Ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του Συμβουλίου Εσωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Λουξεμβούργο. Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκε η πρόταση για τη θεσμοθέτηση Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Έκτακτης Ανάγκης για την αντιμετώπιση της εργαλειοποιημένης μεταναστευτικής πίεσης.
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, προχώρησε στην αναλυτική παρουσίαση της πρότασης του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, η οποία σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου απέσπασε τη στήριξη της ευρείας πλειοψηφίας των κρατών-μελών.
Ο νέος μηχανισμός που προτείνει η Ελλάδα φιλοδοξεί να καλύψει το δομικό κενό του υφιστάμενου πλαισίου, παρέχοντας άμεση επιχειρησιακή και νομική θωράκιση στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όταν οι ροές χρησιμοποιούνται ως υβριδική απειλή, σύμφωνα με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου.
Η ενεργοποίηση αυτού του Ειδικού Καθεστώτος Παρέκκλισης θα πραγματοποιείται όταν συντρέχουν σωρευτικά αντικειμενικά ποσοτικά κριτήρια, όπως η ραγδαία αύξηση αφίξεων και ο υπερκορεσμός των τοπικών υποδομών, σε συνδυασμό με ποιοτικά στοιχεία που αποδεικνύουν κρατική ή οργανωμένη διευκόλυνση των ροών από τρίτες χώρες.
Με την πιστοποίηση της κρίσης, ο μηχανισμός θα επιτρέπει την προσωρινή αναστολή παραλαβής αιτήσεων ασύλου, την εφαρμογή ταχειών διαδικασιών επιστροφής και την άμεση επιχειρησιακή συνδρομή του Frontex, τονίζεται στην ίδια ανακοίνωση.
«Η πρόταση περιλαμβάνει την ενεργοποίηση όταν έχουμε εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού, την επιτήρηση στα σύνορα και την αναστολή ασύλου και πράξεις άμεσης επιστροφής στις χώρες καταγωγής ή στις χώρες που εργαλειοποιούν το μεταναστευτικό», τόνισε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου.
«Η συγκεκριμένη πρόταση έτυχε αποδοχής από πολλές χώρες και ο επίτροπος έχει πάρει τις παρατηρήσεις, προκειμένου να φέρει συγκεκριμένη πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο επόμενο Συμβούλιο. Η Ευρώπη πρέπει να προστατεύεται. Η πρόταση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στοχεύει στο να προστατεύσει την Ευρώπη από μαζικές ροές παράνομων μεταναστών», πρόσθεσε ο Θάνος Πλεύρης.
Νωρίτερα το πρωί, ο υπουργός συμμετείχε σε πρωινό εργασίας των πέντε κρατών-μελών της ομάδας Core Group, (Ελλάδα, Δανία, Γερμανία, Αυστρία και Ολλανδία),στο πλαίσιο των τακτικών πλέον επαφών τους για τον συντονισμό της κοινής τους στρατηγικής με σκοπό τη δημιουργία κόμβων επιστροφής (return hubs) σε τρίτες χώρες.
Παράλληλα, στο περιθώριο του Συμβουλίου, ο υπουργός πραγματοποίησε διμερείς συναντήσεις με τη Γενική Διευθύντρια του ΔΟΜ, Έιμι Πόουπ καθώς και με τους ομολόγους του από το Βέλγιο και τη Νορβηγία.
Τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου συνοδεύουν η γενική γραμματέας Μεταναστευτικής πολιτικής, Νάντια Παπακώστα και ο διοικητής της Υπηρεσίας Ασύλου, Μάριος Καλέας.
Τα κέντρα επιστροφής σε τρίτες χώρες
Αναφορικά με τον νέο Κανονισμό, που εγκρίθηκε σήμερα, η πιο πολιτικά φορτισμένη διάταξη είναι το άρθρο 14, το οποίο επιτρέπει την επιστροφή ατόμων που έχουν λάβει απόφαση επιστροφής σε τρίτη χώρα με την οποία δεν έχουν κανέναν δεσμό, δηλαδή σε χώρα που δεν είναι ούτε χώρα καταγωγής ούτε χώρα προηγούμενης συνήθους διαμονής τους ούτε χώρα όπου έχουν δικαίωμα εισόδου και διαμονής. Για τον σκοπό αυτό απαιτείται η σύναψη συμφωνίας ή ρύθμισης με αυτή τη χώρα.
Ο Κανονισμός θέτει ως προϋπόθεση ότι τέτοιες συμφωνίες μπορούν να συνάπτονται μόνο με χώρες που σέβονται τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τις αρχές του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της αρχής της μη επαναπροώθησης. Κάθε συμφωνία οφείλει να ορίζει τις διαδικασίες επιστροφής, τους όρους παραμονής των ατόμων στη χώρα υποδοχής, τις υποχρεώσεις των μερών και τις συνέπειες σε περίπτωση παραβίασης ή σημαντικής επιδείνωσης της κατάστασης στη χώρα αυτή.
Όταν η συμφωνία προβλέπει περαιτέρω επιστροφή από το κέντρο κράτησης προς τη χώρα καταγωγής, πρέπει επιπλέον να καθορίζει τι θα συμβεί αν η μεταφορά αυτή αποδειχθεί αδύνατη, καθώς και να προβλέπει ανεξάρτητο φορέα ή μηχανισμό παρακολούθησης της εφαρμογής της. Η ίδια συμφωνία μπορεί να περιλαμβάνει και τους όρους κράτησης στη χώρα υποδοχής.
Στο προοίμιο του Κανονισμού διευκρινίζεται ότι ελλείψεις σε συγκεκριμένα τμήματα της επικράτειας μιας τρίτης χώρας ή για συγκεκριμένες κατηγορίες προσώπων δεν αποκλείουν τη σύναψη συμφωνίας, εφόσον υπάρχουν επαρκείς εγγυήσεις για τα δικαιώματα των ενδιαφερομένων. Σημειώνεται επίσης ότι οι συμφωνίες αυτές συνιστούν εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης, δεδομένο που τις υπάγει στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.
Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι εξαιρούνται ρητά από κάθε επιστροφή σε τέτοια κέντρα. Παράλληλα, τα κράτη μέλη οφείλουν να ενημερώνουν εγκαίρως τα γειτονικά τους κράτη μέλη όταν διαπραγματεύονται συμφωνία με τρίτη χώρα που συνορεύει μαζί τους, ενώ πρέπει να γνωστοποιούν κάθε συμφωνία στην Επιτροπή και στους εταίρους τους πριν από την έναρξη ισχύος ή την προσωρινή εφαρμογή της. Σε εθελοντική βάση, μπορούν να ζητούν και τη γνώμη της Επιτροπής για τη συμβατότητα του σχεδίου συμφωνίας με το ενωσιακό δίκαιο.
Υποχρεώσεις και κυρώσεις
Ο κανονισμός θεσπίζει ρητές υποχρεώσεις για όσους δεν έχουν δικαίωμα παραμονής, οι οποίοι οφείλουν να εγκαταλείψουν το κράτος μέλος και να συνεργάζονται με τις αρχές. Σύμφωνα με το Συμβούλιο, η άρνηση συνεργασίας μπορεί να επισύρει κυρώσεις, όπως περικοπή επιδομάτων που χορηγούνται βάσει εθνικού δικαίου, άρνηση κινήτρων εθελοντικής επιστροφής, χρηματικά πρόστιμα ή ακόμη και ποινικές κυρώσεις όπου τις προβλέπει η εθνική νομοθεσία.
Η απόφαση επιστροφής θα ορίζει κατά κανόνα προθεσμία αναχώρησης έως 30 ημερών. Η απαγόρευση νέας εισόδου στην ΕΕ θα μπορεί να φτάνει τα 10 έτη και, για δεόντως αιτιολογημένους λόγους, τα 20 έτη. Η κράτηση με σκοπό την απομάκρυνση δεν μπορεί να υπερβαίνει τους 12 μήνες σε ένα κράτος μέλος, με δυνατότητα παράτασης έως τους 24 μήνες σε περιπτώσεις μη συνεργασίας ή καθυστέρησης στην έκδοση εγγράφων από τρίτες χώρες.
Δήλωση μου πριν την έναρξη του Συμβουλίου Υπουργών που θα παρουσιάσω την πρόταση του @PrimeministerGR για τον έκτακτο μηχανισμό σε περιπτώσεις μεταναστευτικής κρίσης pic.twitter.com/lPVPR40Q01
— Θάνος Πλεύρης (@thanosplevris) October 1, 2026
Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής
Δημιουργείται, επίσης, η Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής, ένα κοινό έντυπο στο οποίο τα κράτη μέλη θα καταχωρούν τα βασικά στοιχεία κάθε απόφασης επιστροφής, ώστε οι αρχές των άλλων κρατών μελών να έχουν τις αναγκαίες πληροφορίες για να την αναγνωρίσουν. Η αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων παραμένει προς το παρόν προαιρετική. Θα επανεξεταστεί τρία χρόνια μετά την έναρξη ισχύος του Κανονισμού, οπότε η Επιτροπή μπορεί να προτείνει να καταστεί υποχρεωτική.
Αυστηρότερο καθεστώς για όσους θεωρούνται απειλή
Ειδικές διατάξεις αφορούν υπηκόους τρίτων χωρών που συνιστούν απειλή για τη δημόσια τάξη ή την εθνική ασφάλεια, που υπάρχουν εύλογες ενδείξεις ότι έχουν διαπράξει σοβαρά αδικήματα ή που συνδέονται με τρομοκρατικές δραστηριότητες. Οι αποφάσεις επιστροφής τους θα εκτελούνται κατά προτεραιότητα, ενώ τα κράτη μέλη θα μπορούν να επιβάλλουν απαγόρευση εισόδου αορίστου χρόνου, όταν αυτό κρίνεται δικαιολογημένο και αναλογικό, και να τους κρατούν πέραν του ορίου των 24 μηνών, για περιόδους που καθορίζει δικαστήριο και επανεξετάζονται τουλάχιστον ανά τρίμηνο. Η κράτηση μπορεί να γίνεται και σε σωφρονιστικά καταστήματα, χωριστά από τους λοιπούς κρατουμένους στο μέτρο του δυνατού.
Η εφαρμογή του Κανονισμού θα είναι άμεση
Ο Κανονισμός θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα τεθεί σε ισχύ την επόμενη ημέρα. Ορισμένες διατάξεις, μεταξύ των οποίων και εκείνες για τα κέντρα επιστροφής, θα εφαρμόζονται αμέσως. Οι υπόλοιπες, που απαιτούν προπαρασκευαστικές ενέργειες από τις εθνικές διοικήσεις, θα εφαρμοστούν έναν χρόνο αργότερα. Το Συμβούλιο επισημαίνει ότι όλα τα μέτρα επιστροφής πρέπει να εφαρμόζονται με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Η έγκριση από το Συμβούλιο ήταν επακόλουθη της ψηφοφορίας της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 16 Σεπτεμβρίου και της προσωρινής συμφωνία των δύο συννομοθετών που είχε επιτευχθεί την 1η Ιουνίου. Η πρόταση είχε κατατεθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάρτιο του 2025, ύστερα από σχετική πρόσκληση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Οκτώβριο του 2024.
Θεοδωρικάκος: Παραγωγικές επενδύσεις με όρους νομιμότητας και διαφάνειας
Σκληρή κόντρα Ανδρουλάκη-Κωνσταντοπούλου στη Βουλή
Ακολουθήστε το Lykavitos.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
