Με μηνύματα προς την Τουρκία για το Διεθνές Δίκαιο και τις απειλές πολέμου, αναφορά στην Κύπρο και τις μεγάλες διεθνείς κρίσεις, αλλά και με ιδιαίτερη έμφαση στην οικονομική και γεωπολιτική θέση της Ελλάδας, μίλησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην 81η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε την Ελλάδα ως χώρα που επιδιώκει να λειτουργεί ως «γεφυροποιός» στην Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο, συνδέοντας στην ομιλία του το Διεθνές Δίκαιο με την ασφάλεια, την οικονομική ανθεκτικότητα με την αμυντική ισχύ και τις ενεργειακές διασυνδέσεις με τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα.
Παράλληλα, έστειλε συγκεκριμένο μήνυμα στην Άγκυρα, επιμένοντας ότι ο διάλογος μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας πρέπει να συνεχιστεί, αλλά δεν είναι δυνατόν να προχωρά παράλληλα με μονομερείς ενέργειες και απειλές χρήσης βίας.
«Ζούμε εξαιρετικά επικίνδυνες εποχές»
Ανοίγοντας την ομιλία του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι απευθύνεται για όγδοη φορά στη Γενική Συνέλευση ως πρωθυπουργός της Ελλάδας, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα πλησιάζει προς το τέλος της θητείας της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και προετοιμάζεται να αναλάβει εκ νέου την Προεδρία του.
Αναφερόμενος στο διεθνές περιβάλλον, μίλησε για «εξαιρετικά επικίνδυνες εποχές», με πολλαπλασιασμό των συγκρούσεων, ενίσχυση των εντάσεων και υποχώρηση των περιορισμών που για δεκαετίες λειτουργούσαν ως μηχανισμοί σταθερότητας στις διεθνείς σχέσεις.
Όπως ανέφερε, οι κανόνες και οι συνεννοήσεις που διαμόρφωναν ένα σχετικά σταθερό πλαίσιο μεταξύ των κρατών δοκιμάζονται ολοένα περισσότερο, ενώ η ανάγκη ενίσχυσης της πολυμερούς συνεργασίας γίνεται πιο επείγουσα.
Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες και στη διαδικασία επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα, την οποία χαρακτήρισε ευκαιρία για την ανανέωση του ρόλου του Οργανισμού.
Η UNCLOS ως παράδειγμα λειτουργίας του διεθνούς συστήματος
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε την UNCLOS ως ένα από τα παραδείγματα στα οποία η πολυμερής συνεργασία έχει παράξει συγκεκριμένα αποτελέσματα.
«Η UNCLOS παρέχει το δεσμευτικό νομικό πλαίσιο μέσα στο οποίο οι διαφορές μπορούν να αντιμετωπίζονται ειρηνικά και όχι μέσω της χρήσης βίας», τόνισε.
Συνέδεσε το ζήτημα με όσα συμβαίνουν από τα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα μέχρι τον Ινδοειρηνικό, επισημαίνοντας ότι στρατηγικές θαλάσσιες οδοί μετατρέπονται σε πεδία γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.
Οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και η χρήση κρίσιμων εμπορικών διαδρόμων ως μέσων πίεσης, είπε, έχουν σοβαρές επιπτώσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες, στις αγορές ενέργειας και στην επισιτιστική ασφάλεια.
«Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και η ανεμπόδιστη διέλευση από τα διεθνή στενά, όπως εγγυάται το Διεθνές Δίκαιο, πρέπει να προστατεύονται παγκοσμίως», σημείωσε.
Αναφέρθηκε επίσης στη συμμετοχή της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή επιχείρηση «Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσα και προανήγγειλε ότι η θαλάσσια ασφάλεια θα βρίσκεται ψηλά στις ελληνικές προτεραιότητες κατά την Προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας.
«Είμαστε γεφυροποιοί, δεν είμαστε ταραχοποιοί»
Περιγράφοντας τον γεωπολιτικό ρόλο της χώρας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η γεωγραφική θέση της Ελλάδας της επιτρέπει να λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ της Ευρώπης και της ευρύτερης περιοχής προς την Ανατολή και τον Νότο.
«Η χώρα μου είναι πυλώνας σταθερότητας, συνδεσιμότητας και ειρήνης στην Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο», ανέφερε.
Στάθηκε στις στρατηγικές συνεργασίες που έχει αναπτύξει η Ελλάδα με το Ισραήλ, την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν και το Κατάρ.
«Είμαστε γεφυροποιοί. Δεν είμαστε ταραχοποιοί», είπε χαρακτηριστικά.
Γάζα και Δυτική Όχθη
Για τη Μέση Ανατολή, ο πρωθυπουργός ζήτησε να εφαρμοστεί αποτελεσματικά το ειρηνευτικό σχέδιο για τη Γάζα.
Έθεσε ως βασική προϋπόθεση τον αφοπλισμό της Χαμάς και απέκλεισε οποιονδήποτε μελλοντικό ρόλο της στην περιοχή.
«Η Χαμάς δεν μπορεί να έχει κανέναν ρόλο, επαναλαμβάνω, κανέναν ρόλο στο μέλλον της Γάζας», τόνισε.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η ανοικοδόμηση πρέπει να προχωρήσει με ενεργό συμμετοχή των ίδιων των Παλαιστινίων και επανέλαβε τη θέση της Ελλάδας υπέρ της λύσης δύο κρατών, με Ισραήλ και Παλαιστίνη να ζουν δίπλα δίπλα με ειρήνη και ασφάλεια.
Για τη Δυτική Όχθη εξέφρασε έντονη ανησυχία για ενέργειες που παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο και υπονομεύουν τη δυνατότητα δημιουργίας μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους.
Υποστήριξε ότι η αποτροπή τέτοιων εξελίξεων εξυπηρετεί και τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια του Ισραήλ.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε ταυτόχρονα στη «βαθιά και σταθερή στρατηγική σχέση» της Ελλάδας με το Ισραήλ, σημειώνοντας ότι η Αθήνα διατηρεί παράλληλα ισχυρές σχέσεις με τον αραβικό κόσμο.
Λίβανος, Συρία και η αναφορά στους Ορθόδοξους Χριστιανούς
Για τον Λίβανο, ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι υπάρχει πλέον δυνατότητα να δημιουργηθούν συνθήκες διαρκέστερης ειρήνης.
Τάχθηκε υπέρ ενός κυρίαρχου, ενιαίου και ανθεκτικού λιβανικού κράτους και υποστήριξε τις προσπάθειες της κυβέρνησης να αποκαταστήσει το κρατικό μονοπώλιο στα όπλα.
Η Ελλάδα, όπως είπε, θα εξακολουθήσει να παρέχει βοήθεια στη χώρα και στις Ένοπλες Δυνάμεις του Λιβάνου, ενώ μετά τη λήξη της εντολής της UNIFIL απαιτείται συντονισμένη διεθνής δράση για να αποφευχθεί κενό ασφαλείας.
Για τη Συρία τόνισε ότι η σταθερότητα στη Μέση Ανατολή προϋποθέτει μια σταθερή, συμπεριληπτική χώρα, απαλλαγμένη από ξένες παρεμβάσεις και περιφερειακούς ανταγωνισμούς.
Ζήτησε περαιτέρω πρόοδο στην προστασία όλων των θρησκευτικών και εθνοτικών κοινοτήτων και έκανε ειδική αναφορά στην Ορθόδοξη Χριστιανική μειονότητα, η οποία, όπως είπε, εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με βία από ισλαμιστές εξτρεμιστές.
Λιβύη και θαλάσσιες ζώνες
Για τη Λιβύη, ο πρωθυπουργός υποστήριξε όλες τις προσπάθειες επανένωσης της χώρας.
«Μια σταθερή Λιβύη, απαλλαγμένη από ξένες παρεμβάσεις, θα ωφελούσε τον λιβυκό λαό και ολόκληρη την περιοχή μας», ανέφερε.
Επανέλαβε την ετοιμότητα της Ελλάδας να στηρίξει τους λιβυκούς θεσμούς στην προστασία των συνόρων και στη διαχείριση του μεταναστευτικού.
Ταυτόχρονα, τόνισε ότι η Αθήνα παραμένει προσηλωμένη στην επίτευξη συμφωνίας για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών Ελλάδας και Λιβύης.
Το μήνυμα προς την Τουρκία
Ξεχωριστή ενότητα της ομιλίας αφορούσε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε ότι τα τελευταία τρία χρόνια η Ελλάδα έχει καταβάλει σταθερή προσπάθεια για τη βελτίωση των σχέσεων, την οικοδόμηση εμπιστοσύνης και τη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας.
«Είναι μια λεπτή σχέση. Είναι μια σχέση που φέρει το βάρος της Ιστορίας», είπε.
Υπογράμμισε ότι, μέσα στο σημερινό περιφερειακό περιβάλλον, απαιτείται κοινή αντίληψη για την πορεία των δύο χωρών, με πλήρη σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο και στις αρχές της καλής γειτονίας.
«Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία μας. Είμαστε προορισμένοι να ζούμε δίπλα δίπλα», σημείωσε.
Ο πρωθυπουργός επανέλαβε την ελληνική θέση ότι η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας αποτελεί «το μόνο θεσμικό πλαίσιο» για την επίλυση της μοναδικής μακροχρόνιας διαφοράς μεταξύ των δύο χωρών, την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών.
«Ο διάλογος είναι απαραίτητος για την ειρήνη και την ευημερία. Όμως ο ουσιαστικός διάλογος δεν μπορεί να συνυπάρχει με μονομερείς ενέργειες που αμφισβητούν τη διεθνή έννομη τάξη», ανέφερε.
Και πρόσθεσε ότι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος όταν υπάρχουν «απειλές πολέμου ως απάντηση στην άσκηση νόμιμων δικαιωμάτων σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο», σε ευθεία αναφορά στο τουρκικό casus belli.
Κυπριακό και «λυδία λίθος» για τον ΟΗΕ
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο Κυπριακό.
Ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι έχουν περάσει 52 χρόνια από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο και τη συνεχιζόμενη κατοχή τμήματος του νησιού, χαρακτηρίζοντας τη συνεχιζόμενη εκκρεμότητα δοκιμασία για την αξιοπιστία του ίδιου του ΟΗΕ.
Η Ελλάδα, τόνισε, στηρίζει τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες για την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων και την επανένωση της Κύπρου στη βάση των σχετικών αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Ουκρανία και Σουδάν
Αναφερόμενος στην Ουκρανία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας προς το Κίεβο και καταδίκασε τις επιθέσεις εναντίον αμάχων και μη στρατιωτικών υποδομών.
Υποστήριξε ότι η διπλωματία πρέπει να οδηγήσει σε άμεση κατάπαυση του πυρός και σε διαρκή ειρήνη βασισμένη στις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Τόνισε επίσης ότι η Ουκρανία πρέπει να έχει αποφασιστικό λόγο για το μέλλον της και ότι η Ευρώπη πρέπει να συμμετέχει στις διαδικασίες που αφορούν τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας.
Για το Σουδάν ζήτησε τερματισμό των ξένων παρεμβάσεων, λογοδοσία για εγκλήματα πολέμου και πολιτική διαδικασία με συμμετοχή και ευθύνη των ίδιων των Σουδανών.
Από την οικονομική κρίση στην αλλαγή του κόστους δανεισμού
Μεγάλο μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε στην ελληνική οικονομία.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι, σε μια περίοδο κατά την οποία η αποτελεσματικότητα των κυβερνήσεων αμφισβητείται και η εμπιστοσύνη των πολιτών υποχωρεί, η ελληνική περίπτωση δείχνει ότι μεταρρυθμιστικές πολιτικές μπορούν να παράγουν αποτελέσματα.
Υπενθύμισε ότι πριν από επτά χρόνια η Ελλάδα εξακολουθούσε να βγαίνει από τη βαθύτερη οικονομική κρίση της σύγχρονης ιστορίας της, έχοντας χάσει περισσότερο από το 25% του ΑΕΠ της.
Σήμερα, όπως είπε, η οικονομία αναπτύσσεται ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, προσελκύει σημαντικές άμεσες ξένες επενδύσεις, εμφανίζει ισχυρή δημοσιονομική επίδοση και μειώνει γρήγορα το δημόσιο χρέος.
Αναφέρθηκε επίσης στις μεταρρυθμίσεις και στην ψηφιοποίηση του κράτους, υποστηρίζοντας ότι συνέβαλαν στον περιορισμό της γραφειοκρατίας και στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των επενδυτών.
Ιδιαίτερη ήταν η αναφορά του στις αγορές ομολόγων.
«Δεν θα στοιχημάτιζαν πολλοί πριν από λίγα χρόνια ότι σήμερα το κόστος δανεισμού της Ελλάδας θα ήταν χαμηλότερο από εκείνο τεσσάρων χωρών του G7», είπε.
«Η οικονομική ανάπτυξη διευρύνει τη στρατηγική ισχύ ενός έθνους»
Ο πρωθυπουργός συνέδεσε ευθέως την οικονομική ισχύ με την εξωτερική πολιτική και την άμυνα.
«Η οικονομική ανάπτυξη είναι ζωτικής σημασίας επειδή διευρύνει τη στρατηγική ισχύ ενός έθνους», τόνισε.
Όπως είπε, επιτρέπει σε ένα κράτος να ενισχύει την άμυνά του, να εκσυγχρονίζει τις υποδομές του και να επενδύει στην καινοτομία, διατηρώντας παράλληλα την κοινωνική συνοχή.
Η οικονομική ανθεκτικότητα, πρόσθεσε, συνδέεται με ισχυρούς θεσμούς και αξιόπιστες δυνατότητες αποτροπής.
Η Ευρώπη και η ελληνική Προεδρία του 2027
Στο ευρωπαϊκό σκέλος της ομιλίας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στη συνάντηση που είχε με τον Εμανουέλ Μακρόν στη Ρωμαϊκή Αγορά της Αθήνας και στη συζήτηση για τη θέση της Ευρώπης μέσα σε ένα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Έθεσε στο επίκεντρο τη στρατηγική αυτονομία και την ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ενόψει της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2027, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα θα εργαστεί για μια Ευρώπη «πιο ανταγωνιστική, πιο ασφαλή, πιο ικανή να υπερασπίζεται τον εαυτό της και πιο αποτελεσματική στην προστασία των εξωτερικών της συνόρων».
«Η συνδεσιμότητα είναι η απτή όψη της γεωπολιτικής»
Ο πρωθυπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις ενεργειακές και ψηφιακές υποδομές.
«Η συνδεσιμότητα είναι η απτή όψη της γεωπολιτικής», ανέφερε, σημειώνοντας ότι τα ηλεκτρικά δίκτυα, οι ενεργειακοί και ψηφιακοί διάδρομοι, τα λιμάνια και οι θαλάσσιες οδοί αποτελούν πλέον εργαλεία ισχύος.
Η ελληνική στρατηγική, όπως την περιέγραψε, επιδιώκει να μετατρέψει τη γεωγραφική θέση της χώρας σε ισχυρότερους δεσμούς μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής, Κόλπου και Βόρειας Αφρικής.
Αναφέρθηκε στο GREGY, την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Αιγύπτου για μεταφορά καθαρής ενέργειας προς την Ευρώπη, καθώς και στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου, με προοπτική σύνδεσης και με το Ισραήλ.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Ελλάδα αξιοποιεί τη γεωγραφική της θέση ώστε να παρέχει ενεργειακή ασφάλεια και προς τους βόρειους γείτονές της.
Το 90% του παγκόσμιου εμπορίου και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέστρεψε στο τέλος της γεωπολιτικής ενότητας στο θέμα της ναυτιλίας.
Ως πρωθυπουργός μιας από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές χώρες, υπογράμμισε ότι περισσότερο από το 90% του παγκόσμιου εμπορίου πραγματοποιείται διά θαλάσσης.
Προειδοποίησε ότι η διαρκής απειλή στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας και η αδυναμία προστασίας των κρίσιμων θαλάσσιων οδών μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.
Η προειδοποίηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη
Το τελευταίο μεγάλο σκέλος της ομιλίας αφορούσε την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στα οφέλη που προσφέρει η νέα τεχνολογία, αλλά προειδοποίησε ότι η ανεξέλεγκτη ανάπτυξή της εγκυμονεί κινδύνους για την αγορά εργασίας, την κατανομή του πλούτου, τη δημοκρατική λειτουργία και τις ανθρώπινες σχέσεις.
Υποστήριξε ότι η εθελοντική αυτορρύθμιση των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση ενός ζητήματος τέτοιας κλίμακας.
Έθεσε την ανάγκη δημιουργίας ισχυρότερου διεθνούς πλαισίου, με κανόνες για τη διαφάνεια, την ασφάλεια και τη συμβατότητα των συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης με τις ανθρώπινες αξίες.
Παραλλήλισε μάλιστα την πρόκληση με την ανάγκη διεθνούς ρύθμισης άλλων τεχνολογιών που δημιούργησαν μεγάλους κινδύνους για την ανθρωπότητα.
Με την παρέμβασή του στη Γενική Συνέλευση, ο πρωθυπουργός επιχείρησε να εντάξει την ελληνική εξωτερική πολιτική σε ένα ενιαίο πλαίσιο που συνδέει το Διεθνές Δίκαιο, την αποτροπή, την οικονομική ισχύ, την ενεργειακή ασφάλεια και τις νέες τεχνολογικές προκλήσεις.