Η προσπάθεια της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ να μετατρέψει την πρόσφατη εκεχειρία με το Ιράν σε μια μόνιμη συμφωνία ειρήνης αποδεικνύεται ήδη εξίσου δύσκολη με τον ίδιο τον πόλεμο.
Οι συνομιλίες που ξεκίνησαν στην Ελβετία υπό τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς αποσκοπούν στη μετατροπή του μνημονίου κατανόησης που υπεγράφη την περασμένη εβδομάδα σε οριστική διευθέτηση. Η συμφωνία προβλέπει παύση των εχθροπραξιών, επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και οικονομικά κίνητρα προς την Τεχεράνη, με αντάλλαγμα τη δέσμευση ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Ωστόσο, κρίσιμα ζητήματα, όπως το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος και των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, παραπέμπονται σε διαπραγματεύσεις διάρκειας 60 ημερών.
Το Κατάρ και το Πακιστάν, που μεσολαβούν στις συνομιλίες, έκαναν λόγο για «θετικό και εποικοδομητικό κλίμα» και για «ενθαρρυντική πρόοδο», ανακοινώνοντας ότι συμφωνήθηκε οδικός χάρτης για την επίτευξη τελικής συμφωνίας.
Παρά ταύτα, όπως αναφέρει το CNN, οι ίδιες στρατηγικές πιέσεις που χαρακτήρισαν τον πόλεμο απειλούν πλέον και την ειρηνευτική διαδικασία. Το Ιράν επιχειρεί να αξιοποιήσει τη νέα διαπραγματευτική του ισχύ, προχωρώντας σε κινήσεις που αμφισβητούν το πλαίσιο της συμφωνίας, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ απάντησε με νέες προειδοποιήσεις περί χρήσης βίας.
Παράλληλα, η ένταση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν με επίκεντρο τον Λίβανο απειλεί να εκτροχιάσει τις συνομιλίες. Η Τεχεράνη πιέζει για πλήρη παύση των ισραηλινών επιχειρήσεων κατά της Χεζμπολάχ, δοκιμάζοντας παράλληλα την ικανότητα της Ουάσιγκτον να επηρεάσει την κυβέρνηση Νετανιάχου.
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η συμφωνία αντιμετωπίζει σπάνια δικομματική κριτική. Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί εκφράζουν ανησυχίες ότι η Ουάσιγκτον παραχώρησε υπερβολικά ανταλλάγματα, όπως η προσωρινή χαλάρωση κυρώσεων και η προώθηση οικονομικής στήριξης προς το Ιράν, χωρίς επαρκείς εγγυήσεις.
Παρά τις αμφιβολίες, η αμερικανική κυβέρνηση θεωρεί ότι η διατήρηση της συμφωνίας αποτελεί την καλύτερη εναλλακτική απέναντι στην επιστροφή σε μια σύγκρουση που θα μπορούσε να προκαλέσει νέες ανθρώπινες απώλειες, να αποσταθεροποιήσει εκ νέου τη Μέση Ανατολή και να επιβαρύνει την παγκόσμια οικονομία.
Ωστόσο, τα πρώτα δείγματα δείχνουν ότι η ειρήνη ίσως αποδειχθεί εξίσου δύσκολη υπόθεση με τον πόλεμο που προηγήθηκε.
Δοκιμάζοντας τα όρια της συμφωνίας
Το τεταμένο Σαββατοκύριακο που ακολούθησε την επιστροφή του Τραμπ από την Ευρώπη ανέδειξε με σαφήνεια τις στρατηγικές προκλήσεις που βρίσκονται μπροστά.
1. Ο Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να εμφανίζεται βαθιά απογοητευμένος από το Ιράν. Επαναλαμβάνει απειλές παρόμοιες με εκείνες που δεν κατάφεραν να κάμψουν την Τεχεράνη κατά τη διάρκεια του πολέμου, προκειμένου να την αναγκάσει να συμμορφωθεί με το μνημόνιο κατανόησης.
Την Κυριακή, για παράδειγμα, απείλησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αναλάβουν οι ίδιες τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ, εάν το Ιράν δεν το ανοίξει εκ νέου. Ωστόσο, το τεράστιο κόστος μιας τέτοιας επιχείρησης ήταν ο λόγος που η Ουάσιγκτον δεν επιχείρησε κάτι αντίστοιχο κατά τη διάρκεια του πολέμου. Για τον λόγο αυτό, η Τεχεράνη ενδέχεται να αμφισβητεί την αξιοπιστία της προειδοποίησής του.
Η ιρανική ηγεσία αντιλαμβάνεται επίσης ότι ο Τραμπ βιάζεται, καθώς επιδιώκει να αποκομίσει τα οικονομικά και πολιτικά οφέλη μιας ειρηνευτικής συμφωνίας πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
«Δεν αναρωτιούνται ποτέ ότι αν οι απειλές τους είχαν πράγματι αποτέλεσμα, δεν θα είχαν φτάσει σήμερα σε αυτό το επίπεδο απελπισίας;» έγραψε την Κυριακή στην πλατφόρμα Χ ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ.
Η τοποθέτησή του δείχνει ότι η Τεχεράνη δεν έχει καμία πρόθεση να προσφέρει στον Αμερικανό πρόεδρο μια γρήγορη συμφωνία που θα του επέτρεπε να διεκδικήσει άμεσα μια πολιτική νίκη.
Από την πλευρά του, ο Τζέι Ντι Βανς αρνήθηκε ότι οι απειλές του Τραμπ παραλίγο να εκτροχιάσουν τις συνομιλίες.
«Αυτό που είπαμε χθες στους Ιρανούς είναι ότι όταν επιδίδεστε σε αυτό που η γενιά των millennials θα αποκαλούσε “trash talk”, δεν μπορείτε να περιμένετε ότι ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δεν θα απαντήσει και δεν θα αποκαταστήσει την πραγματικότητα», δήλωσε.
2. Το ιρανικό καθεστώς φαίνεται επίσης να επιδιώκει να δείξει ότι η επιβίωσή του δημιούργησε μια νέα στρατηγική πραγματικότητα στον Περσικό Κόλπο. Η ανακοίνωσή του ότι το Στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό, κατά παράβαση του μνημονίου κατανόησης, είχε ως στόχο να εξαναγκάσει τον Τραμπ να επιβάλει κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο μετά τα ισραηλινά πλήγματα εναντίον της φιλοϊρανικής Χεζμπολάχ.
Το Ιράν δοκιμάζει τόσο την ικανότητα του Τραμπ να επηρεάσει τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου όσο και την αποφασιστικότητα της Ουάσιγκτον, δείχνοντας παράλληλα ότι σκοπεύει να διατηρήσει την περιφερειακή του ισχύ μέσω των οργανώσεων-συμμάχων του.
Παρότι ο Τραμπ και ο Τζέι Ντι Βανς έχουν ασκήσει σκληρή κριτική στο Ισραήλ, ο Αμερικανός πρόεδρος έστειλε το δικό του μήνυμα προς την Τεχεράνη την Κυριακή, προειδοποιώντας ότι θα την πλήξει «πολύ σκληρά» εάν δεν συγκρατήσει τη Χεζμπολάχ.
3. Η ιστορία δείχνει ότι το Ισραήλ συχνά συνεχίζει στρατιωτικές επιχειρήσεις μέχρι και μετά την έναρξη μιας εκεχειρίας, προκειμένου να δείξει ότι δεν πρόκειται να συμβιβαστεί σε ζητήματα που θεωρεί ζωτικά για την εθνική του ασφάλεια.
Το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι έπληξε στόχους της Χεζμπολάχ στον Λίβανο την Παρασκευή και το Σάββατο. Ωστόσο, με την έναρξη των συνομιλιών στην Ελβετία επικράτησε μια εύθραυστη κατάπαυση του πυρός.
Ο Νετανιάχου βρίσκεται σε δύσκολη θέση, καθώς βρίσκεται ανάμεσα στις πιέσεις του Τραμπ και στην αντίθεση πολλών Ισραηλινών απέναντι στη συμφωνία που προωθεί ο Αμερικανός πρόεδρος.
Την ίδια στιγμή, η επιμονή του Ιράν για τον πλήρη τερματισμό των εχθροπραξιών στον Λίβανο σημαίνει ότι μια χώρα η οποία συχνά έχει βρεθεί παγιδευμένη στους πολέμους άλλων δυνάμεων θα μπορούσε και πάλι να ανατρέψει τις ελπίδες για περιφερειακή ειρήνη.
4. Παρά τις δυσοίωνες προοπτικές, η κυβέρνηση Τραμπ πραγματοποιεί ένα τολμηρό πολιτικό και διπλωματικό στοίχημα, όπως φάνηκε και από τις δηλώσεις του Βανς πριν από την έναρξη των συνομιλιών, απευθυνόμενος στον ιρανικό λαό.
«Αν η ηγεσία σας είναι πρόθυμη να πάψει να αποτελεί παράγοντα αποσταθεροποίησης στην περιοχή και αν είναι διατεθειμένη να εγκαταλείψει μακροπρόθεσμα τις φιλοδοξίες της για απόκτηση πυρηνικών όπλων, τότε οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι πρόθυμες να μεταμορφώσουν θεμελιωδώς τη σχέση τους με τη χώρα σας», δήλωσε.
Ωστόσο, η ιστορία δείχνει ότι ένας τέτοιος στόχος μπορεί να αποδειχθεί λανθασμένη εκτίμηση. Για σχεδόν πέντε δεκαετίες, οι ηγέτες της Ισλαμικής Επανάστασης στο Ιράν έχουν οικοδομήσει την ταυτότητα του καθεστώτος τους πάνω στην αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι στην Τεχεράνη έχει αναδειχθεί μια νέα γενιά πραγματιστών ηγετών πρόθυμων να αγκαλιάσουν ένα οικονομικό άνοιγμα προς τη Δύση, το οποίο θα μπορούσε να αποδυναμώσει τον ασφυκτικό πολιτικό και κοινωνικό έλεγχο που ασκεί το καθεστώς.
Τραγωδία στη Γαλλία: Δύο νεκρά παιδιά μέσα σε όχημα εν μέσω καύσωνα
Άντι Μπέρναμ: Ποιος είναι ο επίδοξος διάδοχος του Κιρ Στάρμερ στην πρωθυπουργία
Ακολουθήστε το Lykavitos.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
