H ένταση στη Μέση Ανατολή ανεβαίνει επικίνδυνα, καθώς το Ιράν προειδοποιεί ανοιχτά ότι θα απαντήσει στρατιωτικά σε ενδεχόμενο πρώτο πλήγμα των ΗΠΑ, απειλώντας αμερικανικές βάσεις, θαλάσσιες οδούς και το Ισραήλ.

Οι δηλώσεις της ιρανικής ηγεσίας έρχονται την ώρα που στην Ουάσινγκτον εξετάζονται σενάρια στοχευμένων επιθέσεων σε ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, εν μέσω κλιμακούμενων αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στο εσωτερικό της χώρας και αυξανόμενων φόβων για ευρύτερη αποσταθεροποίηση της περιοχής.

Ειδικότερα, το Ιράν θα επιτεθεί σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στη Μέση Ανατολή εάν οι ΗΠΑ χτυπήσουν πρώτες, δήλωσε την Κυριακή ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου, μετά τις πληροφορίες ότι η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει επιλογές για πλήγματα σε ιρανικούς στρατιωτικούς στόχους.

Ο Μοχάμαντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ απείλησε επίσης ότι το Ιράν θα πλήξει τις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς στη Μέση Ανατολή, καθώς και το Ισραήλ. Οι ΗΠΑ διατηρούν αεροπορικές και ναυτικές βάσεις στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν και το Κατάρ.

Τον περασμένο Ιούνιο, το Ιράν είχε πλήξει την αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ, αφού οι ΗΠΑ είχαν εξαπολύσει μαζικούς βομβαρδισμούς σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, έχει επανειλημμένα απειλήσει με παρέμβαση στο Ιράν εάν οι αρχές προχωρήσουν σε αιματηρή καταστολή των διαδηλωτών. Αυτό έχει οδηγήσει Αμερικανούς αξιωματούχους να εξετάζουν πιθανά πλήγματα κατά ιρανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων, μετέδωσε το Σάββατο η Wall Street Journal. Σύμφωνα με τους ίδιους αξιωματούχους, δεν επίκειται άμεση στρατιωτική ενέργεια.

Ο Γκαλιμπάφ άφησε επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο προληπτικού πλήγματος, ακολουθώντας δηλώσεις και άλλων ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων τις τελευταίες ημέρες.

Ως πρόεδρος της Βουλής, ο Γκαλιμπάφ είναι ο τρίτος στην ιεραρχία του ιρανικού καθεστώτος, μετά τον ανώτατο ηγέτη – ο οποίος έχει τον τελικό λόγο σε εσωτερική και εξωτερική πολιτική – και τον πρόεδρο της χώρας. Είναι επίσης πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης και διατηρεί την υποστήριξη της παραστρατιωτικής αυτής δύναμης.

Ο απολογισμός των νεκρών αυξάνεται

Οι αρχές έχουν εντείνει τις προσπάθειες καταστολής της αναταραχής που εξαπλώνεται σε όλη τη χώρα από τις 28 Δεκεμβρίου. Η οργάνωση HRANA, με έδρα τις ΗΠΑ, αναφέρει ότι οι νεκροί ανέρχονται σε 116, κυρίως διαδηλωτές, αλλά και 37 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας.

Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν ως αντίδραση στον καλπάζοντα πληθωρισμό, πριν στραφούν κατά του θεοκρατικού κατεστημένου που κυβερνά τη χώρα από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Η ιρανική κυβέρνηση κατηγορεί τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι υποκινούν την αναταραχή.

Τρεις ισραηλινές πηγές που συμμετείχαν σε διαβουλεύσεις ασφαλείας το Σαββατοκύριακο ανέφεραν στo Reuters ότι το Ισραήλ βρίσκεται σε κατάσταση υψηλού συναγερμού, χωρίς ωστόσο να δώσουν περισσότερες λεπτομέρειες.

Εκπρόσωπος της ισραηλινής κυβέρνησης αρνήθηκε να σχολιάσει, ενώ ο ισραηλινός στρατός δεν απάντησε άμεσα σε σχετικό αίτημα.

Το Ισραήλ και το Ιράν ενεπλάκησαν σε πόλεμο διάρκειας 12 ημερών τον Ιούνιο του περασμένου έτους, κατά τον οποίο οι ΗΠΑ συμμετείχαν σε αεροπορικά πλήγματα στο πλευρό του Ισραήλ. Το Ιράν απάντησε τότε εκτοξεύοντας πυραύλους κατά αμερικανικής βάσης στο Κατάρ.

Η ροή πληροφοριών από το Ιράν έχει περιοριστεί σημαντικά λόγω του μπλακάουτ στο διαδίκτυο που επέβαλαν οι αρχές από την Πέμπτη. Η Netblocks ανέφερε ότι η εθνική συνδεσιμότητα παραμένει περίπου στο 1% των κανονικών επιπέδων.

Βίντεο που αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το Σάββατο δείχνει μεγάλα πλήθη να συγκεντρώνονται τη νύχτα στη συνοικία Πουνάκ της Τεχεράνης, χτυπώντας ρυθμικά τα κάγκελα μιας γέφυρας ή άλλα μεταλλικά αντικείμενα, σε ένδειξη διαμαρτυρίας.

Η κρατική τηλεόραση μετέδωσε πλάνα από κηδείες μελών των δυνάμεων ασφαλείας σε πόλεις του δυτικού Ιράν, όπως η Γκαχσαράν και η Γιασούζ. Οι αρχές δεν έχουν ανακοινώσει επισήμως τον συνολικό αριθμό των νεκρών.

Σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση, 30 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας πρόκειται να ταφούν στην κεντρική πόλη Ισφαχάν, ενώ έξι σκοτώθηκαν από «ταραχοποιούς» στην Κερμανσάχ. Επίσης, μεταδόθηκε ότι τζαμί στη Μασχάντ πυρπολήθηκε από «ταραχοποιούς» το βράδυ του Σαββάτου.

Οι Φρουροί της Επανάστασης κατηγόρησαν το Σάββατο «τρομοκράτες» για επιθέσεις σε εγκαταστάσεις ασφαλείας. Ο αρχηγός της ιρανικής αστυνομίας, Αχμάντ-Ρεζά Ραντάν, δήλωσε ότι οι δυνάμεις ασφαλείας έχουν εντείνει τις επιχειρήσεις κατά των «ταραχοποιών».

Το ιρανικό καθεστώς έχει καταστείλει και στο παρελθόν κύματα διαμαρτυριών, πιο πρόσφατα το 2022, μετά τον θάνατο γυναίκας υπό κράτηση για παραβίαση των κανόνων ενδυμασίας.

«Παιχνίδι αντοχής»

Ο Τραμπ έγραψε το Σάββατο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Το Ιράν αντικρίζει την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, ίσως όπως ποτέ άλλοτε. Οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να βοηθήσουν!!!».

Σε τηλεφωνική επικοινωνία το Σάββατο, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο συζήτησαν το ενδεχόμενο αμερικανικής παρέμβασης στο Ιράν, σύμφωνα με ισραηλινή πηγή που ήταν παρούσα στη συνομιλία.

Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι η συνομιλία πραγματοποιήθηκε, χωρίς να αποκαλύψει το περιεχόμενό της.

Ανώτερος αξιωματούχος των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών χαρακτήρισε την κατάσταση στο Ιράν «παιχνίδι αντοχής». Όπως είπε, η αντιπολίτευση προσπαθεί να διατηρήσει την πίεση έως ότου κορυφαία στελέχη του καθεστώτος διαφύγουν ή αλλάξουν στρατόπεδο, ενώ οι αρχές επιδιώκουν να σπείρουν αρκετό φόβο ώστε να αδειάσουν οι δρόμοι, χωρίς όμως να δώσουν στις ΗΠΑ αφορμή για παρέμβαση.

Το Ισραήλ δεν έχει δείξει πρόθεση άμεσης εμπλοκής, αν και οι εντάσεις παραμένουν υψηλές λόγω των ανησυχιών του Τελ Αβίβ για το πυρηνικό και βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν.

Σε συνέντευξή του στον Economist, που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή, ο Νετανιάχου προειδοποίησε ότι θα υπάρξουν «φρικτές συνέπειες» για το Ιράν σε περίπτωση επίθεσης κατά του Ισραήλ, προσθέτοντας, αναφερόμενος στις διαδηλώσεις: «Για όλα τα υπόλοιπα, πιστεύω ότι πρέπει να δούμε τι συμβαίνει στο εσωτερικό του Ιράν»