Σε στρατιωτική εγκατάσταση θα προφυλακιστεί ο καθαιρεθείς πρόεδρος της Παραγουάης, Σαντιάγο Πένια, ο οποίος κατηγορείται για την εμπλοκή του στο τραπεζικό σκάνδαλο της Ueno. Παράλληλα, οι αρχές προσπαθούν να αποκαταστήσουν την πρόσβαση εκατομμυρίων πολιτών στις αποταμιεύσεις τους.

Η κατάρρευση της Ueno, της τράπεζας που ιδρύθηκε το 2021 και αναπτύχθηκε με ταχύτατους ρυθμούς, άφησε σχεδόν 3 εκατομμύρια πελάτες χωρίς πρόσβαση στους λογαριασμούς τους. Το πιστωτικό ίδρυμα τέθηκε υπό τον έλεγχο της κεντρικής τράπεζας της Παραγουάης (BCP) και υπό εκκαθάριση τα ξημερώματα της Τρίτης (3/11), προκαλώντας οικονομική αναστάτωση και μαζικές διαδηλώσεις.

Το Σαββατοκύριακο, περίπου έξι τράπεζες στην πρωτεύουσα Ασουνσιόν και σε άλλες πόλεις αποφάσισαν να κρατήσουν ανοικτά τα υποκαταστήματά τους για την εξυπηρέτηση των καταθετών. Σύμφωνα με την BCP, έως το πρωί του Σαββάτου 1,196 εκατομμύρια από τους 2,94 εκατομμύρια πελάτες της Ueno είχαν λάβει προκαταβολικές καταβολές. Το ταμείο εγγύησης καταθέσεων έχει διαθέσει σχεδόν ένα τρισεκατομμύριο γουαρανί, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 160 εκατομμύρια δολάρια.

Πώς επιστρέφονται οι καταθέσεις της Ueno

Οι επιστροφές πραγματοποιούνται με αυτόματη πίστωση σε λογαριασμούς που διατηρούν ήδη οι δικαιούχοι σε άλλες τράπεζες ή σε νέους λογαριασμούς που ανοίγονται για τον σκοπό αυτό. Παρότι μπορούν να χρησιμοποιήσουν και τα ΑΤΜ, αρκετοί καταθέτες επιλέγουν την προσωπική εξυπηρέτηση. Όπως εξήγησε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Σέσαρ Βάσκες, οικονομικός διευθυντής της Zeta Banco, «κάποιοι προτιμούν να πάνε στα γκισέ, για να είναι σίγουροι».

Οι πρώτες καταβολές αφορούν μικρούς καταθέτες, με ποσά έως 10 εκατομμύρια γουαρανί (1.600 δολάρια). Στη συνέχεια προβλέπεται η σταδιακή κάλυψη υψηλότερων καταθέσεων, έως το όριο των «40 κατώτερων μισθών», δηλαδή περίπου 121 εκατομμυρίων γουαρανί ή σχεδόν 20.000 δολαρίων.

Η διαδικασία βασίζεται σε νόμο που εγκρίθηκε την Τετάρτη με κατεπείγουσα διαδικασία, λίγο πριν από την καθαίρεση του Σαντιάγο Πένια.

Για την Ισαβέλ Φιγκερέδο, η επίσκεψη σε υποκατάστημα της Continental έφερε την πρώτη ανακούφιση μετά από ημέρες αγωνίας. «Ανάσανα με ανακούφιση όταν ήρθα στην τράπεζα και με διαβεβαίωσαν ότι τα χρήματά μου είναι ασφαλή», δήλωσε, έχοντας ενημερωθεί ότι θα μπορέσει να ανακτήσει τις αποταμιεύσεις της.

«16 χρόνια δουλειάς πάνε χαμένα» – Η αγωνία των καταθετών

Για χιλιάδες οικογένειες και επιχειρήσεις, οι τελευταίες ημέρες ήταν εξαιρετικά δύσκολες. Η δέσμευση των λογαριασμών και η αδυναμία χρήσης χρεωστικών και πιστωτικών καρτών επηρέασαν καθημερινές συναλλαγές, επαγγελματικές δραστηριότητες και πληρωμές.

Ο Αντόνιο Ρουίς Σάντσες, εργαζόμενος στη δημόσια εταιρεία ηλεκτρισμού της Παραγουάης και πατέρας δύο παιδιών, περιέγραψε τις ώρες αγωνίας που πέρασε προσπαθώντας να ενημερωθεί για την τύχη των χρημάτων του.

«Τη νύχτα της Τετάρτης, δεν κατάφερα να κοιμηθώ, Έμεινα ξύπνιος ως τις 03:00 προσπαθώντας να μπω στον ιστότοπο της κεντρικής τράπεζας», ανέφερε. Η ιστοσελίδα είχε καταρρεύσει εξαιτίας της μεγάλης επισκεψιμότητας.

Την επόμενη ημέρα ενημερώθηκε ότι τα χρήματά του είχαν μεταφερθεί στην τράπεζα Itaú. «Όταν ξύπνησα την Πέμπτη το πρωί, οι οικονομίες μου είχαν κατατεθεί ήδη», είπε. «Είχα μεγάλο άγχος, δεν θα το αρνηθώ. Δεν μου είχε συμβεί ποτέ τέτοιο πράγμα».

Η οικονομική παράλυση έπληξε και ανθρώπους που δεν διατηρούσαν οι ίδιοι καταθέσεις στην Ueno, αλλά εξαρτώνταν από πληρωμές πελατών της. Η 18χρονη φοιτήτρια Μαρία Αμαρίγια περιέγραψε την περίπτωση της μητέρας της, με την οποία διατηρεί κοινό λογαριασμό.

Η μητέρα της, όπως είπε, «είχε προετοιμάσει την Κυριακή χίλια γεύματα για μια εκδήλωση. Τη Δευτέρα το πρωί, ο κύριος που επρόκειτο να την πληρώσει της είπε πως τα χρήματά του είχαν χαθεί, ότι ο λογαριασμός του έδειχνε ‘το ποσό δεν είναι διαθέσιμο’».

«Ήταν πολύ σκληρό για εμάς, τα χρήματα δεν ήταν λίγα, η μητέρα μου τα χρειάζεται», πρόσθεσε.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αγωνία του Γιοβάνι Κατολίνο, ο οποίος μέχρι το βράδυ της Παρασκευής δεν είχε λάβει τις καταθέσεις του. Φοβάται ότι «16 χρόνια δουλειάς πάνε χαμένα».

«Μαζί με τη γυναίκα μου, ανοίξαμε ταξιδιωτικό γραφείο τον Ιούνιο, με την αποζημίωση από προηγούμενη εταιρεία μου. Μας πήρε χρόνο, μας κόστισε πολλά», ανέφερε στο AFP. Οι οικονομίες τους, «15.000 ή 16.000 δολάρια, αν όχι περισσότερα», παρέμεναν δεσμευμένες.

Η οργή του στρέφεται εναντίον του καθαιρεθέντος προέδρου: «Θέλω να τον φτύσω στο πρόσωπο», είπε.

Προφυλάκιση του Πένια σε εγκατάσταση της προεδρικής φρουράς

Ο 47χρονος Σαντιάγο Πένια, ο οποίος καθαιρέθηκε την Παρασκευή (6/11) από τη Γερουσία, αντιμετωπίζει κατηγορίες για κατάχρηση εμπιστοσύνης, εξυπηρέτηση προσωπικού συμφέροντος κατά την άσκηση των καθηκόντων του και αθέμιτη εύνοια προς την Ueno.

Ο πρώην πρόεδρος διατηρούσε έως τον Μάρτιο του 2025 μετοχές στον όμιλο συμμετοχών στον οποίο ανήκε η τράπεζα. Η εισαγγελία υποστηρίζει ότι αξιοποίησε το αξίωμά του για να επηρεάζει αποφάσεις κρατικών φορέων και επιχειρήσεων, με αποτέλεσμα να συνεχίζεται η διοχέτευση μεγάλων ποσών προς το πιστωτικό ίδρυμα. Οι εισαγγελικές αρχές κάνουν λόγο για σύγκρουση συμφερόντων.

Αρχικά είχε διαταχθεί η κατ’ οίκον κράτησή του. Ωστόσο, η συγκέντρωση εξαγριωμένων διαδηλωτών έξω από την κατοικία του οδήγησε στην εσπευσμένη μεταφορά του σε στρατιωτική εγκατάσταση της προεδρικής φρουράς, όπου θα παραμείνει προφυλακισμένος. Κατά την επέμβασή της, η αστυνομία χρησιμοποίησε πλαστικές σφαίρες για να απομακρύνει τους συγκεντρωμένους.

Ο συνήγορός του, Ρικάρδο Πρέδα, δήλωσε ότι ο πρώην πρόεδρος αρνείται τις κατηγορίες.

Προφυλάκιση διατάχθηκε επίσης για τον πρώην επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας, Κάρλος Καρβάγιο, ο οποίος είχε προηγουμένως διατελέσει επικεφαλής της Ueno. Αντιμετωπίζει κατηγορίες για κατάχρηση εμπιστοσύνης, πλαστογραφία δημόσιων εγγράφων και εξυπηρέτηση προσωπικού οφέλους κατά την άσκηση των καθηκόντων του.

Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, εφόσον καταδικαστούν, ο Πένια και ο Καρβάγιο αντιμετωπίζουν ποινές που μπορούν να φτάσουν τα 10 χρόνια κάθειρξης.

Στην εξουσία παραμένει το κόμμα Κολοράδο

Παρά την καθαίρεση του Πένια, η πολιτική εξουσία παραμένει στο δεξιό κόμμα Κολοράδο. Ο μέχρι πρότινος αντιπρόεδρος, Πέδρο Αγιάνα, 52 ετών, ανέλαβε την προεδρία και αναμένεται να ολοκληρώσει τη θητεία του προκατόχου του, η οποία κανονικά λήγει το 2028.

Ο νέος πρόεδρος έχει δεχθεί και ο ίδιος επικρίσεις για τις ευθύνες της κυβέρνησης στην τραπεζική κρίση. Ωστόσο, το κοινοβούλιο δεν ενέκρινε την πρόταση καθαίρεσής του.

Παρά τις πρώτες επιστροφές χρημάτων, η ανασφάλεια παραμένει έντονη ανάμεσα στους καταθέτες της Ueno, καθώς οι διαδικασίες αποζημίωσης βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη και πολλοί πολίτες περιμένουν να αποκτήσουν ξανά πρόσβαση στις οικονομίες τους.