Τι σηματοδοτεί η επίσκεψη Ρούμπιο στην Ελλάδα – Τα Ελληνοτουρκικά, ο Κάθετος Διάδρομος και ο GSI

Την Αθήνα θα επισκεφτεί τις επόμενες ημέρες ο υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, Μάρκο Ρούμπιο. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών πραγματοποιεί επίσημη διήμερη επίσκεψη στην Αθήνα από το βράδυ της Τρίτης 6 Οκτωβρίου έως την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου, προκειμένου να ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας στον έκτο γύρο του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ.

Η επίσκεψη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αποτελεί την πρώτη φορά που εν ενεργεία υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ ηγείται αυτοπροσώπως της αμερικανικής αποστολής στον Στρατηγικό Διάλογο, υπογραμμίζοντας το βάθος των διμερών σχέσεων.

Η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα δύσκολα μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μία ακόμη στάση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών σε συμμαχική ευρωπαϊκή πρωτεύουσα. 

Πίσω από την επίσημη ατζέντα του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ βρίσκεται ένας ευρύτερος αμερικανικός σχεδιασμός που συνδέει όλο και στενότερα την ενέργεια με την ασφάλεια και την Ανατολική Μεσόγειο με τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Το State Department έχει ήδη προσδιορίσει τους βασικούς άξονες των συνομιλιών: αμυντική συνεργασία, περιφερειακή ασφάλεια και ενέργεια. Και όλα δείχνουν ότι ειδικά το ενεργειακό σκέλος θα καταλάβει σημαντικό μέρος των συζητήσεων.

Στην Ανατολική Μεσόγειο, στο επίκεντρο βρίσκεται ο Great Sea Interconnector (GSI), το υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο που σχεδιάζεται να συνδέσει Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ. 

Πρόκειται πλέον για κάτι πολύ περισσότερο από ένα μεγάλο ενεργειακό έργο. Η διαδρομή του περνά από μια περιοχή όπου τέμνονται ενεργειακά συμφέροντα, αντικρουόμενες διεκδικήσεις θαλάσσιων ζωνών, ελληνοτουρκικές διαφορές και ο ευρύτερος ανταγωνισμός Τουρκίας και Ισραήλ.

Η Τουρκία έχει επανειλημμένα καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί έρευνες και εργασίες πόντισης καλωδίου σε περιοχές που θεωρεί ότι ανήκουν στην τουρκική υφαλοκρηπίδα χωρίς προηγούμενο συντονισμό μαζί της. Μόλις την 1η Οκτωβρίου, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας επανέλαβε ότι δεν θα επιτρέψει «μη εξουσιοδοτημένη δραστηριότητα» στις συγκεκριμένες περιοχές. Η Αθήνα, από την πλευρά της, δεν αποδέχεται ότι απαιτείται τουρκική άδεια για την υλοποίηση του έργου.

Ο GSI μπορεί να αποτελέσει ένα από τα σημεία αμερικανοτουρκικής τριβής στην Ανατολική Μεσόγειο. Μπορεί όμως ταυτόχρονα να εξελιχθεί και σε αντικείμενο μιας ευρύτερης διαπραγμάτευσης Ουάσιγκτον–Άγκυρας. Οι ΗΠΑ έχουν συμφέρον από μια ενεργειακή αρχιτεκτονική που συνδέει Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ με την Ευρώπη, ενώ η Τουρκία επιμένει ότι κανένα μεγάλο έργο που περνά από περιοχές τις οποίες διεκδικεί δεν μπορεί να προχωρήσει ερήμην της.

Ο κάθετος διάδρομος

Όμως, υπάρχει και ο δεύτερος ενεργειακός δρόμος, αυτή τη φορά προς τον Βορρά. Η Ουάσιγκτον έχει επενδύσει έντονα στον Κάθετο Διάδρομο, μέσω του οποίου αμερικανικό LNG μπορεί να εισέρχεται από τις ελληνικές υποδομές και να διοχετεύεται μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και την Ουκρανία. Η Ελλάδα αποκτά έτσι ρόλο πύλης εισόδου και διαμετακόμισης φυσικού αερίου προς μια μεγάλη αγορά, από την οποία οι ΗΠΑ επιδιώκουν παράλληλα να περιορίσουν τη ρωσική ενεργειακή παρουσία.

Το πόσο έντονο είναι το αμερικανικό ενδιαφέρον για αυτή τη διαδρομή φάνηκε και από όσα αποκάλυψε πρόσφατα η Wall Street Journal για την Κίμπερλι Γκίλφοϊλ και την αμερικανική προσπάθεια προώθησης LNG στα Βαλκάνια.

Σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, σε δείπνο στην Αθήνα τον περασμένο Μάρτιο η πρέσβης των ΗΠΑ φέρεται να προανήγγειλε την πτώση της κυβέρνησης της Ρουμανίας, συνδέοντας τις πολιτικές εξελίξεις με το ενεργειακό παιχνίδι στην περιοχή. Της αποδόθηκε μάλιστα η φράση: «Μπορούμε να το κάνουμε σε όποια χώρα θέλουμε. Μπορούμε να το κάνουμε και εδώ».

Η ρουμανική κυβέρνηση πράγματι έπεσε περίπου επτά εβδομάδες αργότερα. Αμερικανική παρέμβαση στην πτώση της δεν έχει τεκμηριωθεί, ενώ η Γκίλφοϊλ έχει αμφισβητήσει την εκδοχή του επεισοδίου που παρουσίασε η Wall Street Journal. Το δημοσίευμα, ωστόσο, ανέδειξε με εντυπωσιακό τρόπο τη βαρύτητα που αποδίδει η Ουάσιγκτον στον ενεργειακό αναπροσανατολισμό της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Εκτός από την ενέργεια βρίσκεται η άμυνα. Σούδα, Αλεξανδρούπολη, η ελληνοαμερικανική αμυντική συμφωνία και συνολικά η στρατιωτική συνεργασία των δύο χωρών αποτελούν το δεύτερο μεγάλο κεφάλαιο του ελληνοαμερικανικούΣτρατηγικού Διαλόγου.

Τα εξοπλιστικά

Στο ίδιο κάδρο μπαίνουν αναπόφευκτα και οι εξοπλιστικές ισορροπίες στο Αιγαίο. Κυρίως η συζήτηση για το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, την ώρα που η Ελλάδα προχωρεί στη δική της απόκτησή τους. Ενέργεια και εξοπλισμοί συναντώνται έτσι στο ίδιο γεωπολιτικό πεδίο, ενώ η Ουάσιγκτον επιχειρεί να διαχειριστεί ταυτόχρονα τη στρατηγική σχέση της με την Αθήνα και την κρίσιμη αλλά συχνά δύσκολη σχέση της με την Άγκυρα.

Το πρόγραμμα Ρούμπιο 

Με βάση το επίσημο πρόγραμμα που έχει ανακοινωθεί μέχρι στιγμής, η ευρωπαϊκή περιοδεία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών περιλαμβάνει Ρέικιαβικ, Λισαβόνα και Αθήνα. Δεν περιλαμβάνει την Άγκυρα.

Αυτό ασφαλώς μπορεί να αλλάξει εάν προστεθεί τουρκικός σταθμός στο πρόγραμμα. Και, ακόμη κι αν δεν αλλάξει, η απουσία της Άγκυρας δεν αρκεί από μόνη της για να συναχθεί ότι υπάρχει μεταβολή της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στην Τουρκία. Έχει όμως τη σημασία της. Διότι ο Ρούμπιο έρχεται στην Αθήνα για έναν Στρατηγικό Διάλογο στον οποίο θα συζητηθούν ζητήματα όπου ο τουρκικός παράγοντας είναι διαρκώς παρών: η ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου, οι ενεργειακές διασυνδέσεις, οι θαλάσσιες ζώνες και οι στρατιωτικές ισορροπίες. LNG και καλώδια, βάσεις και εξοπλισμοί διαμορφώνουν έτσι έναν ενιαίο γεωπολιτικό χάρτη.

Ακολουθήστε το Lykavitos.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις