Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να πλησιάζουν σε συμφωνία που θα μπορούσε να οδηγήσει στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και στην αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με ανώτερους αξιωματούχους που παρακολουθούν τις διαπραγματεύσεις.

Όπως μεταδίδει το Bloomberg, ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος άφησε να εννοηθεί κατά τη διάρκεια της νύχτας ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά στην επίτευξη συμφωνίας, γεγονός που επιβεβαίωσε και αξιωματούχος χώρας της G7 υπό καθεστώς ανωνυμίας.

Σύμφωνα με δεύτερο αξιωματούχο της G7, η συμφωνία αναμένεται να λάβει τη μορφή μνημονίου κατανόησης και όχι οριστικής διμερούς συμφωνίας.

Στο μεταξύ, πηγές αραβικών μέσων ανέφεραν πως η Κάγια Κάλλας επικοινώνησε με τον Πακιστανό υπουργό Εξωτερικών και ενημερώθηκε για το επίπεδο που βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. 

Σενάρια για υπογραφή στη Γενεύη

Η εξέλιξη έρχεται λίγες ημέρες πριν από τη σύνοδο κορυφής της G7, η οποία θα πραγματοποιηθεί από τις 15 έως τις 17 Ιουνίου στο Εβιάν της Γαλλίας.

Πηγές με γνώση των διαβουλεύσεων αναφέρουν ότι η κοντινή Γενεύη εξετάζεται ως πιθανός τόπος υπογραφής του κειμένου ακόμη και από την Κυριακή. Ωστόσο, αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι η Τεχεράνη (η οποία, σύμφωνα με το Al Arabiya, ήταν εκείνη που ζήτησε οι υπογραφές να πέσουν επί ευρωπαϊκού εδάφους) δεν έχει ακόμη επιβεβαιώσει επίσημα τη συμμετοχή της, ενώ οι επαφές μεταξύ των δύο πλευρών παραμένουν αργές από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο.

Ένας δεύτερος αξιωματούχος της G7 επιβεβαίωσε ότι υπάρχουν σαφείς ενδείξεις προόδου, αλλά υπενθύμισε ότι στο παρελθόν αρκετές διπλωματικές πρωτοβουλίες δεν κατέληξαν σε τελικό αποτέλεσμα.

Επιφυλακτική η Τεχεράνη

Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών απέφυγε να επιβεβαιώσει ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία. Εκπρόσωπος του υπουργείου δήλωσε ότι «δεν έχουμε ακόμη καταλήξει σε οριστικό συμπέρασμα επί του θέματος», αναγνωρίζοντας πάντως ότι έχουν σημειωθεί βήματα προς τον τερματισμό της σύγκρουσης που έχει προκαλέσει αναταράξεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και έντονες πιέσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Παράλληλα, διπλωματική πηγή που ενημερώθηκε για τις συνομιλίες υποστήριξε ότι οι Ιρανοί διαπραγματευτές έχουν ήδη συμφωνήσει επί του σχεδίου, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές αν έχει δοθεί η τελική έγκριση από τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος διατηρεί τον τελικό λόγο σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας.

Αντίδραση των αγορών

Οι αγορές αντέδρασαν άμεσα στις εξελίξεις.

Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν αισθητά το βράδυ της Πέμπτης, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε ότι ακύρωσε προγραμματισμένες αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία βρίσκεται πολύ κοντά.

Την Παρασκευή οι τιμές της ενέργειας συνέχισαν να κινούνται πτωτικά, ενώ οι διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές κατέγραψαν σημαντικά κέρδη, καθώς οι επενδυτές εκτιμούν ότι μειώνεται ο κίνδυνος περαιτέρω κλιμάκωσης στην περιοχή που αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κόμβους του πλανήτη.

Τα 14 σημεία του προσχεδίου

Σύμφωνα με το πρακτορείο Mehr, το έγγραφο 14 σημείων καθορίζει ότι οι τελικές διαπραγματεύσεις δεν θα ξεκινήσουν έως ότου εκταμιευθεί το μισό των παγωμένων κεφαλαίων του Ιράν, ανασταλούν οι κυρώσεις πετρελαίου και αρθεί ο ναυτικός αποκλεισμός.

«Το σχέδιο πρέπει να οριστικοποιηθεί στα αρμόδια θεσμικά όργανα» διευκρινίζεται.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το προσχέδιο της συμφωνίας περιλαμβάνει 14 βασικά σημεία:

  • Μόνιμη και άμεση παύση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
  • Δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών για μη παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν και σεβασμό της εθνικής του κυριαρχίας.
  • Άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού εντός 30 ημερών.
  • Αποχώρηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από τις περιοχές γύρω από το Ιράν.
  • Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών, με τις απαραίτητες διευθετήσεις να γίνονται από την ιρανική πλευρά.
  • Αναστολή των αμερικανικών κυρώσεων που αφορούν τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου.
  • Κατάρτιση σχεδίου ανοικοδόμησης του Ιράν από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων.
  • Διεξαγωγή διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών για την επίτευξη οριστικής συμφωνίας, με επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα και την πλήρη άρση των κυρώσεων.
  • Επαναβεβαίωση της δέσμευσης του Ιράν ότι δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα.
  • Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, οι ΗΠΑ δεν θα ενισχύσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή ούτε θα επιβάλουν νέες κυρώσεις.
  • Αποδέσμευση 24 δισ. δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια.
  • Δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή της συμφωνίας.
  • Η τελική συμφωνία θα επικυρωθεί μέσω ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ
  • Οι τελικές διαπραγματεύσεις δεν θα ξεκινήσουν πριν από την αποδέσμευση τουλάχιστον του μισού ποσού των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, την αναστολή των πετρελαϊκών κυρώσεων και την άρση του ναυτικού αποκλεισμού.