Ο «παγωμένος Δρόμος του Μεταξιού» ανοίγει στην Αρκτική – Πώς Ρωσία και Κίνα χτίζουν έναν νέο εμπορικό και ενεργειακό διάδρομο

Φως σε όσα συμβαίνουν στην ελεγχόμενη από τη Ρωσία Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή (NSR), μια παγωμένη και απροσπέλαστη για μεγάλο μέρος του έτους θάλασσα που για ένα σύντομο καλοκαιρινό διάστημα μπορεί να διασχιστεί χωρίς παγοθραυστικά, επιχειρεί να ρίξει το CNN σε ρεπορτάζ του για το πως Πεκίνο και Μόσχα έρχονται κοντά καθώς το πρώτο θέλει ενέργει και η δεύτερη χρήματα.

Η ανάλυση του αμερικανικού δικτύου σε δεδομένα ναυτιλιακής κίνησης, τα οποία συγκέντρωσε το νορβηγικό Centre for High North Logistics, δείχνει ότι από την έναρξη της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, η διεθνής διέλευση από τη διαδρομή κυριαρχείται από έναν παίκτη: την Κίνα.

Το εμπόριο αυτό —που στηρίζει τη ρωσική πολεμική οικονομία και ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια της Κίνας— συνοδεύεται από την επέκταση των κινεζικών ναυτιλιακών δραστηριοτήτων στην περιοχή, καθώς και από την αυξανόμενη ανησυχία στη Δύση ότι το κινεζικό αποτύπωμα εκεί θα μπορούσε να προμηνύει μελλοντική στρατιωτική χρήση, γράφει το CNN.

Καταγράφοντας δεδομένα από κινήσεις πλοίων στη Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή το CNN παρατηρεί ότι έχει εξελιχθεί σε ταχεία οδό για την πρόσβαση της Κίνας σε καύσιμο που υπόκειται σε κυρώσεις των ΗΠΑ. «Τώρα, καθώς μια σύγκρουση υπό την ηγεσία των ΗΠΑ —αυτή τη φορά στη Μέση Ανατολή— έχει καθηλώσει δεξαμενόπλοια πετρελαίου και φυσικού αερίου και έχει περιορίσει το παγκόσμιο εμπόριο, η Κίνα και η Ρωσία προετοιμάζονται για αυτό που θα μπορούσε να είναι μια σεζόν-ρεκόρ κατά μήκος αυτής της εναλλακτικής θαλάσσιας διαδρομής».

Για την Κίνα, αυτό σημαίνει επίσης μια χρονιά-ορόσημο σε μια περιοχή όπου εδώ και καιρό επιθυμεί να διευρύνει την παρουσία της ως αυτοαποκαλούμενο «κράτος κοντά στην Αρκτική» —και όπου η τήξη των πάγων θα μπορούσε να ανοίξει μεγαλύτερες περιόδους ναυσιπλοΐας και περισσότερες διαδρομές τις επόμενες δεκαετίες.

Τα οράματα του Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ

Ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν οραματίζεται εδώ και καιρό, σύμφωνα με το αμερικανικό δίκτυο, τη διαδρομή μήκους 3.500 μιλίων κατά μήκος των ακτών της ρωσικής Αρκτικής να μετατρέπεται σε σημαντικό εμπορικό διάδρομο και σε μοχλό επενδύσεων στα ρωσικά λιμάνια και στα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Τους τελευταίους μήνες έχει υποστηρίξει ότι οι διαταραχές στο εμπόριο λόγω των συγκρούσεων γύρω από την Ερυθρά Θάλασσα και τα Στενά του Ορμούζ αποδεικνύουν ότι η εποχική διαδρομή είναι «η ασφαλέστερη, η πιο αξιόπιστη και αποτελεσματική».

Και ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ ονειρεύεται, όμως, εδώ και χρόνια έναν «πολικό δρόμο του μεταξιού» στην Αρκτική, μια παγωμένη προέκταση της εμβληματικής πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος», ένα σχέδιο, που το 2018 και θα επέκτεινε την κινεζική επιρροή στην περιοχή, από τη Ρωσία έως τη Σκανδιναβία ή και πέρα από αυτήν.

Ωστόσο, οι αναμενόμενες τεράστιες κινεζικές επενδύσεις σε πολικά λιμάνια και υποδομές δεν υλοποιήθηκαν ποτέ. Παράλληλα, το υψηλό κόστος και οι επικίνδυνες συνθήκες κατά μήκος της διαδρομής είχαν ήδη περιπλέξει το όραμα του Πούτιν —ακόμη και πριν ο πόλεμος της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας απομακρύνει τους διεθνείς παίκτες από τη ρωσική Αρκτική.

Οι κρατικοί κινεζικοί ναυτιλιακοί και ενεργειακοί κολοσσοί επίσης έκαναν πίσω. Παρόλα αυτά, η κατάσταση έχει δημιουργήσει ένα «παράθυρο ευκαιρίας» για το Πεκίνο, σύμφωνα με τον Μαρκ Λαντέν, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Τρόμσο, ώστε να αξιοποιήσει την επιρροή του ως βασικός εταίρος που βοηθά τη Μόσχα να αναπτύξει τη διαδρομή, προκειμένου να ενισχύσει τον ρόλο του στην Αρκτική.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το Σαββατοκύριακο, μια νεοσύστατη ναυτιλιακή εταιρεία με έδρα τη Σιγκαπούρη και κινεζική διοίκηση, η Sea Legend, αναμένεται να ξεκινήσει την πρώτη τακτική, εποχική υπηρεσία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων μεταξύ Κίνας και Ευρώπης, διαφημίζοντας χρόνο διέλευσης 20 ημερών, δηλαδή περίπου τον μισό χρόνο μιας τυπικής διαδρομής μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, ενώ «αποφεύγει τους κινδύνους γεωπολιτικών διαταραχών».

Μια άλλη κινεζική εταιρεία, η New New Shipping, που δημιουργήθηκε επίσης μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, εγκαινίασε τον περασμένο μήνα μια νέα γραμμή από το κινεζικό Τιαντζίν προς το Μουρμάνσκ, το μεγαλύτερο αρκτικό λιμάνι της Ρωσίας.

Συνολικά, τουλάχιστον έξι κινεζικές ναυτιλιακές εταιρείες αναμένεται να πραγματοποιήσουν περισσότερα από 50 ταξίδια κατά μήκος της διαδρομής αυτή τη σεζόν, χρησιμοποιώντας πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, χύδην φορτίου και πολλαπλών χρήσεων, με τη συντριπτική πλειονότητα των διελεύσεων να πραγματοποιούνται μεταξύ Κίνας και Ρωσίας, σύμφωνα με τα δρομολόγια που έχει δημοσιεύσει η China Shipowners’ Association.

Όσον αφορά τα φορτία, «η Κίνα και η Ρωσία είναι πλέον οι μόνες που χρησιμοποιούν πραγματικά αυτή τη διαδρομή — τη βλέπουν ξεκάθαρα ως μέρος της στενής συνεργασίας τους», δήλωσε ο Κιελ Στόκβικ, διευθύνων σύμβουλος του Centre for High North Logistics (CHNL) στο Nord University της Νορβηγίας, το οποίο παρακολουθεί την κίνηση στη Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή.

Το εμπόριο κατά μήκος της διαδρομής παραμένει μικρό σε σύγκριση με μεγάλους θαλάσσιους διαύλους, όπως η Διώρυγα του Σουέζ, και κυριαρχείται από το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, τα οποία —μαζί με κάποιους άλλους αγοραστές LNG στην Ασία— κατευθύνονται κυρίως στην Κίνα.

Οι εισαγωγές LNG της Κίνας από τη Ρωσία, μέσω όλων των διαδρομών, αυξήθηκαν κατά σχεδόν 28% σε όγκο το πρώτο εξάμηνο του έτους, καθώς οι εξαγωγές LNG από τη Μέση Ανατολή πάγωσαν λόγω του πολέμου ΗΠΑ-Ιράν. Η Ευρώπη παραμένει με διαφορά ο μεγαλύτερος αγοραστής ρωσικού LNG από εγκαταστάσεις που δεν υπόκεινται σε κυρώσεις, όπως το Yamal LNG, αλλά όχι μέσω της NSR. Η επικείμενη απαγόρευση της ΕΕ στις θαλάσσιες αγορές ρωσικού LNG το 2027 θα αλλάξει αυτή την κατάσταση.

Και τα οκτώ πετρελαιοφόρα που πραγματοποίησαν πέρυσι πλήρη διέλευση της NSR με απευθείας προορισμό την Κίνα είχαν μπει στη μαύρη λίστα των ΗΠΑ επειδή μετέφεραν φορτία που υπόκεινται σε κυρώσεις, σύμφωνα με ανάλυση του CNN στα δεδομένα ναυτιλιακής κίνησης του CHNL, με βάση τους αριθμούς αναγνώρισης των πλοίων.

Παράλληλα, η εξάπλωση των λεγόμενων πλοίων του «σκιώδους στόλου», συχνά παλαιότερων πλοίων που χρησιμοποιούν τεχνικές αποφυγής εντοπισμού, αυξάνει τους περιβαλλοντικούς κινδύνους κατά μήκος της διαδρομής, σύμφωνα με ειδικούς, λόγω της ζήτησης από τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου.

Αναλυτές και άνθρωποι της ναυτιλιακής βιομηχανίας υποστηρίζουν επίσης ότι κινεζικές οντότητες έχουν προμηθεύσει αθόρυβα βασικό εξοπλισμό στην εγκατάσταση Arctic LNG-2, η οποία βρίσκεται υπό αυστηρές κυρώσεις των ΗΠΑ. Οι ξένοι επενδυτές του έργου, μεταξύ των οποίων δύο κινεζικές κρατικές επιχειρήσεις, η γαλλική TotalEnergies και μια ιαπωνική κοινοπραξία, έχουν παγώσει ή αποχωρήσει από τις συμμετοχές τους.

Επιφυλακτική η Δύση

Τις εξελίξεις κοντά στην Αρκτική παρακολουθεί η Δύση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να επικαλείται το ενδεχόμενο ρωσικά και κινεζικά πλοία να περιπολούν στα ύδατα του Βόρειου Ατλαντικού κοντά στη Γροιλανδία, προκειμένου να δικαιολογήσει την απειλή του για αναγκαστική κατάληψη από τις ΗΠΑ. Η Ουάσινγκτον έχει επίσης υπογράψει συμφωνία ναυπήγησης πλοίων με τη Φινλανδία για την επέκταση του αμερικανικού στόλου παγοθραυστικών, καθώς παρακολουθεί την επέκταση του αντίστοιχου κινεζικού.

Από την πλευρά της η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας, προειδοποίησε νωρίτερα φέτος ότι η Κίνα θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για μεταφορά όπλων και οπλικών συστημάτων τις αρκτικές θαλάσσιες διαδρομές και τις αλυσίδες εφοδιασμού. Ο επικεφαλής του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε τον Ιούλιο ότι η συμμαχία πρέπει να συντονιστεί για να αντιμετωπίσει έναν «τεράστιο κίνδυνο να αποκτήσουν η Ρωσία και η Κίνα ολοένα και μεγαλύτερη πρόσβαση στην Αρκτική».

Δυτικοί παρατηρητές έχουν θορυβηθεί από ενδείξεις μιας αναδυόμενης επέκτασης της συνεργασίας Ρωσίας-Κίνας στον τομέα της ασφάλειας στον απώτατο βορρά και υποστηρίζουν επίσης ότι οι κινεζικές ερευνητικές αποστολές, όπως η τρέχουσα ανάπτυξη του αυξανόμενου πολικού στόλου της χώρας στην περιοχή για μια τετράμηνη αποστολή, θα μπορούσαν να παρέχουν κρίσιμα δεδομένα στον κινεζικό στρατό.

Το Πεκίνο έχει επανειλημμένα απορρίψει αυτούς τους ισχυρισμούς, λέγοντας ότι αποσκοπούν στη διόγκωση της «κινεζικής απειλής» και στη δημιουργία διχασμού στην περιοχή. Υπερασπίζεται τις δραστηριότητές του στην Αρκτική ως «με στόχο την προώθηση της ειρήνης, της σταθερότητας και της βιώσιμης ανάπτυξης», σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Το Πεκίνο έχει επίσης υπερασπιστεί εδώ και καιρό το εμπόριό του με τη στενή εταίρο του, τη Ρωσία, και απορρίπτει τις μονομερείς κυρώσεις.

Η Μόσχα, στο μεταξύ, θεωρείται ευρέως ότι παραμένει επιφυλακτική απέναντι στο ενδεχόμενο ανοίγματος της πόρτας για κινεζική εμπλοκή στον τομέα της ασφάλειας στην Αρκτική, ελπίζοντας αντίθετα ότι η Κίνα θα συνεχίσει να αγοράζει ενέργεια και να διευρύνει τον ρόλο της στην ανάπτυξη μιας επικερδούς Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής.

Ακολουθήστε το Lykavitos.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις