Με έντονη επιφυλακτικότητα παρακολουθούν οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες την επικείμενη ιστορική συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ στην Κίνα, καθώς ενισχύονται οι φόβοι ότι οι τρεις ισχυρότεροι ηγέτες του κόσμου ενδέχεται να συζητήσουν για τη διαμόρφωση μιας νέας διεθνούς τάξης χωρίς τη συμμετοχή της Ευρώπης.

Η τριμερής συνάντηση στη Σεντζέν, στο περιθώριο της συνόδου της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), έχει ήδη προκαλέσει παραλληλισμούς με τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945. Τότε, οι ηγέτες των μεγάλων δυνάμεων καθόρισαν τις μεταπολεμικές ισορροπίες, λαμβάνοντας αποφάσεις που επηρέασαν καθοριστικά την τύχη μικρότερων κρατών χωρίς τη συμμετοχή τους.

Αυτό ακριβώς είναι το ενδεχόμενο που προκαλεί ανησυχία σήμερα, κυρίως σε ό,τι αφορά την Ουκρανία και την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ήδη προειδοποιήσει κατά μιας νέας «Γιάλτας», εκφράζοντας τον φόβο ότι μπορεί να υπάρξει συμφωνία για το μέλλον της χώρας του χωρίς τη συμμετοχή του Κιέβου. Βασική ανησυχία είναι το ενδεχόμενο ο Ντόναλντ Τραμπ να υιοθετήσει θέσεις ευνοϊκές για τη Μόσχα, ασκώντας πιέσεις στην ουκρανική πλευρά για εδαφικές παραχωρήσεις.

Τι θα συζητήσουν οι τρεις ηγέτες

Η ατζέντα της συνάντησης παραμένει σε μεγάλο βαθμό ασαφής. Σύμφωνα με την κινεζική πλευρά, οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν σε ζητήματα που αφορούν τη διατήρηση της παγκόσμιας ειρήνης, ενώ στο τραπέζι αναμένεται να βρεθούν ο πόλεμος στην Ουκρανία, η κρίση στο Ιράν, η πυρηνική ασφάλεια, η τεχνητή νοημοσύνη και οι εμπορικές σχέσεις.

Ο Τραμπ έχει εκφράσει την επιθυμία να συζητήσει την αποπυρηνικοποίηση και τον πόλεμο στο Ιράν, ενώ στη συνέχεια συμπεριέλαβε και το ουκρανικό ζήτημα στις προτεραιότητές του.

Από την πλευρά του, ο Πούτιν εμφανίστηκε αισιόδοξος για τη συνάντηση, χαρακτηρίζοντάς την ιδιαίτερα χρήσιμη. Η Μόσχα επιδιώκει να αξιοποιήσει τη διπλωματική συγκυρία για να ενισχύσει τη διεθνή της θέση και να προωθήσει μια διευθέτηση του πολέμου στην Ουκρανία με όρους που θα εξυπηρετούν τα συμφέροντά της.

Ο Σι Τζινπίνγκ, από την πλευρά του, καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη στρατηγική συνεργασία με τη Ρωσία και στις σχέσεις της Κίνας με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη.

Ο φόβος του ευρωπαϊκού αποκλεισμού

Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες η ανησυχία επικεντρώνεται κυρίως στο ενδεχόμενο να ληφθούν αποφάσεις που θα επηρεάσουν άμεσα την ασφάλεια της ηπείρου χωρίς να έχει προηγηθεί συνεννόηση με τους Ευρωπαίους συμμάχους.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στη διπλωματική προσέγγιση του Τραμπ με τον Πούτιν, εκφράζοντας φόβους ότι η αμερικανική πλευρά μπορεί να αναλάβει δεσμεύσεις χωρίς να λάβει υπόψη τις θέσεις του Κιέβου και των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

Παράλληλα, προβληματισμό προκαλούν οι μέχρι τώρα κινήσεις της Ουάσινγκτον, αλλά και ο ρόλος των απεσταλμένων του Αμερικανού προέδρου στις επαφές με τη ρωσική πλευρά.

Η Ευρώπη φοβάται ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγή των ισορροπιών ασφαλείας στην ήπειρο, με τη Ρωσία να αποκτά σημαντικά διπλωματικά πλεονεκτήματα.

Μπορεί η Κίνα να λειτουργήσει ως διαμεσολαβητής;

Ένα ακόμη κρίσιμο ερώτημα αφορά τον ρόλο που θα επιλέξει να διαδραματίσει το Πεκίνο. Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι διατηρούν συγκρατημένες προσδοκίες ότι ο Σι Τζινπίνγκ θα μπορούσε να ασκήσει επιρροή στον Πούτιν, συμβάλλοντας στην αποκλιμάκωση του πολέμου στην Ουκρανία.

Ωστόσο, η Κίνα έχει σημαντικά στρατηγικά συμφέροντα από τη διατήρηση της Ρωσίας ως ισχυρού συμμάχου και δεν επιθυμεί μια ήττα της Μόσχας που θα άλλαζε τις διεθνείς ισορροπίες εις βάρος της.

Το μεγάλο ερώτημα, επομένως, είναι εάν η συνάντηση στη Σεντζέν θα αποτελέσει την αφετηρία μιας ουσιαστικής διπλωματικής προσπάθειας για την αντιμετώπιση των διεθνών κρίσεων ή εάν θα ενισχύσει την εικόνα ενός κόσμου όπου οι μεγάλες δυνάμεις διαμορφώνουν τις εξελίξεις ερήμην των μικρότερων κρατών.

Για την Ευρώπη, το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα μεγάλο: να μη βρεθεί αντιμέτωπη με τετελεσμένα για την ασφάλεια και το μέλλον της, τα οποία θα έχουν αποφασιστεί χωρίς την ίδια στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.