Κατατέθηκε σήμερα στη Βουλήτο πολυαναμενόμενο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου. Το νομοσχέδιο, το οποίο φέρει τον τίτλο «Εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και λοιπές διατάξεις», ενσωματώνει τη μεγαλύτερη κοινή μεταρρυθμιστική προσπάθεια των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κεντρικός πυλώνας της νέας αυτής στρατηγικής είναι η αποτελεσματικότερη θωράκιση των εξωτερικών συνόρων και η επιτάχυνση των διαδικασιών για όσους εισέρχονται παράτυπα.

Υποχρεωτικό screening στα σύνορα για όλους

Η βασικότερη αλλαγή που εισάγει το νέο νομικό πλαίσιο αφορά τη θεσμοθέτηση, για πρώτη φορά, μιας υποχρεωτικής διαδικασίας προελέγχου (screening) ακριβώς πάνω στα εξωτερικά σύνορα της χώρας. Η διαδικασία αυτή θα εφαρμόζεται καθολικά για κάθε παράτυπα εισερχόμενο υπήκοο τρίτης χώρας και θα περιλαμβάνει:

  • Πλήρη ταυτοποίηση: Με εξακρίβωση των πραγματικών στοιχείων των ατόμων.

  • Λήψη βιομετρικών δεδομένων: Με καταγραφή δακτυλικών αποτυπωμάτων.

  • Ελέγχους ασφαλείας: Για την αποτροπή εισόδου επικίνδυνων στοιχείων.

  • Υγειονομικούς ελέγχους: Για την προστασία της δημόσιας υγείας.

Παράλληλα, οι αιτήσεις ασύλου θα εξετάζονται πλέον με διαδικασίες-εξπρές και εξαιρετικά σφιχτά χρονοδιαγράμματα, με στόχο η όλη διαδικασία, μαζί με την ενδεχόμενη απόρριψη και την επιστροφή, να ολοκληρώνεται το αργότερο εντός 12 εβδομάδων.

Κλειστές δομές και κέντρα εκτός ευρωπαϊκής επικράτειας

Ιδιαίτερα αυστηροποιείται το πλαίσιο για τα άτομα εκείνα των οποίων τα αιτήματα διεθνούς προστασίας απορρίπτονται τελεσίδικα από τις αρμόδιες αρχές. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι όσοι δεν δικαιούνται νόμιμη παραμονή θα οδηγούνται χωρίς καθυστέρηση σε διαδικασίες απέλασης, ενώ θα υπάρχει η δυνατότητα υποχρεωτικής παραμονής τους σε κλειστές ή ελεγχόμενες δομές στα σύνορα μέχρι να σφραγιστούν τα ταξιδιωτικά τους έγγραφα.

Μια από τις πιο σημαντικές καινοτομίες της ευρωπαϊκής πολιτικής είναι και η πρόβλεψη για αξιοποίηση κέντρων επιστροφών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, στέλνοντας ένα ξεκάθαρο μήνυμα αποτροπής ότι κανείς δεν μπορεί να παραμένει επ’ αόριστον και χωρίς έγγραφα στην Ευρώπη.

Αναβάθμιση του Eurodac και συνεργασία με τη Frontex

Το σχέδιο νόμου που βρίσκεται πλέον στα χέρια των βουλευτών στην Αθήνα δίνει μεγάλη έμφαση στα τεχνολογικά εργαλεία και τη διεθνή συνεργασία για την επιτήρηση των ροών. Προβλέπεται η πλήρης αναβάθμιση και ο εκσυγχρονισμός των συστημάτων καταγραφής με την εφαρμογή του νέου Eurodac, το οποίο θα επιτρέπει την άμεση ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των ευρωπαϊκών αρχών. Ταυτόχρονα, ενισχύεται η επιχειρησιακή συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς και κυρίως με τη Frontex, με στόχο τη δημιουργία ενός λειτουργικού συστήματος που θα βασίζεται σε σαφείς κανόνες, γρήγορες αποφάσεις και ουσιαστική εφαρμογή των επιστροφών.