Οι στρατιωτικές επεμβάσεις των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική: Από τη Γουατεμάλα μέχρι τη σύλληψη Μαδούρο

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες ανακοίνωσαν σήμερα «μεγάλης κλίμακας επίθεση» κατά της Βενεζουέλας που οδήγησε στη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο, διαθέτουν μακρά ιστορία στρατιωτικών επεμβάσεων και υποστήριξης δικτατοριών στη Λατινική Αμερική.

Οι κυριότερες επεμβάσεις μετά τον Ψυχρό Πόλεμο:

1954: Γουατεμάλα

Στις 27 Ιουνίου 1954, ο συνταγματάρχης Χακόμπο Αρμπένς Γκουσμάν, πρόεδρος της Γουατεμάλας, εκδιώχθηκε από την εξουσία από μισθοφόρους που εκπαιδεύτηκαν και χρηματοδοτήθηκαν από την Ουάσινγκτον, έπειτα από μια αγροτική μεταρρύθμιση που απείλησε τα συμφέροντα της ισχυρής αμερικανικής εταιρείας United Fruit Corporation (αργότερα Chiquita Brands). Το 2003, οι ΗΠΑ συμπεριέλαβαν στην επίσημη ιστορία τους τον ρόλο της CIA σε αυτό το πραξικόπημα, που έγινε στο όνομα του αγώνα κατά του κομμουνισμού.

1961: ΚούβαΑπό τις 15 έως τις 19 Απριλίου 1961, 1.400 μαχητές κατά του Κάστρο, εκπαιδευμένοι και χρηματοδοτούμενοι από τη CIA, επιχείρησαν να αποβιβαστούν στον Κόλπο των Χοίρων, 250 χιλιόμετρα από την Αβάνα, αλλά απέτυχαν να ανατρέψουν το κομμουνιστικό καθεστώς του Φιντέλ Κάστρο. Οι μάχες είχαν ως αποτέλεσμα να σκοτωθούν περίπου εκατό άνθρωποι από κάθε πλευρά.

1965: Δομινικανή Δημοκρατία

Το 1965, επικαλούμενες την «κομμουνιστική απειλή», οι ΗΠΑ έστειλαν πεζοναύτες και αλεξιπτωτιστές στον Άγιο Δομίνικο για να καταπνίξουν μια εξέγερση υπέρ του Χουάν Μπος, του αριστερού προέδρου που ανατράπηκε από στρατηγούς το 1963.

Δεκαετία του 1970: Υποστήριξη δικτατοριών χωρών του Νότιου Κώνου

Η Ουάσινγκτον υποστήριξε πολλές στρατιωτικές δικτατορίες, τις οποίες θεωρούσε προπύργιο ενάντια σε ένοπλα αριστερά κινήματα.

Οι ΗΠΑ βοήθησαν ενεργά τον Χιλιανό δικτάτορα Αουγκούστο Πινοσέτ κατά το πραξικόπημα της 11ης Σεπτεμβρίου 1973 εναντίον του αριστερού προέδρου Σαλβαδόρ Αλιέντε.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Χένρι Κίσινγκερ υποστήριξε τη χούντα της Αργεντινής το 1976 ενθαρρύνοντάς την να τερματίσει γρήγορα τον «βρώμικο πόλεμό» της, σύμφωνα με αμερικανικά έγγραφα που αποχαρακτηρίστηκαν το 2003. Τουλάχιστον 10.000 Αργεντινοί αντιφρονούντες εξαφανίστηκαν.

Στις δεκαετίες του 1970 και του 1980, έξι δικτατορίες (σε Αργεντινή, Χιλή, Ουρουγουάη, Παραγουάη, Βολιβία και Βραζιλία) ένωσαν τις δυνάμεις τους για να εξαλείψουν τους αριστερούς αντιπάλους στο πλαίσιο της «Επιχείρησης Κόνδορας», με τη σιωπηρή υποστήριξη των ΗΠΑ.

Δεκαετία του 1980: Εμφύλιοι πόλεμοι στην Κεντρική Αμερική

Το 1979, η εξέγερση των Σαντινίστας ανέτρεψε τον δικτάτορα Αναστάσιο Σομόζα στη Νικαράγουα. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρίγκαν, ανησυχώντας για τη συμμαχία της Μανάγκουα με την Κούβα και την πρώην Σοβιετική Ένωση, επέτρεψε κρυφά στη CIA να παράσχει βοήθεια 20 εκατομμυρίων δολαρίων στους Κόντρας (τους Νικαραγουανούς αντεπαναστάτες), η οποία χρηματοδοτήθηκε εν μέρει από την παράνομη πώληση όπλων στο Ιράν.

Ο εμφύλιος πόλεμος στη Νικαράγουα, ο οποίος έληξε τον Απρίλιο του 1990, στοίχισε τη ζωή σε 50.000 ανθρώπους.

Ο Ρίγκαν έστειλε επίσης στρατιωτικούς συμβούλους στο Ελ Σαλβαδόρ για να καταστείλουν την εξέγερση του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου Φαραμπούντο Μαρτί (FMLN, άκρα αριστερά) κατά τη διάρκεια ενός εμφυλίου πολέμου (1980-1992) που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 72.000 ανθρώπων.

1983: Γρενάδα

Στις 25 Οκτωβρίου 1983 πεζοναύτες και κομάντο επενέβησαν στο νησί της Γρενάδας μετά τη δολοφονία του πρωθυπουργού Μορίς Μπίσοπ από μια χούντα της άκρας αριστεράς, ενώ οι Κουβανοί επέκτειναν το αεροδρόμιο, πιθανώς για να φιλοξενήσει στρατιωτικά αεροσκάφη.

Κατόπιν αιτήματος του Οργανισμού Κρατών της Ανατολικής Καραϊβικής (OECS), ο Ρίγκαν ξεκίνησε την Επιχείρηση "Επείγουσα Οργή" για να προστατεύσει περίπου 1.000 Αμερικανούς πολίτες.

Η επιχείρηση, που θεωρήθηκε επιτυχημένη από τον Ρίγκαν αλλά καταδικάστηκε ευρέως από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, έληξε στις 3 Νοεμβρίου με πάνω από 100 νεκρούς.

1989: Παναμάς

Ήταν Δεκέμβριος του 1989 όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους διέταξε την εισβολή στον Παναμά για τη σύλληψη του δικτάτορα Μανουέλ Νοριέγκα, πρώην πράκτορα των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, ο οποίος είχε κατηγορηθεί από την Ουάσινγκτον για διακίνηση ναρκωτικών.

Εκείνη ήταν η προηγούμενη στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ σε χώρα της Λατινικής Αμερικής πριν από την επίθεση που εξαπέλυσαν τα ξημερώματα στη Βενεζουέλα, με τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο να συλλαμβάνεται προκειμένου να οδηγηθεί ενώπιον της αμερικανικής δικαιοσύνης.

Το 1989, περίπου 27.000 αμερικανοί στρατιώτες, συμπεριλαμβανομένων 13.000 που στάθμευαν στον Παναμά, συμμετείχαν στην επιχείρηση «Just Cause», η οποία στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 500 ανθρώπους – σύμφωνα με επίσημο απολογισμό, γιατί οι εκτιμήσεις αρκετών ΜΚΟ έκαναν λόγο για αρκετές χιλιάδες νεκρούς.

Στις 20 Δεκεμβρίου, αμερικανοί στρατιώτες ανέλαβαν τον έλεγχο στους δρόμος της πρωτεύουσας του Παναμά. Αφού κατέφυγε για δυο εβδομάδες στην πρεσβεία του Βατικανού, ο Μανουέλ Νοριέγκα παραδόθηκε στις 3 Ιανουαρίου 1990.

Δύο χρόνια πριν από τη σύλληψή του, ο Νοριέγκα είχε ισχυριστεί ότι οι ΗΠΑ τον επικήρυξαν επειδή αρνήθηκε να συνεργαστεί με την Ουάσινγκτον στα σχέδιά της για εισβολή στη Νικαράγουα.

Καταδικάστηκε από δικαστήριο στη Φλόριντα σε κάθειρξη 40 ετών για διακίνηση ναρκωτικών και ξέπλυμα μαύρου χρήματος, με δυνατότητα μείωσης της ποινής κατά το ήμισυ για καλή διαγωγή. Πέρασε 17 χρόνια σε αμερικανικές φυλακές, και ενάμιση χρόνο σε φυλακή της Γαλλίας, προτού εκδοθεί στον Παναμά.

Ο πρώην δικτάτορας του Παναμά Μανουέλ Νοριέγκα (1983-1989) πέθανε το 2017 σε ηλικία 83 ετών.