Μια νέα σημαντική χρηματοδοτική παρέμβαση, συνολικού ύψους 140 εκατ. ευρώ, ενεργοποιείται μέσω του ΕΣΠΑ 2021-2027 για την ολοκληρωμένη διαχείριση υδάτων και αστικών λυμάτων. Με απόφαση του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκου Παπαθανάση, επανεκδόθηκε από το Πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή» η σχετική πρόσκληση, με στόχο τη χρηματοδότηση έργων που θα αντιμετωπίζουν συνολικά τις ανάγκες ύδρευσης, αποχέτευσης και διαχείρισης των διαθέσιμων υδάτινων πόρων.

Η νέα παρέμβαση εντάσσεται στην ευρύτερη αξιοποίηση των πόρων του ΕΣΠΑ 2021-2027, με τον Νίκο Παπαθανάση να έχει επισημάνει το προηγούμενο διάστημα ότι τα κονδύλια του προγράμματος πρέπει να μετατρέπονται σε πραγματικές επενδύσεις και έργα. Στη συγκεκριμένη πρόσκληση δικαιούχοι είναι η ΕΥΔΑΠ Α.Ε., ο Δήμος Κασσάνδρας, η ΔΕΥΑ Ρεθύμνου, η ΔΕΥΑ Κορίνθου και η ΔΕΥΑ Αλεξανδρούπολης.

Από την Αλεξανδρούπολη μέχρι το Ρέθυμνο

Οι παρεμβάσεις θα εφαρμοστούν πιλοτικά σε τέσσερις διαφορετικές γεωγραφικές ζώνες της χώρας: στον υγροβιότοπο του Έβρου και την Αλεξανδρούπολη, στην περιοχή Κορινθιακού–Σαρωνικού κόλπου, στην Κασσάνδρα Χαλκιδικής και στο Ρέθυμνο. Η επιλογή περιοχών με διαφορετικά γεωγραφικά και υδρολογικά χαρακτηριστικά επιτρέπει την εφαρμογή διαφορετικών λύσεων και τη δοκιμή ενός περισσότερο ολοκληρωμένου μοντέλου διαχείρισης των υδάτινων πόρων.

Το πρόγραμμα δεν αφορά μόνο την κατασκευή δικτύων. Οι παρεμβάσεις καλύπτουν συνολικά το νερό, τα αστικά λύματα, τα όμβρια ύδατα, τη διαχείριση της λάσπης και την επαναχρησιμοποίηση λυμάτων, με στόχο διαφορετικές υποδομές και υπηρεσίες να λειτουργούν ως τμήματα ενός ενιαίου σχεδιασμού. Πρόκειται για μια προσέγγιση ιδιαίτερα σημαντική σε μια περίοδο κατά την οποία η επάρκεια και η ορθολογική χρήση του νερού αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη οικονομική και περιβαλλοντική σημασία.

Έξυπνοι μετρητές, τηλεμετρία και ψηφιακή διαχείριση

Σημαντικό τμήμα του προγράμματος αφορά τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό των υπηρεσιών ύδατος. Προβλέπονται επενδύσεις σε ψηφιοποίηση, έξυπνη μέτρηση και τηλεμετρία, ώστε οι αρμόδιοι φορείς να έχουν καλύτερη εικόνα για την κατάσταση των δικτύων, την κατανάλωση και τη διαχείριση των διαθέσιμων ποσοτήτων νερού. Παράλληλα προβλέπονται δράσεις για την ενεργειακή απόδοση και τη συνδεσιμότητα των υποδομών.

Η χρήση έξυπνων συστημάτων μπορεί να συμβάλει στον ταχύτερο εντοπισμό προβλημάτων και στην αποτελεσματικότερη λειτουργία των δικτύων. Το νέο πρόγραμμα συνδέει με αυτόν τον τρόπο τις παραδοσιακές επενδύσεις ύδρευσης και αποχέτευσης με τον ψηφιακό μετασχηματισμό, ώστε οι υποδομές που χρηματοδοτούνται σήμερα να μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικότερα τα επόμενα χρόνια.

Εξοικονόμηση νερού σε σπίτια και επιχειρήσεις

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι παρεμβάσεις δεν σταματούν στα μεγάλα έργα υποδομής. Στην πρόσκληση περιλαμβάνονται επίσης προγράμματα εξοικονόμησης νερού σε κατοικίες και επιχειρήσεις, καθώς και δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών.

Η κατεύθυνση αυτή δείχνει ότι ο σχεδιασμός μετακινείται σταδιακά από την απλή αύξηση της διαθέσιμης ποσότητας νερού προς ένα μοντέλο καλύτερης διαχείρισης και περιορισμού της σπατάλης. Στόχος είναι οι επενδύσεις σε νέες υποδομές να συνδυάζονται με αλλαγές στον τρόπο κατανάλωσης και με τεχνολογίες που επιτρέπουν ακριβέστερη παρακολούθηση των δικτύων.

ΕΥΔΑΠ και νέα έργα αποχέτευσης

Σημαντικό ρόλο στην πρόσκληση έχει η ΕΥΔΑΠ, η οποία συμμετέχει στους δικαιούχους του προγράμματος. Η νέα χρηματοδότηση έρχεται μάλιστα λίγες ημέρες μετά την ένταξη στο ΕΣΠΑ της Β΄ Φάσης του δικτύου αποχέτευσης στα Γλυκά Νερά, δημόσιας δαπάνης περίπου 29,15 εκατ. ευρώ, επίσης με απόφαση του Νίκου Παπαθανάση. Το συγκεκριμένο έργο προβλέπει περίπου 26 χιλιόμετρα νέων αγωγών και αναμένεται να εξυπηρετήσει περίπου 11.000 κατοίκους.

Η διαδοχική ενεργοποίηση χρηματοδοτήσεων για έργα αποχέτευσης και διαχείρισης νερού αναδεικνύει τη σημασία που αποκτούν οι συγκεκριμένες υποδομές στο νέο ΕΣΠΑ. Δεν πρόκειται μόνο για περιβαλλοντικά έργα, αλλά για επενδύσεις που επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα ζωής, την προστασία του περιβάλλοντος και την αναπτυξιακή δυνατότητα ολόκληρων περιοχών.

Ολοκληρωμένος σχεδιασμός αντί για αποσπασματικά έργα

Η βασική φιλοσοφία της πρόσκλησης των 140 εκατ. ευρώ είναι η μετάβαση σε ένα περισσότερο ολιστικό μοντέλο διαχείρισης του νερού. Οι μελλοντικές επενδύσεις τόσο στο πόσιμο νερό όσο και στα λύματα θα πρέπει να σχεδιάζονται με τρόπο οικονομικά αποδοτικό, ενώ οι πάροχοι υπηρεσιών ύδατος θα πρέπει να διαθέτουν την επιχειρησιακή δυνατότητα όχι μόνο να κατασκευάζουν αλλά και να λειτουργούν αποτελεσματικά τα έργα.

Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και άλλες αποφάσεις χρηματοδότησης μέσω του Προγράμματος «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή 2021-2027», μέσω του οποίου έχουν ήδη ενταχθεί έργα περιβαλλοντικής και ενεργειακής αναβάθμισης σε διαφορετικές περιοχές της χώρας.

Το στοίχημα της γρήγορης υλοποίησης

Με διαθέσιμο προϋπολογισμό 140 εκατ. ευρώ, το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η ωρίμανση και η γρήγορη υλοποίηση των έργων. Η χρηματοδότηση δημιουργεί τις προϋποθέσεις, όμως το πραγματικό αποτέλεσμα θα κριθεί από το πόσο γρήγορα οι διαθέσιμοι ευρωπαϊκοί πόροι θα μετατραπούν σε λειτουργικές υποδομές για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.

Η διαχείριση του νερού εξελίσσεται σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις των επόμενων ετών και η νέα παρέμβαση επιχειρεί να απαντήσει σε αυτή με έναν συνδυασμό έργων υποδομής, ψηφιακών τεχνολογιών, επαναχρησιμοποίησης και εξοικονόμησης. Το στοίχημα είναι τα πιλοτικά προγράμματα που θα εφαρμοστούν στις τέσσερις περιοχές να δημιουργήσουν ένα μοντέλο που θα μπορεί στη συνέχεια να αξιοποιηθεί και σε άλλες περιοχές της χώρας.