Σε αυξημένη ετοιμότητα βρίσκεται η κυβέρνηση καθώς το νέο κύμα ανατιμήσεων στις διεθνείς αγορές ενέργειας αρχίζει να γίνεται αισθητό και στην ελληνική αγορά. Οι τιμές στις αντλίες έχουν ήδη ανέβει, το κόστος του φυσικού αερίου και του ηλεκτρικού ρεύματος βρίσκεται υπό πίεση και το οικονομικό επιτελείο στρέφει πλέον το βλέμμα στον Οκτώβριο και στην έναρξη της περιόδου θέρμανσης.
Σύμφωνα με πληροφορίες, δρομολογείται κυβερνητική σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου, προκειμένου να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις από τις τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, αλλά και οι δυνατότητες αντίδρασης εφόσον το ενεργειακό ράλι αποκτήσει διάρκεια. Στην κυβέρνηση δεν θέλουν να προτρέξουν σε ανακοινώσεις, ωστόσο η γραμμή που διαμορφώνεται είναι σαφής: παρακολούθηση των δεδομένων και διατήρηση διαθέσιμων πόρων ώστε να υπάρξει παρέμβαση εάν χρειαστεί.
Μαρινάκης: «Έχουμε κρατήσει εφεδρεία για το 2026»
Το στίγμα των επόμενων κινήσεων έδωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο πρόσθετης στήριξης για ρεύμα και καύσιμα.
Όπως επισήμανε, για τον Σεπτέμβριο έχουν παραταθεί τα μέτρα που έχουν ήδη ανακοινωθεί τόσο από την πλευρά του κράτους όσο και από τα διυλιστήρια.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι αποκάλυψε πως έχει διατηρηθεί δημοσιονομική «εφεδρεία» για το 2026, η οποία μπορεί να αξιοποιηθεί ανάλογα με την εξέλιξη της κατάστασης.
Η κυβέρνηση θα επανεκτιμήσει τα δεδομένα, ώστε να διαπιστωθεί τι επιπλέον στήριξη μπορεί να δοθεί μέσα στα όρια των δημοσιονομικών αντοχών. Με αυτόν τον τρόπο το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να κρατήσει διαθέσιμα «πυρομαχικά», αντί να τα εξαντλήσει πριν γίνει σαφές πόσο θα διαρκέσει η νέα ενεργειακή αναταραχή.
Αμόλυβδη στα 2,15 ευρώ – Στα 2,11 το diesel
Η πίεση έχει ήδη φτάσει στην καθημερινότητα των οδηγών.
Η μέση τιμή της αμόλυβδης στην Ελλάδα κινείται περίπου στα 2,15 ευρώ το λίτρο, ενώ το πετρέλαιο κίνησης βρίσκεται κοντά στα 2,11 ευρώ.
Την ίδια στιγμή, το Brent κινείται πάνω από τα 108 δολάρια το βαρέλι, ενώ το φυσικό αέριο στην ευρωπαϊκή αγορά έχει επίσης καταγράψει ισχυρή άνοδο.
Οι εξελίξεις έχουν ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική οικονομία. Η άνοδος του diesel, για παράδειγμα, δεν επιβαρύνει μόνο τους οδηγούς αλλά αυξάνει το κόστος των μεταφορών, της παραγωγής και της διανομής προϊόντων.
Εάν οι υψηλές τιμές διατηρηθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, αυξάνεται ο κίνδυνος ενός νέου κύματος πληθωριστικών πιέσεων.
Γιατί η κυβέρνηση δεν επιλέγει οριζόντια μείωση του ΕΦΚ
Ο Παύλος Μαρινάκης έβαλε παράλληλα «φρένο» στα σενάρια για μια γενικευμένη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα.
Η κυβερνητική προσέγγιση είναι ότι οι στοχευμένες παρεμβάσεις μπορούν να προσφέρουν μεγαλύτερο πραγματικό όφελος στους πολίτες σε σχέση με μια οριζόντια φορολογική μείωση, η οποία θα είχε υψηλό δημοσιονομικό κόστος.
Στο κυβερνητικό επιτελείο επιμένουν ότι οι διαθέσιμοι πόροι πρέπει να χρησιμοποιηθούν με τρόπο που να φτάνουν περισσότερο σε όσους πραγματικά έχουν ανάγκη.
Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν η ενεργειακή κρίση συνεχιστεί και μέσα στον χειμώνα, όταν οι ανάγκες για κρατική στήριξη θα μπορούσαν να αυξηθούν σημαντικά.
Ο μεγάλος λογαριασμός του χειμώνα
Το βλέμμα στρέφεται πλέον στην 15η Οκτωβρίου, όταν αρχίζει η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης.
Με βάση τα σημερινά δεδομένα της αγοράς, εκτιμήσεις ανεβάζουν την πιθανή τιμή εκκίνησης στην περιοχή των 1,80 έως 1,90 ευρώ το λίτρο, έναντι περίπου 1,10 ευρώ την προηγούμενη περίοδο.
Πρόκειται βεβαίως για εκτίμηση που βασίζεται στις σημερινές συνθήκες και όχι για δεδομένη τιμή του Οκτωβρίου. Μέχρι τότε η εικόνα στις διεθνείς αγορές μπορεί να έχει αλλάξει σημαντικά.
Ακριβώς γι' αυτό η κυβέρνηση κρατά κλειστά τα χαρτιά της και αποφεύγει αυτή τη στιγμή να «κλειδώσει» το ύψος οποιασδήποτε νέας ενίσχυσης.
Επίδομα θέρμανσης: Οι αποφάσεις τον Οκτώβριο
Το επίδομα θέρμανσης βρίσκεται εκ των πραγμάτων στο επίκεντρο του σχεδιασμού για τους επόμενους μήνες.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης έχει ήδη παραπέμψει στον Οκτώβριο για τη σχετική συζήτηση, στέλνοντας παράλληλα το μήνυμα ότι η κυβέρνηση θα στηρίξει τους πολίτες εφόσον αυτό απαιτηθεί από τις συνθήκες.
Οι επιλογές θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από την πορεία των διεθνών τιμών. Εάν το κόστος του πετρελαίου παραμείνει στα σημερινά επίπεδα, θα αξιολογηθεί το εύρος της παρέμβασης και το πού πρέπει να κατευθυνθούν οι διαθέσιμοι πόροι.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι υπάρχει πλέον δημοσιονομική εφεδρεία, ώστε να μην χρειαστεί να αναζητηθούν πόροι την τελευταία στιγμή.
Στο μικροσκόπιο και το ηλεκτρικό ρεύμα
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι οι λογαριασμοί ηλεκτρικής ενέργειας.
Η μεγάλη άνοδος του φυσικού αερίου μπορεί να περάσει στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού και από εκεί στη λιανική. Για τον λόγο αυτό η κυβέρνηση παρακολουθεί καθημερινά τις τιμές, ώστε να διαπιστωθεί εάν απαιτείται νέα παρέμβαση.
Ο Μαρινάκης άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο πρόσθετης στήριξης και σε αυτό το μέτωπο, χωρίς όμως να προαναγγείλει συγκεκριμένο μέτρο.
Η εμπειρία των προηγούμενων ενεργειακών κρίσεων έχει δημιουργήσει ένα πλαίσιο παρεμβάσεων που μπορεί να ενεργοποιηθεί ξανά, εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν.
Η στρατηγική: Εφεδρείες τώρα, παρέμβαση όταν χρειαστεί
Η κυβερνητική στρατηγική γίνεται πλέον πιο καθαρή. Αντί για πρόωρες και οριζόντιες παρεμβάσεις, επιλέγεται η διατήρηση δημοσιονομικών εφεδρειών και η αξιολόγηση των πραγματικών δεδομένων πριν από κάθε απόφαση.
Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι ο Οκτώβριος. Μέχρι τότε θα υπάρχει σαφέστερη εικόνα για την πορεία του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και του ηλεκτρικού ρεύματος, αλλά και για το πόσο βαθιά έχει περάσει η διεθνής κρίση στην ελληνική αγορά.
Εφόσον οι υψηλές τιμές επιμείνουν, η κυβέρνηση δείχνει ότι θέλει να έχει διαθέσιμα τα δημοσιονομικά περιθώρια ώστε να ενεργοποιήσει ένα νέο δίχτυ προστασίας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, χωρίς να θέσει σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα.