Νέα διπλωματική πρωτοβουλία με στόχο την επαναχάραξη των ισορροπιών στη Μέση Ανατολή επιχειρεί ο Ντόναλντ Τραμπ, ζητώντας από σειρά μουσουλμανικών χωρών να ενταχθούν στις Συμφωνίες του Αβραάμ μετά το τέλος του πολέμου με το Ιράν.
Σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, ο Τραμπ είχε τηλεφωνική επικοινωνία με ηγέτες και εκπροσώπους μουσουλμανικών χωρών, ανάμεσά τους η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Πακιστάν, η Τουρκία, η Αίγυπτος, η Ιορδανία και το Μπαχρέιν, καλώντας τους να στηρίξουν την επόμενη φάση της αμερικανικής στρατηγικής: εξομάλυνση σχέσεων με το Ισραήλ και διεύρυνση των Συμφωνιών του Αβραάμ.
Η κρούση και στην Τουρκία
Η αναφορά στην Τουρκία έχει ιδιαίτερο βάρος. Η Άγκυρα δεν είναι αραβική χώρα, αλλά είναι μία από τις ισχυρότερες μουσουλμανικές δυνάμεις της περιοχής, μέλος του ΝΑΤΟ και συνομιλητής τόσο της Δύσης όσο και του μουσουλμανικού κόσμου.
Η Τουρκία είχε ιστορικά διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ, όμως οι σχέσεις Άγκυρας – Τελ Αβίβ έχουν περάσει από επανειλημμένες κρίσεις, ιδίως λόγω Γάζας, Χαμάς, ρητορικής Ερντογάν και περιφερειακού ανταγωνισμού. Το γεγονός ότι ο Τραμπ βάζει και την Τουρκία στο κάδρο δείχνει ότι η Ουάσινγκτον δεν θέλει μόνο αραβική εξομάλυνση με το Ισραήλ, αλλά ένα ευρύτερο μουσουλμανικό μέτωπο που θα περιορίζει την επιρροή του Ιράν.
Σύμφωνα με το Reuters, ο Τραμπ συνέδεσε ευθέως την πιθανή συμφωνία με το Ιράν με την ανάγκη να ενταχθούν στις Συμφωνίες του Αβραάμ χώρες όπως το Κατάρ, το Πακιστάν, η Αίγυπτος, η Ιορδανία και η Τουρκία, υποστηρίζοντας ότι η συμμετοχή τους θα έπρεπε ουσιαστικά να είναι «υποχρεωτική» στο νέο περιφερειακό πλαίσιο.
Τι επιδιώκει ο Τραμπ
Η λογική του Τραμπ είναι να μετατρέψει το τέλος του πολέμου σε αφετηρία νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής. Το σχέδιο δεν αφορά μόνο το Ιράν. Αφορά την επόμενη ημέρα στη Μέση Ανατολή, με το Ισραήλ να εντάσσεται σε ένα δίκτυο σχέσεων με μουσουλμανικές χώρες, το Ιράν να πιέζεται διπλωματικά και τις ΗΠΑ να εμφανίζονται ως ο κεντρικός εγγυητής της νέας ισορροπίας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να είπε στους ηγέτες ότι η διεύρυνση των Συμφωνιών του Αβραάμ θα είναι το επόμενο βήμα μετά τον τερματισμό της σύγκρουσης με το Ιράν. Παράλληλα, σχεδιάζει επαφές και με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, ώστε να συνδεθεί η ισραηλινή στάση με το αμερικανικό σχέδιο εξομάλυνσης.
Γιατί έχει σημασία η ένταξη μουσουλμανικών χωρών
Οι Συμφωνίες του Αβραάμ αποτέλεσαν ένα από τα βασικά διπλωματικά επιτεύγματα της πρώτης θητείας Τραμπ, καθώς άνοιξαν τον δρόμο για εξομάλυνση σχέσεων ανάμεσα στο Ισραήλ και αραβικές χώρες, αρχικά με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν, και στη συνέχεια με άλλες χώρες όπως το Μαρόκο.
Η νέα προσπάθεια είναι πιο φιλόδοξη, γιατί έρχεται μετά από πόλεμο, μέσα σε περιβάλλον βαθιάς οργής στον μουσουλμανικό κόσμο για τη Γάζα και με τη Σαουδική Αραβία να εξακολουθεί να συνδέει την εξομάλυνση με την παλαιστινιακή υπόθεση.
Αν ο Τραμπ καταφέρει να φέρει στο ίδιο πλαίσιο χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, η Τουρκία και το Πακιστάν, θα πρόκειται για πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική μετατόπιση από την πρώτη φάση των Συμφωνιών του Αβραάμ.
Το δύσκολο τουρκικό παζλ
Η Τουρκία είναι η πιο σύνθετη περίπτωση. Από τη μία, η Άγκυρα διατηρεί θεσμική και στρατηγική σημασία για τη Δύση, ενώ κατά διαστήματα έχει αποκαταστήσει διαύλους με το Ισραήλ. Από την άλλη, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει οικοδομήσει μεγάλο μέρος της περιφερειακής του εικόνας πάνω στην υπεράσπιση των Παλαιστινίων και στη σκληρή καταγγελία της ισραηλινής πολιτικής στη Γάζα.
Μια τουρκική ένταξη ή έστω προσέγγιση στις Συμφωνίες του Αβραάμ θα απαιτούσε σοβαρή πολιτική αναδίπλωση από την Άγκυρα ή ένα αντάλλαγμα που θα μπορούσε να παρουσιαστεί στο εσωτερικό ως διπλωματική νίκη. Για τον Ερντογάν, το κόστος δεν είναι μόνο εξωτερικό. Είναι και εσωτερικό, καθώς η βάση του AKP και οι ισλαμιστικοί κύκλοι στην Τουρκία αντιμετωπίζουν το Ισραήλ με βαθιά καχυποψία.
Γι’ αυτό η «κρούση» Τραμπ προς την Τουρκία δεν σημαίνει ότι η Άγκυρα είναι έτοιμη να υπογράψει. Σημαίνει όμως ότι η Ουάσινγκτον θέλει να την εντάξει στο μεγάλο παζάρι της επόμενης ημέρας.
Το αγκάθι της Σαουδικής Αραβίας
Το μεγαλύτερο βραβείο για τον Τραμπ παραμένει η Σαουδική Αραβία. Ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν είχε στο παρελθόν αφήσει ανοικτό παράθυρο για εξομάλυνση με το Ισραήλ, όμως μετά τον πόλεμο στη Γάζα η σαουδαραβική στάση έχει γίνει πιο επιφυλακτική. Το Axios επισημαίνει ότι ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος εμφανίζεται πιο διστακτικός τον τελευταίο χρόνο, ακριβώς λόγω του πολιτικού κόστους στον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο.
Η Σαουδική Αραβία παραμένει το κλειδί. Αν το Ριάντ κινηθεί, πολλές άλλες χώρες μπορεί να ακολουθήσουν. Αν δεν κινηθεί, η πίεση προς χώρες όπως η Τουρκία, το Κατάρ ή το Πακιστάν θα είναι πολύ δυσκολότερο να μετατραπεί σε πραγματική ένταξη.
Η μεγάλη εικόνα
Η πρωτοβουλία Τραμπ δείχνει ότι η Ουάσινγκτον επιχειρεί να μετατρέψει μια πολεμική κρίση σε διπλωματική αναδιάταξη. Το σχήμα είναι σαφές: ειρήνευση με το Ιράν, άνοιγμα προς μουσουλμανικές χώρες, επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ και ενίσχυση της περιφερειακής θέσης του Ισραήλ.
Όμως το σχέδιο έχει μεγάλα εμπόδια. Η Γάζα παραμένει ανοιχτή πληγή, η αραβική κοινή γνώμη είναι βαθιά αρνητική απέναντι στην ομαλοποίηση χωρίς ουσιαστική λύση για τους Παλαιστινίους και χώρες όπως η Τουρκία δύσκολα θα κινηθούν χωρίς πολιτικό αντάλλαγμα.
Η κρούση προς την Άγκυρα είναι, επομένως, περισσότερο στρατηγικό μήνυμα παρά άμεση συμφωνία. Ο Τραμπ δείχνει ότι θέλει την Τουρκία μέσα στη νέα αρχιτεκτονική της Μέσης Ανατολής. Το ερώτημα είναι αν ο Ερντογάν θα θελήσει να μπει σε ένα σχήμα που, για την ώρα, μοιάζει περισσότερο με αμερικανοϊσραηλινό σχέδιο περιορισμού του Ιράν παρά με πραγματική λύση του παλαιστινιακού.
Το συμπέρασμα
Η απαίτηση Τραμπ να ενταχθούν μουσουλμανικές χώρες στις Συμφωνίες του Αβραάμ μετά τον πόλεμο είναι μια απόπειρα μεγάλης γεωπολιτικής επανεκκίνησης. Η αναφορά στην Τουρκία κάνει την πρωτοβουλία ακόμη πιο ενδιαφέρουσα, γιατί η Άγκυρα δεν είναι περιφερειακός κομπάρσος, αλλά δύναμη με δική της ατζέντα, δικά της ανοίγματα και δικά της όρια.
Αν η Τουρκία ανταποκριθεί, θα πρόκειται για θεαματική μετατόπιση. Αν αρνηθεί, θα φανεί ότι ακόμη και ο Τραμπ δυσκολεύεται να υπερβεί το πολιτικό βάρος της Γάζας και της παλαιστινιακής υπόθεσης.
Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα της Ουάσινγκτον είναι σαφές: μετά τον πόλεμο, ο Τραμπ θέλει να ξαναγράψει τον χάρτη της Μέσης Ανατολής, με τις Συμφωνίες του Αβραάμ ως κεντρικό εργαλείο. Και αυτή τη φορά, στο τραπέζι θέλει και την Τουρκία.
Η Ρωσία καλεί ξένους πολίτες να εγκαταλείψουν το Κίεβο - Ανακοίνωσε επερχόμενα πλήγματα
Κίνα: Η στιγμή της έκρηξης σε ανθρακωρυχείο με τους 82 νεκρούς (βίντεο)
Ακολουθήστε το Lykavitos.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
