Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία το διεθνές σύστημα βρίσκεται αντιμέτωπο με πολλαπλές και αλληλένδετες κρίσεις. Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, η ενεργειακή ανασφάλεια, η κλιματική κρίση, η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και ο ανταγωνισμός ΗΠΑ–Κίνας δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου οι παλιές ισορροπίες δοκιμάζονται.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, το ερώτημα δεν αφορά μόνο την πολιτική του Αμερικανού προέδρου, αλλά και τον ρόλο που επιλέγουν να διαδραματίσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο διεθνές σύστημα.
Από το «America First» στο «Trump 2.0»
Ήδη από την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ είχε καταστήσει σαφές ότι αντιμετωπίζει την αμερικανική εξωτερική πολιτική πρωτίστως μέσα από το πρίσμα των εθνικών συμφερόντων. Η δεύτερη θητεία φαίνεται να μεταφέρει αυτή τη λογική σε ένα ευρύτερο πεδίο: στις εμπορικές σχέσεις, στις αμυντικές δεσμεύσεις, στην ενέργεια, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο η Ουάσιγκτον αντιλαμβάνεται τις συμμαχίες της.
Η σχετική ανάλυση του CNN, όπως αναδημοσιεύεται από την ΕΡΤ, υπογραμμίζει ότι η αμερικανική πολιτική προκαλεί πλέον ερωτήματα για τη σχέση μεταξύ ισχύος και αξιοπιστίας. Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να διαθέτει τεράστιες στρατιωτικές, οικονομικές και τεχνολογικές δυνατότητες, όμως η άσκηση αυτής της ισχύος δεν παράγει πάντοτε το αποτέλεσμα που επιδιώκει.
Η κρίση εμπιστοσύνης στους συμμάχους
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα είναι η σχέση των ΗΠΑ με τους παραδοσιακούς συμμάχους τους. Η πίεση προς ευρωπαϊκές χώρες να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του κόστους της άμυνάς τους δεν είναι καινούργια. Η δεύτερη θητεία Τραμπ, ωστόσο, συνδυάζει αυτή την απαίτηση με μια πιο συναλλακτική προσέγγιση των διεθνών σχέσεων.
Το αποτέλεσμα είναι μια σταδιακή αναζήτηση μεγαλύτερης στρατηγικής αυτονομίας από ευρωπαϊκές χώρες. Όπως επισημαίνεται στην ανάλυση του CNN, η συζήτηση για την ευρωπαϊκή άμυνα ενισχύεται ακριβώς επειδή η αξιοπιστία της αμερικανικής δέσμευσης αντιμετωπίζεται πλέον διαφορετικά από ό,τι στο παρελθόν.
Οι διεθνείς θεσμοί σε νέα δοκιμασία
Παράλληλα, δοκιμάζεται ο ρόλος των θεσμών που οικοδομήθηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο ΟΗΕ παραμένει το βασικό forum πολυμερούς διπλωματίας, όμως η αποτελεσματικότητά του περιορίζεται όταν οι μεγάλες δυνάμεις επιλέγουν μονομερείς κινήσεις ή δίνουν προτεραιότητα στις διμερείς διαπραγματεύσεις.
Αυτό είναι ένα από τα κεντρικά διακυβεύματα της εποχής Τραμπ: αν η διεθνής πολιτική θα συνεχίσει να στηρίζεται σε ένα πλέγμα κανόνων και συμμαχιών ή αν θα μετακινηθεί περισσότερο προς ένα σύστημα ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων, όπου η οικονομική και στρατιωτική ισχύς αποκτούν ακόμη μεγαλύτερο βάρος.
Η Ευρώπη μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα
Για την Ευρώπη, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα σύνθετο δίλημμα. Η διατλαντική σχέση εξακολουθεί να αποτελεί βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής ασφάλειας, την ίδια στιγμή όμως οι ευρωπαϊκές χώρες καλούνται να ενισχύσουν τις δικές τους δυνατότητες και να αποκτήσουν μεγαλύτερη δυνατότητα αυτόνομης δράσης.
Η αλλαγή δεν αφορά μόνο τις αμυντικές δαπάνες. Αφορά την ενέργεια, την τεχνολογία, το εμπόριο και την ικανότητα της Ευρώπης να διαμορφώνει συμμαχίες πέρα από την παραδοσιακή σχέση με την Ουάσιγκτον.
Το «Trump 2.0», επομένως, δεν αποτελεί απλώς μια νέα φάση της αμερικανικής πολιτικής. Αποτελεί παράγοντα που επιταχύνει ήδη υπάρχουσες μεταβολές στο διεθνές σύστημα. Η αμερικανική ισχύς παραμένει καθοριστική, όμως ο τρόπος με τον οποίο ασκείται επηρεάζει πλέον και την ίδια τη συνοχή των συμμαχιών που επί δεκαετίες ενίσχυαν αυτή την ισχύ.
Η επιστροφή του Τραμπ στον ΟΗΕ αποκτά έτσι έναν συμβολικό αλλά και ουσιαστικό χαρακτήρα: η Αμερική παραμένει στο κέντρο του διεθνούς συστήματος, όμως ο κόσμος γύρω της δεν είναι πλέον ο ίδιος. Και το ερώτημα που αναδύεται είναι αν η νέα εποχή θα οδηγήσει σε μια αναδιαπραγμάτευση των παγκόσμιων ισορροπιών ή σε μια βαθύτερη αποδυνάμωση των κανόνων και των θεσμών που τις συγκρατούσαν.
Η Τουρκία αναστέλλει όλες τις πτήσεις προς Ιράν λόγω αμερικανικών κυρώσεων
Μακρόν: «Πολύ εποικοδομητική» η συζήτηση με τον Τραμπ
Ακολουθήστε το Lykavitos.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
