Σε μια συνάντηση με ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα, ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν συναντήθηκαν την Τετάρτη στη Σεντζέν, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του APEC, μία ημέρα πριν από την προγραμματισμένη τριμερή συνάντηση με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
Η συνάντηση των δύο ηγετών πραγματοποιείται σε μια κρίσιμη διεθνή συγκυρία, καθώς η Ουκρανία, ο πόλεμος στο Ιράν, ο πυρηνικός αφοπλισμός και η αναδιαμόρφωση των διεθνών ισορροπιών βρίσκονται στο επίκεντρο των διπλωματικών διεργασιών.
Πρόκειται για την πέμπτη συνάντηση του Σι και του Πούτιν μέσα στο 2026, συμπεριλαμβανομένης μίας τηλεδιάσκεψης, γεγονός που καταδεικνύει τη συχνότητα των επαφών μεταξύ των δύο ηγετών και τη σημασία που αποδίδουν στη στρατηγική συνεργασία των χωρών τους.
Η επικείμενη συνάντηση με τον Τραμπ αποκτά ιστορική διάσταση, καθώς θα φέρει στο ίδιο τραπέζι τους ηγέτες των τριών μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων του πλανήτη και των δύο μεγαλύτερων οικονομιών, των ΗΠΑ και της Κίνας.
Η Ουκρανία και οι φόβοι για μια νέα Γιάλτα
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει το ενδεχόμενο να συζητηθεί το μέλλον του πολέμου στην Ουκρανία, καθώς υπάρχουν ανησυχίες ότι οι τρεις ισχυροί ηγέτες θα μπορούσαν να διαμορφώσουν αποφάσεις για την επόμενη ημέρα της σύγκρουσης χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή του Κιέβου και των Ευρωπαίων συμμάχων του.
Αρχικά, η Ουάσιγκτον είχε αφήσει να εννοηθεί ότι η Ουκρανία δεν θα αποτελούσε αντικείμενο της τριμερούς συνάντησης. Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ στη συνέχεια δήλωσε ότι το ζήτημα θα συζητηθεί.
Η προοπτική αυτή έχει προκαλέσει προβληματισμό στην ουκρανική ηγεσία και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς αναζωπυρώνει τους φόβους για μια συμφωνία μεταξύ μεγάλων δυνάμεων που θα μπορούσε να επηρεάσει την εδαφική ακεραιότητα και τη μελλοντική πορεία της Ουκρανίας χωρίς τη δική της συναίνεση.
Οι αναφορές σε μια νέα Γιάλτα δεν είναι τυχαίες. Στη Διάσκεψη της Γιάλτας το 1945, οι ηγέτες των νικητριών δυνάμεων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου καθόρισαν σημαντικές πτυχές της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων.
Σήμερα, η ανησυχία είναι ότι μια ανάλογη λογική συνεννόησης μεταξύ των ισχυρών θα μπορούσε να οδηγήσει στη διαμόρφωση νέων σφαιρών επιρροής, με χώρες όπως η Ουκρανία να βρίσκονται αντιμέτωπες με αποφάσεις που λαμβάνονται ερήμην τους.
Τι επιδιώκει ο Πούτιν από τον Τραμπ και τον Σι
Για τη Μόσχα, η τριμερής συνάντηση αποτελεί ευκαιρία να ενισχύσει τη διεθνή της θέση και να επιδιώξει μια διευθέτηση του πολέμου στην Ουκρανία με όρους που θα εξυπηρετούν τις ρωσικές επιδιώξεις.
Ο Πούτιν επιδιώκει να αξιοποιήσει τη σχέση του με το Πεκίνο, αλλά και την απευθείας επικοινωνία με τον Αμερικανό πρόεδρο, προκειμένου να ενισχύσει τη διαπραγματευτική θέση της Ρωσίας.
Παράλληλα, η συμμετοχή του στη συνάντηση αποτελεί και μια συμβολική επιστροφή στο προσκήνιο της διεθνούς διπλωματίας, μετά την απομόνωση που αντιμετώπισε η Ρωσία από τις δυτικές χώρες λόγω της εισβολής στην Ουκρανία το 2022.
Ο Ρώσος πρόεδρος εμφανίστηκε αισιόδοξος για το αποτέλεσμα της επικείμενης συνάντησης, χαρακτηρίζοντάς την ιδιαίτερα χρήσιμη.
Μιλώντας στο επιχειρηματικό φόρουμ του APEC, υποστήριξε ότι σε μια περίοδο αυξημένων στρατιωτικών και πολιτικών κινδύνων χρειάζεται συνεργασία αντί για διχασμό και διάλογος αντί για τελεσίγραφα.
Επιπλέον, υποστήριξε ότι οι δυτικές κυρώσεις δεν κατάφεραν να σταματήσουν πλήρως την οικονομική ανάπτυξη της Ρωσίας ούτε να καταστρέψουν τις οικονομίες των χωρών που αποτελούν ανταγωνιστές της Δύσης.
Το δίλημμα του Σι Τζινπίνγκ
Για τον Κινέζο πρόεδρο, η συνάντηση με τον Τραμπ και τον Πούτιν αποτελεί ευκαιρία να αναδείξει τον διεθνή ρόλο της Κίνας ως δύναμης που μπορεί να συγκεντρώνει γύρω από το ίδιο τραπέζι τους σημαντικότερους παγκόσμιους παίκτες.
Ωστόσο, το Πεκίνο εμφανίζεται επιφυλακτικό απέναντι σε μια διαδικασία στην οποία οι δύο άλλοι ηγέτες θα μπορούσαν να προωθήσουν τις δικές τους ατζέντες, δημιουργώντας απρόβλεπτες εξελίξεις.
Η Κίνα δεν έχει δείξει ιδιαίτερη διάθεση να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαπραγμάτευση για την Ουκρανία, ενώ δεν επιθυμεί να εμπλακεί σε μια διαδικασία που θα την υποχρέωνε να διαπραγματευτεί υπό όρους που δεν εξυπηρετούν τα συμφέροντά της.
Παράλληλα, ο Σι θέλει να διασφαλίσει ότι η συνάντηση θα ενισχύσει τη διεθνή εικόνα της χώρας του και δεν θα εξελιχθεί σε ένα διπλωματικό σκηνικό στο οποίο οι πρωτοβουλίες θα ανήκουν κυρίως στον Τραμπ και τον Πούτιν.
Στη διμερή συνάντηση με τον Ρώσο πρόεδρο, ο Σι υπογράμμισε τη σταθερότητα των σχέσεων των δύο χωρών και την ανάγκη περαιτέρω εμβάθυνσης της συνολικής συνεργασίας τους, κάνοντας αναφορά και στην προώθηση ενός πολυπολικού διεθνούς συστήματος.
Πυρηνικά, Ιράν και διεθνής ασφάλεια
Στην ατζέντα της τριμερούς συνάντησης αναμένεται να βρεθούν επίσης ο πυρηνικός αφοπλισμός και ο πόλεμος στο Ιράν.
Το ζήτημα των πυρηνικών αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τη λήξη, τον Φεβρουάριο του 2026, της διμερούς συμφωνίας ΗΠΑ – Ρωσίας για τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών.
Η Ουάσιγκτον επιθυμεί να ανοίξει τη συζήτηση για τον περιορισμό των πυρηνικών όπλων σε παγκόσμιο επίπεδο, επιδιώκοντας να συμπεριλάβει και την Κίνα σε μια ευρύτερη διαδικασία διαπραγματεύσεων.
Το Πεκίνο, ωστόσο, υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ και η Ρωσία, οι οποίες διαθέτουν πολύ μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια, θα πρέπει πρώτα να προχωρήσουν σε σημαντικές μειώσεις των δικών τους αποθεμάτων πριν ζητήσουν από την Κίνα να συμμετάσχει σε αντίστοιχες δεσμεύσεις.
Παράλληλα, ο πόλεμος στο Ιράν αποτελεί ακόμη ένα κρίσιμο ζήτημα για τις τρεις δυνάμεις, καθώς επηρεάζει την περιφερειακή ασφάλεια, τις ενεργειακές αγορές και τις διεθνείς ισορροπίες.
Η οικονομία και η τεχνητή νοημοσύνη στο επίκεντρο του APEC
Πέρα από τη γεωπολιτική αντιπαράθεση, η Σύνοδος του APEC στη Σεντζέν έχει έντονο οικονομικό και τεχνολογικό χαρακτήρα.
Ο Σι Τζινπίνγκ, κατά την έναρξη των εργασιών, τάχθηκε υπέρ της ενίσχυσης του διεθνούς εμπορίου, της συνεργασίας στην τεχνητή νοημοσύνη και της διεύρυνσης της πρόσβασης στις αγορές.
Παράλληλα, ανακοίνωσε την πρόθεση της Κίνας να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις, με μείωση δασμών, διευκόλυνση της πρόσβασης ξένων επιχειρήσεων στην κινεζική αγορά και ενίσχυση της συνεργασίας στους τομείς των κανονισμών και των τεχνολογικών προτύπων.
Η οικονομική διάσταση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από ανταγωνισμό στο εμπόριο, στην τεχνολογία και στις στρατηγικές υποδομές.
Η Σύνοδος του APEC, στην οποία συμμετέχουν 21 οικονομίες που αντιπροσωπεύουν περίπου το 60% της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας, αποτελεί σημαντικό πεδίο διαπραγμάτευσης για το μέλλον του διεθνούς εμπορίου.
Η συνάντηση που μπορεί να επηρεάσει τις παγκόσμιες ισορροπίες
Η τριμερής συνάντηση της Πέμπτης αναμένεται να συγκεντρώσει το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας, όχι μόνο εξαιτίας της συμμετοχής των τριών ηγετών, αλλά κυρίως λόγω των θεμάτων που ενδέχεται να συζητηθούν.
Η Ουκρανία, το Ιράν, τα πυρηνικά όπλα, το εμπόριο και η μελλοντική αρχιτεκτονική της διεθνούς ασφάλειας συνθέτουν μια εξαιρετικά σύνθετη ατζέντα.
Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν η συνάντηση θα περιοριστεί σε μια επίδειξη διπλωματικής ισχύος ή εάν θα οδηγήσει σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την αποκλιμάκωση των διεθνών συγκρούσεων.
Σε κάθε περίπτωση, η παρουσία των Τραμπ, Πούτιν και Σι στο ίδιο τραπέζι αναδεικνύει τη σημασία των σχέσεων μεταξύ Ουάσιγκτον, Μόσχας και Πεκίνου για τη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας στη διεθνή πολιτική σκηνή.