Συντονισμένη απάντηση στις τουρκικές κινήσεις γύρω από το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου έδωσαν Αθήνα και Λευκωσία, με την Κυπριακή Δημοκρατία να εκδίδει αντι-NAVTEX, ακολουθώντας την αντίστοιχη κίνηση της ελληνικής πλευράς. Στο επίκεντρο βρίσκεται η τουρκική αναγγελία για τις ερευνητικές δραστηριότητες του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo», το οποίο έχει αναλάβει εργασίες στο πλαίσιο του Great Sea Interconnector (GSI).
Η νέα εξέλιξη διαμορφώνει ένα κοινό διπλωματικό μέτωπο Ελλάδας και Κύπρου, καθώς οι δύο χώρες ξεκαθαρίζουν ότι οι έρευνες στις θαλάσσιες περιοχές που εμπίπτουν στις αντίστοιχες ζώνες δικαιοδοσίας τους πραγματοποιούνται με άδειες των αρμόδιων εθνικών Αρχών και δεν απαιτούν τουρκική έγκριση.
Η Λευκωσία, με την αντι-NAVTEX που εξέδωσε στις 11 Νοεμβρίου, απορρίπτει την τουρκική αναγγελία, επισημαίνοντας ότι δεν έχει προηγηθεί συντονισμός με τις κυπριακές Αρχές και ότι οι εργασίες εντός της κυπριακής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας έχουν ήδη αδειοδοτηθεί.
Η κυπριακή αντι-NAVTEX και οι άδειες για τις έρευνες
Η Κυπριακή Δημοκρατία εξέδωσε την αντι-NAVTEX 352/26 στις 11 Νοεμβρίου, στις 06:00 UTC, μέσω του Κέντρου Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης Λάρνακας.
Στο κείμενο της αναγγελίας υπογραμμίζεται ότι η τουρκική NAVTEX δεν έχει εκδοθεί κατόπιν συντονισμού με τις αρμόδιες κυπριακές υπηρεσίες. Παράλληλα, διευκρινίζεται ότι οι ερευνητικές δραστηριότητες του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo» εντός της κυπριακής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας έχουν εγκριθεί με την άδεια 05/2026 της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Οι συγκεκριμένες εργασίες είχαν ήδη γνωστοποιηθεί μέσω της κυπριακής ναυτιλιακής προειδοποίησης NW 345/26, η οποία εκδόθηκε από το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης Λάρνακας.
Η Λευκωσία επισημαίνει ακόμη ότι ο μοναδικός εξουσιοδοτημένος σταθμός για την έκδοση αναγγελιών NAVTEX στην περιοχή ευθύνης της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι το JRCC Larnaca/Cyprus Radio/5BA. Η κυπριακή αντι-NAVTEX θα παραμείνει σε ισχύ έως τις 20 Μαρτίου 2027.
Με αυτόν τον τρόπο, η κυπριακή πλευρά επαναβεβαιώνει την αρμοδιότητα των δικών της υπηρεσιών για την αδειοδότηση και την ενημέρωση σχετικά με τις ερευνητικές δραστηριότητες στις θαλάσσιες περιοχές που εμπίπτουν στη δικαιοδοσία της.
Η ελληνική απάντηση: «Άκυρη και ανίσχυρη» η τουρκική NAVTEX
Είχε προηγηθεί η αντίδραση της Αθήνας, η οποία εξέδωσε ελληνική αντι-NAVTEX, χαρακτηρίζοντας την τουρκική αναγγελία FA76-1127/26 «άκυρη και ανίσχυρη».
Η ελληνική πλευρά επικαλείται τις αποφάσεις αδειοδότησης των ερευνών, οι οποίες εκδόθηκαν στις 7 Ιουνίου 2024, στις 11 Φεβρουαρίου 2026 και στις 6 Νοεμβρίου 2026, κατόπιν σχετικών αιτημάτων της εταιρείας που έχει αναλάβει τις εργασίες.
Στην ελληνική αναγγελία επισημαίνεται ότι σημαντικό τμήμα των θαλάσσιων περιοχών στις οποίες θα πραγματοποιηθούν οι έρευνες βρίσκεται εντός της ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, όπως αυτές προσδιορίζονται από το Διεθνές Δίκαιο και την ελληνική νομοθεσία.
Επιπλέον, η Αθήνα υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες περιοχές εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του σταθμού NAVTEX Ηρακλείου, ο οποίος έχει την αποκλειστική ευθύνη έκδοσης των σχετικών ναυτιλιακών αναγγελιών στη ζώνη ευθύνης του.
Η ελληνική θέση είναι ότι η τουρκική αναγγελία δεν μπορεί να υποκαταστήσει τις άδειες που έχουν χορηγηθεί από τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές ούτε να δημιουργήσει νέα δεδομένα ως προς τη διεξαγωγή των ερευνών.
Το Abeille Marengo συνεχίζει την αποστολή του
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το γαλλικό πλοίο «Abeille Marengo», το οποίο απέπλευσε από το λιμάνι του Ηρακλείου με προορισμό τις θαλάσσιες περιοχές όπου πρόκειται να πραγματοποιηθούν οι ερευνητικές εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση.
Η αποστολή του αφορά αρχικά τις απαραίτητες διαδικασίες ελέγχου και βαθμονόμησης των συστημάτων του και στη συνέχεια τη χαρτογράφηση του βυθού, προκειμένου να προχωρήσει ο σχεδιασμός της εγκατάστασης του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Οι έρευνες επικεντρώνονται στην περιοχή ανατολικά της Κρήτης, νότια της Κάσου και προς την Ανατολική Μεσόγειο, σε θαλάσσιες διαδρομές που συνδέονται με την πόντιση του καλωδίου.
Η τουρκική NAVTEX είχε εκδοθεί με αναφορές σε τουρκική υφαλοκρηπίδα και ανάγκη τουρκικής συναίνεσης για τις δραστηριότητες. Η Αθήνα και η Λευκωσία απορρίπτουν αυτή την προσέγγιση, επικαλούμενες τις δικές τους αδειοδοτήσεις και τις αρμοδιότητες των εθνικών υπηρεσιών τους.
Η ενεργειακή και γεωπολιτική σημασία του Great Sea Interconnector
Πέρα από τη διπλωματική διάσταση, η αντιπαράθεση αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία του Great Sea Interconnector, ενός έργου που φιλοδοξεί να τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, συνδέοντάς την ηλεκτρικά με την Ελλάδα και, μέσω αυτής, με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο.
Το έργο έχει χαρακτηριστεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές υποδομές στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ολοκλήρωσή του αναμένεται να δημιουργήσει νέες δυνατότητες για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας και την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Ωστόσο, η πορεία υλοποίησής του εξακολουθεί να επηρεάζεται από τις γεωπολιτικές εντάσεις στην περιοχή. Η τουρκική στάση και οι διαδοχικές αναγγελίες NAVTEX επαναφέρουν στο προσκήνιο τις διαφωνίες για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες και την αρμοδιότητα διεξαγωγής ερευνών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η έκδοση αντι-NAVTEX τόσο από την Ελλάδα όσο και από την Κύπρο καταδεικνύει ότι Αθήνα και Λευκωσία επιλέγουν να απαντήσουν με παράλληλες επίσημες ενέργειες, υπερασπιζόμενες τις αδειοδοτήσεις που έχουν χορηγήσει.
Το επόμενο διάστημα θα έχει ιδιαίτερη σημασία για την εξέλιξη των ερευνών, καθώς το ζητούμενο δεν είναι μόνο η συνέχιση των εργασιών του «Abeille Marengo», αλλά και η αποφυγή νέας κλιμάκωσης που θα μπορούσε να επηρεάσει την πρόοδο ενός έργου με ευρωπαϊκή και περιφερειακή ενεργειακή διάσταση.