Η αναμέτρηση εξελίσσεται σε πραγματικό θρίλερ, καθώς η τελευταία δημοσκόπηση της Maskína δίνει οριακό προβάδισμα στο «Ναι» με 51,3%, έναντι 48,7% του «Όχι».
Το αποτέλεσμα έχει σημασία πολύ πέρα από τα σύνορα της χώρας των περίπου 400.000 κατοίκων, καθώς μία επικράτηση του «Ναι» θα μπορούσε να επαναφέρει την Ισλανδία σε τροχιά ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τι ακριβώς ψηφίζουν οι Ισλανδοί
Το ερώτημα της κάλπης δεν αφορά την άμεση ένταξη της Ισλανδίας στην ΕΕ.
Οι ψηφοφόροι καλούνται να απαντήσουν στο ερώτημα:
«Πρέπει η Ισλανδία να επαναλάβει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση;»
Επομένως, ακόμη και αν επικρατήσει το «Ναι», η Ισλανδία δεν θα γίνει αυτομάτως το 28ο κράτος-μέλος.
Θα δοθεί όμως στην κυβέρνηση η πολιτική εντολή να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τις Βρυξέλλες.
Εφόσον οι διαπραγματεύσεις ολοκληρωθούν και συμφωνηθούν οι όροι προσχώρησης, οι πολίτες θα κληθούν εκ νέου στις κάλπες για να αποφασίσουν εάν αποδέχονται την τελική συμφωνία.
Θρίλερ στις δημοσκοπήσεις
Η τελευταία μέτρηση δείχνει πόσο αμφίρροπη είναι η αναμέτρηση.
Το «Ναι» συγκεντρώνει 51,3% και το «Όχι» 48,7%, με τη μεταξύ τους απόσταση να έχει περιοριστεί αισθητά.
Η συμμετοχή αναμένεται επομένως να παίξει καθοριστικό ρόλο στην τελική έκβαση.
Οι περίπου 272.000 ψηφοφόροι της χώρας έχουν ουσιαστικά στα χέρια τους την απόφαση για το εάν θα ξανανοίξει ένας ευρωπαϊκός φάκελος που είχε κλείσει πριν από περισσότερο από μία δεκαετία.
Το μεγάλο «αγκάθι» της αλιείας
Πίσω από τη μάχη «Ναι» και «Όχι» βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά ζητήματα για την Ισλανδία: η αλιεία.
Για τους αντιπάλους της ένταξης, η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργεί τον κίνδυνο περιορισμού του εθνικού ελέγχου πάνω στους εξαιρετικά πολύτιμους αλιευτικούς πόρους της χώρας.
Η αλιεία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της ισλανδικής οικονομίας και είχε βρεθεί στο επίκεντρο των διαφορών και κατά την προηγούμενη ενταξιακή προσπάθεια.
Οι υποστηρικτές του «Όχι» θέτουν επίσης ευρύτερο ζήτημα εθνικής κυριαρχίας, υποστηρίζοντας ότι η Ισλανδία έχει ήδη στενή οικονομική σχέση με την Ευρώπη χωρίς να χρειάζεται να γίνει πλήρες μέλος της Ένωσης.
Τι υποστηρίζει το «Ναι»
Στην αντίπερα όχθη, οι υποστηρικτές της ευρωπαϊκής πορείας προβάλλουν ως βασικά επιχειρήματα τη μεγαλύτερη οικονομική και νομισματική σταθερότητα, τη δυνατότητα μεγαλύτερης επιρροής στις ευρωπαϊκές αποφάσεις και τη γεωπολιτική ασφάλεια.
Η Ισλανδία συμμετέχει ήδη στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Ζώνη, στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά και στη ζώνη Σένγκεν, χωρίς όμως να διαθέτει ψήφο στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων της ΕΕ.
Στη συζήτηση βρίσκεται και η μακροπρόθεσμη δυνατότητα εγκατάλειψης της ισλανδικής κορόνας και υιοθέτησης του ευρώ, εφόσον η χώρα γίνει τελικά πλήρες μέλος και εκπληρώσει τις σχετικές προϋποθέσεις.
Τραμπ, Γροιλανδία και Αρκτική αλλάζουν τα δεδομένα
Σε σχέση με την προηγούμενη ενταξιακή προσπάθεια της Ισλανδίας, υπάρχει πλέον και ένας νέος καθοριστικός παράγοντας: η γεωπολιτική.
Ο πόλεμος στην Ευρώπη, η αυξανόμενη στρατηγική σημασία της Αρκτικής και η αβεβαιότητα γύρω από την αμερικανική πολιτική έχουν επαναφέρει το ζήτημα της ασφάλειας στο επίκεντρο της ισλανδικής δημόσιας συζήτησης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν αποκτήσει οι εξελίξεις γύρω από τη Γροιλανδία και η πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, σε μία περίοδο κατά την οποία ο Βόρειος Ατλαντικός αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική αξία.
Η Ισλανδία είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά δεν διαθέτει δικές της ένοπλες δυνάμεις.
Η προσπάθεια που σταμάτησε το 2013
Η σχέση της Ισλανδίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση έχει περάσει από αρκετές διακυμάνσεις.
Η χώρα υπέβαλε αίτηση ένταξης το 2009, μετά τη μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση.
Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις προχώρησαν μέχρι το 2013, όταν ανεστάλησαν μετά την αλλαγή κυβέρνησης.
Ωστόσο, η αίτηση ένταξης δεν αποσύρθηκε ποτέ επισήμως, γεγονός που διευκολύνει θεσμικά μία πιθανή επιστροφή της χώρας στις συνομιλίες με τις Βρυξέλλες.
Θα γίνει η Ισλανδία το 28ο μέλος;
Εφόσον επικρατήσει το «Ναι», οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν, σύμφωνα με εκτιμήσεις του ισλανδικού υπουργείου Εξωτερικών, να αρχίσουν εκ νέου προς τα τέλη του 2026.
Η διαδικασία θα μπορούσε να διαρκέσει περίπου 18 έως 24 μήνες.
Το μεγάλο ερώτημα θα είναι οι όροι που θα μπορέσει να εξασφαλίσει το Ρέικιαβικ, κυρίως στα ζητήματα της αλιείας και της διαχείρισης των φυσικών πόρων.
Μόνο μετά την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας και ένα δεύτερο δημοψήφισμα θα μπορούσε να ανοίξει πραγματικά ο δρόμος ώστε η Ισλανδία να γίνει το 28ο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η κάλπη του Σαββάτου, συνεπώς, δεν αποφασίζει ακόμη την ένταξη. Αποφασίζει όμως εάν η πόρτα προς τις Βρυξέλλες θα ανοίξει ξανά.