Επανεκκίνηση στις έρευνες για το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου, της ηλεκτρικής διασύνδεσης Great Sea Interconnector αναμένονται τις επόμενες ώρες. Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» ετοιμάζεται να αποπλεύσει από το λιμάνι του Ηρακλείου Κρήτης, προκειμένου να ξεκινήσει εξάμηνη ερευνητική αποστολή στη θαλάσσια περιοχή από την Κάρπαθο έως την Κύπρο.
Η επανέναρξη των ερευνών αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς αφορά σε θαλάσσιες περιοχές στις οποίες το καλοκαίρι του 2024 είχαν διακοπεί οι εργασίες, εξαιτίας της έντασης που είχε προκληθεί στις σχέσεις Αθήνας και Άγκυρας.
Η παρέμβαση των ΗΠΑ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αμερικανική παρέμβαση, με την Ουάσινγκτον, να διαμηνύει προς την τουρκική πλευρά ότι σε έργα αυτού του χαρακτήρα δεν δικαιολογούνται ενστάσεις ή αντιρρήσεις από καμία πλευρά, σύμφωνα με πληροφορίες.
Το μήνυμα κινείται στη γραμμή της αμερικανικής διπλωματίας που εξέφρασε ο υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, Μάρκο Ρούμπιο, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Αθήνα.
Με σαφή τρόπο δηλώνεται ότι «σε τέτοια έργα δεν δικαιολογείται να προβληθεί ένσταση ή αντίρρηση (objection) από καμία πλευρά». Το «Abeille Marengo» ετοιμάζεται να αποπλεύσει από το Ηράκλειο.
Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο βρίσκεται στο λιμάνι του Ηρακλείου από τις 27 Οκτωβρίου, ενώ το προηγούμενο διάστημα ολοκληρώθηκαν οι απαραίτητες προετοιμασίες και τεχνικές εργασίες για την έναρξη της αποστολής του.
Σύμφωνα με την ενημέρωση από το λιμάνι, από τις πρωινές ώρες καταγράφεται αυξημένη κινητικότητα από το πλήρωμα, ένδειξη ότι οι διαδικασίες για την αναχώρηση βρίσκονται στο τελικό στάδιο. Η αναχώρηση αναμένεται να πραγματοποιηθεί μόλις δοθεί η σχετική οδηγία, με τη συνδρομή ρυμουλκών για την αποδέσμευση του πλοίου από τις θέσεις πρόσδεσης.
Καθοριστικό ρόλο για την εξέλιξη των εργασιών διαδραματίζουν και οι καιρικές συνθήκες, οι οποίες έχουν βελτιωθεί αισθητά τις τελευταίες ώρες, δημιουργώντας ευνοϊκότερες προϋποθέσεις για τον απόπλου και την έναρξη της ερευνητικής δραστηριότητας.
Οι έρευνες θα έχουν γεωφυσικό και γεωλογικό αντικείμενο, με βασικό στόχο τη συλλογή δεδομένων για τη μορφολογία και τη σύσταση του θαλάσσιου πυθμένα. Αυτά τα στοιχεία είναι απαραίτητα για τον καθορισμό της ασφαλέστερης δυνατής όδευσης, πάνω στην οποία θα ποντιστεί το υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο.
Η γαλλική ενημέρωση δεν συνιστά αίτημα αδειοδότησης
Στο διπλωματικό πεδίο, η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι η επικοινωνία της Γαλλίας με τις χώρες της περιοχής έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα. Μετά την αδειοδότηση των ερευνών από την ελληνική πλευρά, το Παρίσι προχώρησε σε γραπτή ενημέρωση των κρατών της ευρύτερης περιοχής. Ωστόσο, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η συγκεκριμένη διαδικασία δεν αποτελεί αίτημα έκδοσης άδειας ούτε αναζήτηση συναίνεσης από τρίτες χώρες.
Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι η ενημέρωση άλλων κρατών για την πραγματοποίηση των ερευνών δεν συνεπάγεται αναγνώριση οποιασδήποτε θαλάσσιας δικαιοδοσίας ή αποδοχή σχετικών διεκδικήσεων.
Η θέση της Αθήνας είναι ότι οι εργασίες αδειοδοτούνται από τα κράτη που έχουν την αρμοδιότητα για τις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές, δηλαδή την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.
Συντονισμός Αθήνας-Λευκωσίας
Η Ελλάδα και η Κύπρος βρίσκονται σε στενό συντονισμό για την απρόσκοπτη διεξαγωγή των ερευνών σε όλο το μήκος της σχεδιαζόμενης διαδρομής του καλωδίου.
Η Navtex που εξέδωσε ο σταθμός του Ηρακλείου έχει ισχύ έως τις 6 Μαρτίου, ενώ στη συνέχεια η Κυπριακή Δημοκρατία αναλαμβάνει την έκδοση δικής της ναυτικής οδηγίας για τις έρευνες εντός της κυπριακής ΑΟΖ.
Με τον τρόπο αυτό διαμορφώνεται ένα συντονισμένο πλαίσιο ναυτικών οδηγιών, το οποίο καλύπτει τη θαλάσσια διαδρομή από την Κρήτη έως την Κύπρο και αποσκοπεί στη διασφάλιση της συνέχειας των ερευνητικών εργασιών.
Το μήνυμα Μητσοτάκη
Σαφές μήνυμα ότι ο σχεδιασμός για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου προχωρά με βάση τον εθνικό σχεδιασμό έστειλε και ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από τις Σέρρες.
Χωρίς να αναφερθεί ευθέως στην Τουρκία, ο Πρωθυπουργός έκανε έμμεση αναφορά στις ελληνοτουρκικές εκκρεμότητες, επισημαίνοντας ότι η πολιτική βούληση, η μεθοδικότητα, η τόλμη και η αποφασιστικότητα μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και μακροχρόνιες διαφορές μεταξύ κρατών σε λύση.
Παράλληλα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε ότι η Ελλάδα και η Κύπρος είναι οι χώρες που αδειοδοτούν τις ερευνητικές εργασίες για ένα έργο το οποίο έχει χαρακτηριστεί ευρωπαϊκού κοινού ενδιαφέροντος.
Η γεωπολιτική διάσταση του έργου
Η επανέναρξη των ερευνών αποτελεί, επομένως, ένα κρίσιμο βήμα για την πρόοδο του Great Sea Interconnector, ενός έργου με σημαντική ενεργειακή και γεωστρατηγική διάσταση για την Ανατολική Μεσόγειο. Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στην εξέλιξη της ερευνητικής αποστολής, αλλά και στις αντιδράσεις που ενδέχεται να προκαλέσει η επιστροφή των ερευνητικών δραστηριοτήτων σε μια θαλάσσια περιοχή με ιδιαίτερη γεωπολιτική ευαισθησία.