Η πρώτη τριμερής συνάντηση των ηγετών των ΗΠΑ, της Κίνας και της Ρωσίας ολοκληρώθηκε στη Σενζέν της Κίνας, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της APEC, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στον πόλεμο στην Ουκρανία, στον πυρηνικό αφοπλισμό και στις διεθνείς γεωπολιτικές ισορροπίες.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Σι Τζινπίνγκ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν κάθισαν για πρώτη φορά στο ίδιο τραπέζι σε τριμερή συνάντηση αυτού του επιπέδου, σε μια εξέλιξη με ισχυρό διπλωματικό και συμβολικό αποτύπωμα. Παρά τη βαρύτητα της συνάντησης, ωστόσο, δεν ανακοινώθηκε κάποια συγκεκριμένη συμφωνία ούτε εκδόθηκε κοινό ανακοινωθέν που να αποτυπώνει δεσμεύσεις των τριών πλευρών.

Στο επίκεντρο βρέθηκαν ζητήματα που δοκιμάζουν τις σχέσεις των τριών δυνάμεων, με κυρίαρχα τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη σύγκρουση με το Ιράν και την ανάγκη διαμόρφωσης ενός νέου πλαισίου ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς ισορροπίες παραμένουν εύθραυστες και οι διαφωνίες μεταξύ Ουάσιγκτον, Πεκίνου και Μόσχας εξακολουθούν να είναι σημαντικές.

Κοινό ανακοινωθέν από ΗΠΑ - Ρωσία και Ουκρανία μετά την τριμερή συνάντηση

«Ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί», το μήνυμα των 3 ηγετών.

Ολόκληρο το κείμενο της κοινής διακήρυξης:

Ως μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, η Κίνα, η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να προωθήσουν τη μεταρρύθμιση των Ηνωμένων Εθνών, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα στις παγκόσμιες προκλήσεις και να εκπληρώνουν τη θεμελιώδη αποστολή τους για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας.

Οι τρεις χώρες σχεδιάζουν να αυξήσουν την παραγωγή και την προμήθεια διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων προς όφελος όλων των εθνών. Επανέλαβαν τη σημασία των σταθερών ροών ενέργειας.

Οι τρεις αρχηγοί κρατών αναγνώρισαν ότι η αρχή της εθνικής συναίνεσης και ο σεβασμός της ασυλίας των κρατικών αξιωματούχων είναι υψίστης σημασίας και συμφώνησαν ότι το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και άλλοι παρόμοιοι φορείς δεν πρέπει να καταχρώνται της δικαιοδοσίας τους.

Οι τρεις αρχηγοί κρατών επιβεβαίωσαν ότι ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και δεν πρέπει να διεξαχθεί. Οι τρεις χώρες θα ξεκινήσουν διάλογο για τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων και την πρόληψη της πυρηνικής διάδοσης.

Τι συζητήθηκε στην τριμερή

Κεντρικό θέμα των συνομιλιών ήταν η μείωση των πυρηνικών εξοπλισμών και η αποτροπή του ενδεχομένου χρήσης πυρηνικών όπλων. Ο Ντόναλντ Τραμπ έθεσε εξαρχής το ζήτημα, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα, ως οι τρεις μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις, έχουν ιδιαίτερη ευθύνη να συνεργαστούν για τη μείωση των πυρηνικών οπλοστασίων.

Ο Αμερικανός πρόεδρος επισήμανε ότι οι τρεις χώρες βρίσκονται σε μοναδική θέση ώστε να συζητήσουν τρόπους περιορισμού των πυρηνικών όπλων και μείωσης του κινδύνου χρήσης τους.

Από την πλευρά του, ο Σι Τζινπίνγκ τάχθηκε υπέρ της απαγόρευσης και τελικά της εξάλειψης των πυρηνικών όπλων, κάνοντας λόγο για την ανάγκη δημιουργίας ενός κόσμου χωρίς πυρηνικά. Υπογράμμισε, επίσης, ότι οι μεγάλες δυνάμεις οφείλουν να διατηρούν αρμονικές σχέσεις, καθώς οι μεταξύ τους συγκρούσεις προκαλούν διεθνή αστάθεια.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τη λήξη, τον Φεβρουάριο του 2026, της συνθήκης New START, η οποία έθετε περιορισμούς στα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια ΗΠΑ και Ρωσίας. Ο Τραμπ επιδιώκει μια νέα συμφωνία, στην οποία θα συμμετέχει και η Κίνα. Ωστόσο, το Πεκίνο εμφανίζεται μέχρι σήμερα επιφυλακτικό απέναντι σε μια τέτοια προοπτική, καθώς το πυρηνικό του οπλοστάσιο είναι σημαντικά μικρότερο από εκείνα της Ουάσιγκτον και της Μόσχας. 

Ουκρανία: Το ζήτημα που έθεσε ο Πούτιν

Ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτέλεσε ένα ακόμη βασικό αντικείμενο των συνομιλιών. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν αναφέρθηκε στα κοινά συμφέροντα των τριών χωρών όσον αφορά την επίλυση περιφερειακών συγκρούσεων, συμπεριλαμβάνοντας ρητά τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Ο Ρώσος πρόεδρος είχε προηγουμένως πραγματοποιήσει ξεχωριστή συνάντηση με τον Τραμπ, διάρκειας περίπου 35-40 λεπτών, κατά την οποία, σύμφωνα με το Κρεμλίνο, συζητήθηκαν ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι διμερείς σχέσεις των δύο χωρών.

Ο Τραμπ, από την πλευρά του, είχε εκφράσει την αισιοδοξία του ότι η συνεργασία με τον Σι θα μπορούσε να συμβάλει στην αναζήτηση λύσης για τη σύγκρουση. Στην κατ' ιδίαν συνάντησή του με τον Κινέζο πρόεδρο είχε δηλώσει ότι οι ΗΠΑ και η Κίνα μπορούν να βοηθήσουν στην προσπάθεια τερματισμού του πολέμου.

Ωστόσο, δεν ανακοινώθηκε κάποια συμφωνία για κατάπαυση του πυρός, ούτε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την έναρξη νέων διαπραγματεύσεων. Επίσης, η Ουκρανία δεν συμμετείχε στη συνάντηση, γεγονός που αναδεικνύει το ζήτημα της απουσίας του Κιέβου από τις συζητήσεις για το μέλλον της ίδιας της χώρας. 

Ιράν και Στενά του Ορμούζ

Στην ατζέντα βρέθηκε και η σύγκρουση με το Ιράν, καθώς και οι επιπτώσεις της στην ενεργειακή ασφάλεια και στις διεθνείς μεταφορές.

Ο Τραμπ είχε επισημάνει, κατά τη συνάντησή του με τον Σι, ότι οι δύο χώρες έχουν κοινό συμφέρον να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη διέλευση πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ, μια από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς για την παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Η κινεζική πλευρά, ωστόσο, δεν προχώρησε σε αντίστοιχες συγκεκριμένες δημόσιες τοποθετήσεις για το Ιράν κατά την έναρξη των συνομιλιών.

Η ενεργειακή ασφάλεια συνδέεται άμεσα με τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις, καθώς οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα και στις ενεργειακές ροές μπορούν να επηρεάσουν τις τιμές του πετρελαίου και την παγκόσμια οικονομία. 

Εμπόριο, Ταϊβάν και τεχνολογικός ανταγωνισμός

Παρότι η τριμερής επικεντρώθηκε κυρίως στα ζητήματα διεθνούς ασφάλειας, οι οικονομικές σχέσεις ΗΠΑ και Κίνας αποτέλεσαν σημαντικό μέρος των επαφών που προηγήθηκαν.

Στην κατ' ιδίαν συνάντηση Τραμπ – Σι συζητήθηκαν οι εμπορικές σχέσεις, οι δασμοί, η πρόσβαση σε προηγμένη τεχνολογία και η προμήθεια αμερικανικών αγροτικών προϊόντων από την Κίνα.

Ο Τραμπ εμφανίστηκε θετικός για την πορεία των εμπορικών σχέσεων, υποστηρίζοντας ότι οι δύο πλευρές έχουν καταφέρει να διαμορφώσουν πιο ισορροπημένους όρους στις συναλλαγές τους. Ο Σι, από την πλευρά του, έκανε λόγο για βελτίωση των διμερών σχέσεων και ανάγκη ενίσχυσης της επικοινωνίας σε οικονομικά και εμπορικά ζητήματα.

Στο τραπέζι βρέθηκε επίσης το ζήτημα της Ταϊβάν, με τον Κινέζο πρόεδρο να καλεί την Ουάσιγκτον να χειριστεί το θέμα με τρόπο που δεν θα υπονομεύσει τις σχέσεις των δύο χωρών.

Παράλληλα, ο ανταγωνισμός στην τεχνητή νοημοσύνη και η πρόσβαση της Κίνας σε προηγμένα μικροτσίπ εξακολουθούν να αποτελούν σημεία τριβής μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου. 

Τι αποφασίστηκε – Τι δεν ανακοινώθηκε

Παρά τον ιστορικό χαρακτήρα της συνάντησης, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι δεν προέκυψε κάποια συγκεκριμένη δεσμευτική συμφωνία μεταξύ των τριών ηγετών.

Ειδικότερα:

  • Δεν ανακοινώθηκε συμφωνία για τον περιορισμό των πυρηνικών οπλοστασίων.
  • Δεν υπήρξε συμφωνία για κατάπαυση του πυρός ή ειρηνευτική διαδικασία στην Ουκρανία.
  • Δεν ανακοινώθηκε κοινή πρωτοβουλία για την αντιμετώπιση της κρίσης με το Ιράν.
  • Δεν παρουσιάστηκε συγκεκριμένο πλαίσιο συνεργασίας για την ενεργειακή ασφάλεια.
  • Δεν εκδόθηκε κοινό ανακοινωθέν με δεσμεύσεις ή συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα επόμενων ενεργειών.

Η απουσία συμφωνιών δεν σημαίνει ότι οι συνομιλίες δεν είχαν διπλωματική σημασία. Αντίθετα, η πραγματοποίηση της πρώτης τριμερούς συνάντησης μεταξύ των ηγετών των τριών χωρών αποτελεί από μόνη της σημαντική εξέλιξη, καθώς δημιουργεί έναν δίαυλο απευθείας επικοινωνίας για ζητήματα που επηρεάζουν τη διεθνή ασφάλεια.

Ωστόσο, οι διαφορές μεταξύ των τριών πλευρών παραμένουν βαθιές. Η Ρωσία επιδιώκει να προωθήσει τις δικές της θέσεις για την Ουκρανία και την ευρωπαϊκή ασφάλεια, η Κίνα θέλει να ενισχύσει τον διεθνή διπλωματικό της ρόλο, ενώ οι ΗΠΑ επιδιώκουν να διαμορφώσουν νέους όρους στις σχέσεις τους με τις δύο χώρες.

Η συνάντηση διήρκεσε περίπου 80 λεπτά, ενώ οι ηγέτες αποχώρησαν χωρίς άμεσες κοινές δηλώσεις για τα αποτελέσματά της. 

Η κοινή διακήρυξη της APEC: Εμπόριο, τεχνητή νοημοσύνη και ενεργειακή ασφάλεια

Η σημαντικότερη θεσμική εξέλιξη της συνόδου ήταν η ομόφωνη υιοθέτηση της Διακήρυξης των Ηγετών της APEC για το 2026, με την ονομασία «Shenzhen Outlook». Το κείμενο καθορίζει το πλαίσιο συνεργασίας των 21 οικονομιών της Ασίας και του Ειρηνικού, με βασικό στόχο τη δημιουργία μιας περισσότερο ανοικτής, ανθεκτικής και διασυνδεδεμένης περιφερειακής οικονομίας. 

Η διακήρυξη οργανώνεται γύρω από τρεις βασικούς άξονες: το εμπόριο, τη συνδεσιμότητα και την καινοτομία, ενώ περιλαμβάνει επιμέρους δεσμεύσεις για την οικονομική ανάπτυξη, την ενέργεια, την επισιτιστική ασφάλεια και την ψηφιακή μετάβαση.

1. Εμπόριο και επενδύσεις

Οι ηγέτες επαναβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για την ενίσχυση του ελεύθερου εμπορίου και της οικονομικής ολοκλήρωσης στην περιοχή Ασίας – Ειρηνικού. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην προοπτική δημιουργίας της Ζώνης Ελεύθερου Εμπορίου Ασίας – Ειρηνικού (FTAAP), μιας μακροπρόθεσμης πρωτοβουλίας που φιλοδοξεί να διευρύνει τις εμπορικές σχέσεις μεταξύ των οικονομιών της APEC.

Παράλληλα, εγκρίθηκε το Πλαίσιο Συνεργασίας για την Ψηφιοποίηση του Εμπορίου 2027-2030, το οποίο προβλέπει την προώθηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, του διασυνοριακού ηλεκτρονικού εμπορίου και των ψηφιακών τελωνειακών διαδικασιών.

2. Συνδεσιμότητα και εφοδιαστικές αλυσίδες

Η διακήρυξη δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην ενίσχυση των μεταφορικών και εμπορικών δικτύων, αλλά και στην προστασία των διεθνών εφοδιαστικών αλυσίδων.

Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν στην ανάγκη διατήρησης ανοικτών εμπορικών διαδρόμων, ώστε να εξασφαλίζεται η απρόσκοπτη διακίνηση αγαθών, πρώτων υλών και ενεργειακών προμηθειών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις υποδομές μεταφορών, στις διασυνοριακές συνδέσεις και στην αντιμετώπιση πιθανών διαταραχών στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.

3. Τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακή οικονομία

Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί έναν από τους κεντρικούς πυλώνες της διακήρυξης. Οι ηγέτες στηρίζουν την πρωτοβουλία APEC AI Initiative 2026-2030, με στόχο την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών για την αύξηση της παραγωγικότητας και την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης.

Παράλληλα, υπογραμμίζουν την ανάγκη προστασίας των προσωπικών δεδομένων, αντιμετώπισης των κυβερνοαπειλών και περιορισμού των ψηφιακών ανισοτήτων. Η διακήρυξη προβλέπει επίσης την ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων και την αξιοποίηση της τεχνολογίας στις δημόσιες υπηρεσίες, στην υγεία και στις επιχειρήσεις.

4. Ενεργειακή ασφάλεια και επισιτιστική επάρκεια

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά στην ενεργειακή ασφάλεια, με τις οικονομίες της APEC να δεσμεύονται για συνεργασία με στόχο την εξασφάλιση αξιόπιστης, αδιάλειπτης και οικονομικά προσιτής πρόσβασης στην ενέργεια.

Στο κείμενο γίνεται ειδική μνεία στην προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, όπως τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, οι υποθαλάσσιες διασυνδέσεις και οι αγωγοί. Παράλληλα, αναγνωρίζεται ο ρόλος τόσο των συμβατικών όσο και των μηδενικών ή χαμηλών εκπομπών ενεργειακών πηγών, με κάθε οικονομία να διατηρεί την επιλογή του δικού της ενεργειακού μείγματος.

Στο μέτωπο της επισιτιστικής ασφάλειας, οι ηγέτες συμφώνησαν στην ανάγκη ενίσχυσης της αγροτικής παραγωγής, της ανθεκτικότητας των αλυσίδων τροφίμων και της αξιοποίησης νέων τεχνολογιών στη γεωργία.

5. Μικρομεσαίες επιχειρήσεις, απασχόληση και καταπολέμηση της διαφθοράς

Η διακήρυξη περιλαμβάνει επίσης μέτρα για την ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των νεοφυών εταιρειών, με μεγαλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, τεχνολογικά εργαλεία και διεθνείς αγορές.

Παράλληλα, αναδεικνύεται η ανάγκη προσαρμογής της αγοράς εργασίας στις τεχνολογικές αλλαγές, μέσω της επαγγελματικής κατάρτισης και της αναβάθμισης δεξιοτήτων.

Τέλος, οι συμμετέχοντες δεσμεύονται να ενισχύσουν τη συνεργασία κατά της διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένης της διασυνοριακής διαφθοράς, και να προωθήσουν τη συνεργασία για την ανάκτηση παράνομων περιουσιακών στοιχείων.

Το μήνυμα της συνάντησης και η επόμενη ημέρα

Πέρα από τα επιμέρους ζητήματα, η τριμερής της Σενζέν ανέδειξε την προσπάθεια των τριών μεγάλων δυνάμεων να διατηρήσουν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς ανταγωνισμοί εντείνονται.

Για τον Τραμπ, η συνάντηση αποτέλεσε ευκαιρία να προωθήσει την ιδέα μιας νέας συμφωνίας για τα πυρηνικά και να εμφανιστεί ως διαμεσολαβητής σε διεθνείς συγκρούσεις. Για τον Σι Τζινπίνγκ, η φιλοξενία της συνάντησης και της συνόδου της APEC ενίσχυσε την εικόνα της Κίνας ως σημαντικού διπλωματικού κέντρου. Για τον Πούτιν, η συμμετοχή σε μια τέτοια συνάντηση προσέφερε τη δυνατότητα να εμφανιστεί ως ισότιμος συνομιλητής των δύο άλλων ηγετών.

Το μεγάλο ερώτημα, πάντως, είναι εάν η ιστορική αυτή συνάντηση θα έχει συνέχεια και εάν θα οδηγήσει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για τα μεγάλα ανοιχτά μέτωπα. Προς το παρόν, το αποτέλεσμα είναι περισσότερο συμβολικό παρά ουσιαστικό: οι τρεις ηγέτες συναντήθηκαν, αντάλλαξαν θέσεις και διαπίστωσαν ότι υπάρχουν πεδία στα οποία μπορούν να συνομιλήσουν, χωρίς όμως να γεφυρώσουν τις βασικές διαφωνίες τους.