τον έλεγχο των Ρεπουμπλικανών.

Μία τέτοια εξέλιξη θα ήταν αρκετή για να δυσκολέψει σημαντικά τον Τραμπ, καθώς οι νομοθετικές πρωτοβουλίες του θα συναντούσαν πλέον την αντίσταση της αντιπολίτευσης. Φορολογικές παρεμβάσεις, αλλαγές στην κοινωνική πολιτική και άλλες βασικές κυβερνητικές επιλογές θα απαιτούσαν διαπραγματεύσεις και πολιτικούς συμβιβασμούς.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, ωστόσο, ενδέχεται να προκύψει από τη δυνατότητα κοινοβουλευτικού ελέγχου της κυβέρνησης.

Με τον έλεγχο της Βουλής, οι Δημοκρατικοί θα αποκτούσαν την προεδρία σημαντικών επιτροπών και τη δυνατότητα να ξεκινήσουν έρευνες για κυβερνητικές αποφάσεις και δραστηριότητες. Στο επίκεντρο θα μπορούσαν να βρεθούν οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας Τραμπ, οι σχέσεις της κυβέρνησης με επιχειρηματικούς ομίλους και χρηματοδότες, η διαχείριση της υπόθεσης Τζέφρι Έπσταιν, αλλά και οι πρακτικές των υπηρεσιών μετανάστευσης.

Παράλληλα, θα μπορούσαν να εξεταστούν αποφάσεις της αμερικανικής κυβέρνησης στην εξωτερική πολιτική και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Αν χαθεί και η Γερουσία, αλλάζουν όλα

Ακόμη δυσκολότερη θα ήταν η κατάσταση για τον Αμερικανό πρόεδρο εάν οι Δημοκρατικοί κατάφερναν να αποκτήσουν την πλειοψηφία και στη Γερουσία.

Σε αυτή την περίπτωση, η αντιπολίτευση θα αποκτούσε καθοριστικό ρόλο στην έγκριση διορισμών σε ανώτατες κυβερνητικές θέσεις και στην ομοσπονδιακή Δικαιοσύνη, περιορίζοντας σημαντικά τη δυνατότητα του Τραμπ να διαμορφώνει τη σύνθεση της διοίκησής του.

Ένα ακόμη ενδεχόμενο που επανέρχεται στη συζήτηση είναι αυτό μιας νέας διαδικασίας παραπομπής του Αμερικανού προέδρου. Εφόσον οι Δημοκρατικοί εξασφαλίσουν την πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων, θα έχουν τη δυνατότητα να κινήσουν διαδικασία impeachment, εφόσον κρίνουν ότι υπάρχουν οι απαραίτητες συνταγματικές προϋποθέσεις.

Ωστόσο, η παραπομπή δεν σημαίνει αυτομάτως και απομάκρυνση από την προεδρία. Για την καταδίκη και την καθαίρεση του προέδρου απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων των παρόντων γερουσιαστών, ένα εξαιρετικά υψηλό όριο που καθιστά την τελική απομάκρυνση ιδιαίτερα δύσκολη.

Το σχέδιο του Λευκού Οίκου για την επόμενη ημέρα

Παρά τις πιθανές απώλειες στο Κογκρέσο, ο Τραμπ δεν θα στερηθεί το σύνολο των προεδρικών εξουσιών του. Ο Λευκός Οίκος εξετάζει τρόπους με τους οποίους η κυβέρνηση θα μπορούσε να συνεχίσει να εφαρμόζει βασικές πολιτικές επιλογές μέσω προεδρικών διαταγμάτων και εκτελεστικών αποφάσεων, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων που παρέχει η υφιστάμενη νομοθεσία.

Στο πεδίο αυτό περιλαμβάνονται ζητήματα όπως η μεταναστευτική πολιτική, οι δασμοί, η αγορά κατοικίας και η αξιοποίηση ήδη εγκεκριμένων ομοσπονδιακών κονδυλίων.

Με άλλα λόγια, ακόμη και εάν χάσει τον έλεγχο του Κογκρέσου, ο Τραμπ θα εξακολουθήσει να έχει σημαντικά εργαλεία άσκησης εξουσίας. Ωστόσο, η δυνατότητά του να μετατρέπει τις πολιτικές του εξαγγελίες σε νόμους θα περιοριστεί αισθητά.

Το αποτέλεσμα των σημερινών εκλογών θα καθορίσει, επομένως, όχι μόνο τις κοινοβουλευτικές ισορροπίες στις ΗΠΑ, αλλά και τον βαθμό ελευθερίας κινήσεων του Αμερικανού προέδρου μέχρι το τέλος της θητείας του.

Η επόμενη ημέρα προμηνύεται ιδιαίτερα δύσκολη για την αμερικανική πολιτική σκηνή. Το διακύβευμα δεν είναι μόνο ποιος θα ελέγχει το Κογκρέσο, αλλά και εάν η εκλογική αναμέτρηση θα οδηγήσει σε μία ομαλή πολιτική μετάβαση ή σε έναν νέο κύκλο αμφισβήτησης, θεσμικής σύγκρουσης και κοινωνικής έντασης.