Την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από το ΝΑΤΟ σκέφτεται ο Ντόναλντ Τραμπ, όπως αποκάλυψε ο ίδιος. «Σκέφτομαι σοβαρά να αποσύρω τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ», είπε ο Ντόναλντ Τραμπ, με φόντο τον πόλεμο στο Ιράν.

Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών και ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Μάρκο Ρούμπιο, έχουν δηλώσει ότι θα επανεξετάσουν τη συμμετοχή των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, τα μέλη του οποίου έχουν επικρίνει επειδή δεν συνέβαλαν στον πόλεμο με το Ιράν. 

Τραμπ: «Σκέφτομαι να βγάλω τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ»

Ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει ότι εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ. Σε συνέντευξή του στην Telegraph, ο Αμερικανός Πρόεδρος χαρακτήρισε το ΝΑΤΟ «χάρτινη τίγρη», υποστηρίζοντας ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ είναι πλέον «πέρα από το στάδιο της επανεξέτασης».

Η δήλωση έρχεται μετά την άρνηση ευρωπαϊκών χωρών να στηρίξουν ενεργά τις ΗΠΑ στο μέτωπο του Ιράν, ιδίως στο αίτημα για αποστολή πολεμικών πλοίων με στόχο το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, ενός κρίσιμου περάσματος απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.

Η Τεχεράνη έχει, ουσιαστικά, μπλοκάρει τη διέλευση εδώ και εβδομάδες, προκαλώντας εκτίναξη στις τιμές ενέργειας και φόβους για παγκόσμια ύφεση.

Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στους συμμάχους του στη βορειοατλαντική συμμαχία: «Δεν ήταν απλώς ότι δεν συμμετείχαν, ήταν δύσκολο να το πιστέψω», είπε, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν σταθεί επανειλημμένα στο πλευρό άλλων χωρών, «ακόμη και στην Ουκρανία», χωρίς να έχουν αντίστοιχη στήριξη.

Ο Αμερικανός Πρόεδρος υποστήριξε ότι η Συμμαχία λειτουργεί μονομερώς υπέρ της Ευρώπης: «Αν το ΝΑΤΟ σημαίνει ότι εμείς υπερασπιζόμαστε την Ευρώπη όταν δέχεται επίθεση, αλλά εκείνοι δεν μας δίνουν ούτε βάσεις όταν τις χρειαζόμαστε, τότε δεν είναι καλή συμφωνία», δήλωσε.

Τι είπε ο Ρούμπιο για το ΝΑΤΟ

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος έκανε λόγο για μια «σχέση μονής κατεύθυνσης», προαναγγέλλοντας ότι μετά το τέλος της σύγκρουσης στο Ιράν οι ΗΠΑ θα επανεξετάσουν τη στάση τους απέναντι στο ΝΑΤΟ. Ο Τραμπ δήλωσε «ικανοποιημένος» με τις τοποθετήσεις του Ρούμπιο.

Πόσο εύκολα θα μπορούσαν οι ΗΠΑ να βγουν από το ΝΑΤΟ

Το ερώτημα που τίθεται είναι πόσο εύκολα θα μπορούσαν οι ΗΠΑ να βγουν από το ΝΑΤΟ. Το ΝΑΤΟ (Οργανισμός Βορειοατλαντικού Συμφώνου) ιδρύθηκε επίσημα στις 4 Απριλίου 1949. Σκοπός της ίδρυσης ήταν η δημιουργία μιας στρατιωτικής συμμαχίας για την αμοιβαία άμυνα και την αντιμετώπιση της σοβιετικής απειλής κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Οι ΗΠΑ συγκαταλέγονται στα ιδρυτικά μέλη, υπογράφοντας τη Συνθήκη της Ουάσινγκτον μαζί με χώρες όπως ο Καναδάς, το Βέλγιο, η Δανία, η Γαλλία, η Ισλανδία, η Ιταλία, το Λουξεμβούργο, η Ολλανδία, η Νορβηγία, η Βρετανία και η Πορτογαλία. Η συνθήκη, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί τη βάση του ΝΑΤΟ μέχρι σήμερα, αποτελείται από 14 άρθρα.

Κατά την πρώτη του θητεία, αλλά και στις αρχές της δεύτερης, ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε επανειλημμένα τη δυσαρέσκειά του για τη Συμμαχία, κυρίως σε ό,τι αφορά τις αμυντικές δαπάνες και τη συνεισφορά των κρατών-μελών. Υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ επωμίζονται δυσανάλογο βάρος. Ωστόσο, στη Σύνοδο της Χάγης το 2025, οι περισσότεροι σύμμαχοι δεσμεύτηκαν να αυξήσουν τις δαπάνες τους στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035, εξέλιξη που ο ίδιος χαρακτήρισε «μεγάλη νίκη».

Μπορεί ο Τραμπ να αποσύρει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ;

Παρά τις κατά καιρούς απειλές του Ντόναλντ Τραμπ να αποχωρήσει από τη Συμμαχία – όπως συνέβη και τον Ιανουάριο, εν μέσω της διαμάχης για τη Γροιλανδία – μια τέτοια κίνηση δεν είναι απλή. 

Ο Νόμος περί Εξουσιοδότησης Εθνικής Άμυνας του 2024, προβλέπει ότι ο εκάστοτε πρόεδρος δεν μπορεί να αποσύρει μονομερώς τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ χωρίς την έγκριση των 2/3 τρίτων της Γερουσίας ή σχετική πράξη του Κογκρέσου.

Ωστόσο, σύμφωνα με νομικούς, τα περιθώρια ελιγμών παραμένουν. Η καθηγήτρια Ιλαρία Ντι Τζιόια επισημαίνει στο TIME ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να επιχειρήσει να παρακάμψει το Κογκρέσο επικαλούμενος τις προεδρικές εξουσίες στην εξωτερική πολιτική. Σε μια τέτοια περίπτωση, θα μπορούσε να προκύψει μια σοβαρή συνταγματική σύγκρουση μεταξύ εκτελεστικής εξουσίας και Κογκρέσου, με τα δικαστήρια να καλούνται να αποφασίσουν.

Ο νομικός Κέρτις Μπράντλεϊ υπενθυμίζει ότι υπάρχει σχετικό προηγούμενο, όταν ο πρόεδρος Τζίμι Κάρτερ απέσυρε τις ΗΠΑ από αμυντική συμφωνία με την Ταϊβάν τη δεκαετία του 1970. Ωστόσο, στην περίπτωση του ΝΑΤΟ, μια αντίστοιχη απόφαση θα ήταν πολύ πιο περίπλοκη και πιθανότατα θα προκαλούσε έντονες νομικές και πολιτικές αντιδράσεις.

Ακόμα, ενδεχόμενη αποχώρηση θα μπορούσε να οδηγήσει και σε δικαστικές προσφυγές από ιδιωτικούς φορείς, όπως εταιρείες που συνεργάζονται με το ΝΑΤΟ και θα υφίσταντο οικονομικές απώλειες.

Οι συνέπειες μιας αποχώρησης

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι, ακόμη και η συζήτηση περί αποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών από το ΝΑΤΟ έχει ήδη επιπτώσεις. Όπως τονίζεται, υπονομεύει την εμπιστοσύνη μεταξύ των συμμάχων, αποδυναμώνει την αποτρεπτική ισχύ της Συμμαχίας και ενισχύει τους αντιπάλους της Δύσης.

Το ΝΑΤΟ θεωρείται άλλωστε η σημαντικότερη αμυντική συμφωνία της μεταπολεμικής περιόδου. Για τον λόγο αυτό, πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι, παρά τις εντάσεις, το πιθανότερο σενάριο δεν είναι μια άμεση αποχώρηση των ΗΠΑ, αλλά η συνέχιση μιας δύσκολης και συχνά συγκρουσιακής σχέσης με τη Συμμαχία.