Το σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ούρδα της Ισπανίας έχει προκαλέσει τον θάνατο τουλάχιστον 68 ανθρώπων, ενώ αρκετές δεκάδες έχουν τραυματιστεί.
Η σύγκρουση ανάμεσα σε ένα τρένο υψηλής ταχύτητας AVE της Renfe και έναν ακινητοποιημένο συρμό της Iryo αποτελεί το τραγικό αποτέλεσμα μιας αλληλουχίας γεγονότων, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά αναπάντητα ερωτήματα.
Στην πρώτη του δημόσια τοποθέτηση, ο υπουργός, Όσκαρ Πουέντε, έκανε λόγο για μια «ανεξήγητη» εντολή επανέναρξης της κανονικής κυκλοφορίας, η οποία δόθηκε από το Κέντρο Ελέγχου Adif, του ισπανικού οργανισμού διαχείρισης των σιδηροδρομικών υποδομών. Ωστόσο, τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα στοιχεία υποδεικνύουν τουλάχιστον τρία προβλήματα που ενδέχεται να συνέβαλαν στην τραγωδία.
Το πρώτο πρόβλημα: Η διακοπή λειτουργίας του συστήματος LZB
Το πρώτο ζήτημα που έχει γίνει γνωστό αφορά την απώλεια μετάδοσης του συστήματος LZB, η οποία επιβεβαιώθηκε από τον υπουργό, Όσκαρ Πουέντε, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.
Πρόκειται για έναν μηχανισμό ασφαλείας που ρυθμίζει την ομαλή και ελεγχόμενη κυκλοφορία των τρένων σε συγκεκριμένα τμήματα της σιδηροδρομικής γραμμής. Πηγές του κλάδου επισημαίνουν ότι τέτοιου είδους βλάβες μπορούν να συμβούν, χωρίς ωστόσο να είναι συχνές.
Σύμφωνα με τον υπουργό, η διακοπή λειτουργίας του συστήματος στο συγκεκριμένο τμήμα οφειλόταν σε πληροφορικό σφάλμα. Ως αποτέλεσμα, η κυκλοφορία βρέθηκε σε μη κανονική κατάσταση, με τη διαχείριση της κίνησης των συρμών να εξαρτάται από τις οδηγίες του Κέντρου Ελέγχου Adif.
Η κατάσταση αυτή θεωρούνταν πιθανότατα μεταβατική, μέχρι κάθε τρένο να ξεκινήσει ξανά, να φτάσει στον επόμενο πλευρικό φωτεινό σηματοδότη και να συνεχίσει την πορεία του υπό την προστασία του συστήματος πλευρικής σηματοδότησης BSL.
Η απενεργοποίηση του LZB προκάλεσε την αυτόματη ακινητοποίηση αρκετών τρένων στην περιοχή. Ανάλυση της εφημερίδας «El Pais», με βάση τα δεδομένα θέσης των συρμών, δείχνει ότι το AVE που ενεπλάκη στο δυστύχημα σταμάτησε περίπου στις 8:30 το πρωί. Πρόκειται για την ώρα κατά την οποία, σύμφωνα με το υπουργείο, σημειώθηκε η διακοπή λειτουργίας του LZB.
Λίγο αργότερα, το Κέντρο Ελέγχου Adif επικοινώνησε με τα τρένα, προκειμένου να ρυθμίσει την κυκλοφορία.
Το δεύτερο λάθος: Η εντολή για κανονική ταχύτητα στο AVE
Το δεύτερο κρίσιμο περιστατικό σημειώθηκε στις 8:36 το πρωί, όταν το AVE έλαβε από το Κέντρο Ελέγχου την εντολή να συνεχίσει την πορεία του με «κανονική ταχύτητα».
Ωστόσο, σύμφωνα με τον κανονισμό κυκλοφορίας, το συγκεκριμένο τρένο δεν θα έπρεπε να κινηθεί ξανά με αυτή την ταχύτητα. Η προβλεπόμενη διαδικασία απαιτούσε να συνεχίσει με «ταχύτητα ορατότητας», δηλαδή με ρυθμό που θα επέτρεπε στον μηχανοδηγό να εντοπίσει τυχόν εμπόδια στις γραμμές και να ακινητοποιήσει εγκαίρως τον συρμό.
Αυτό, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν αναλυθεί, δεν συνέβη.
Τα δεδομένα της Renfe, τα οποία εξέτασε η «El Pais», επιβεβαιώνουν ότι το τρένο ξεκίνησε να κινείται και επιτάχυνε για αρκετά λεπτά, ξεπερνώντας τα 200 χιλιόμετρα την ώρα.
Συνολικά, διένυσε περίπου 25 χιλιόμετρα προτού ακινητοποιηθεί απότομα στις 8:53, έπειτα από τη σύγκρουσή του με τον ακινητοποιημένο συρμό της Iryo.
Το τρίτο πρόβλημα: Η αδυναμία εκκίνησης της Iryo και η μη ακινητοποίηση του AVE
Ένα ακόμα σημαντικό ερώτημα αφορά τη διαφορετική χρονική στιγμή κατά την οποία τα δύο τρένα έλαβαν εντολές από το Κέντρο Ελέγχου.
Στις 8:41 το πρωί, η Iryo έλαβε την εντολή να συνεχίσει κανονικά την πορεία της. Το γεγονός ότι το AVE, το οποίο βρισκόταν πίσω της, είχε λάβει αντίστοιχη εντολή πέντε λεπτά νωρίτερα προκαλεί ερωτήματα, καθώς η Iryo ήταν ο συρμός που προπορευόταν.
Στη συνέχεια, προέκυψε ένα ακόμη πρόβλημα: η Iryo δεν κατάφερε να ξεκινήσει.
Στις 8:48, ο μηχανοδηγός της ενημέρωσε το Κέντρο Ελέγχου ότι το τρένο δεν του επέτρεπε να «επανεκκινήσει το σύστημα LZB» και ότι «είναι ακινητοποιημένο».
Εκείνη τη στιγμή απέμεναν μόλις πέντε λεπτά μέχρι το AVE να φτάσει στον ακινητοποιημένο συρμό από πίσω.
Το γεγονός αυτό εγείρει ένα κρίσιμο ερώτημα: γιατί δεν δόθηκε εντολή να σταματήσει το AVE; Μέχρι στιγμής, δεν έχει γίνει γνωστό εάν το Κέντρο Ελέγχου το προειδοποίησε ότι κινούνταν με μεγάλη ταχύτητα προς ένα τρένο που αδυνατούσε να ξεκινήσει.