Με το βλέμμα στραμμένο στην Ανατολική Μεσόγειο και τις εξελίξεις που διαμορφώνουν εκ νέου τους γεωπολιτικούς συσχετισμούς στην περιοχή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης μεταφέρει το βάρος της πολιτικής ατζέντας στα εθνικά θέματα.

Ο πρωθυπουργός αναμένεται να βρεθεί στο Ελ Αλαμέιν την ερχομενη Τρίτη , όπου θα έχει διμερή συνάντηση με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι. Στη συνέχεια θα πραγματοποιηθεί τριμερής συνάντηση Ελλάδας, Αιγύπτου και Κύπρου, με τη συμμετοχή του Νίκου Χριστοδουλίδη.

Ο συμβολισμός είναι σαφής. Η Αθήνα επιδιώκει να αναδείξει τη στρατηγική σχέση με το Κάιρο και ταυτόχρονα να επιβεβαιώσει ότι το τριμερές σχήμα Ελλάδας–Κύπρου–Αιγύπτου παραμένει βασικός πυλώνας της ελληνικής παρουσίας στην περιοχή.

Στο τραπέζι Λιβύη, θαλάσσιες ζώνες και Τουρκία

Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, η κατάσταση στη Λιβύη, οι θαλάσσιες ζώνες, οι κινήσεις της Τουρκίας, αλλά και το ανοιχτό ζήτημα της Μονής Σινά αναμένεται να απασχολήσουν τις συζητήσεις.

Για την Αθήνα, η σχέση με το Κάιρο διαθέτει ισχυρό κεκτημένο, με κορυφαίο σημείο τη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ. Παράλληλα, η Ελλάδα επιδιώκει να διατηρήσει ενεργό το δίκτυο περιφερειακών συνεργασιών, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ισορροπίες στην περιοχή παραμένουν εύθραυστες.

Ιδιαίτερο βάρος έχει και η συνεργασία για τη Μονή του Σινά. Όπως έχει επισημάνει ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, βρίσκεται σε εξέλιξη συντονισμένη προσπάθεια για τη δημιουργία ειδικού πλαισίου, σε μια υπόθεση με ιστορικές, θρησκευτικές και διπλωματικές διαστάσεις.

Η τουρκική ρητορική ανεβάζει τον τόνο

Την ίδια στιγμή, στην Τουρκία επανέρχεται με ένταση η συζήτηση περι αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών.

Σε τουρκικά μέσα ενημέρωσης και τηλεοπτικές εκπομπές διατυπώθηκαν ακόμη και ακραίες εκτιμήσεις περί αλλαγής της κυριότητας ελληνικών νησιών σε περίπτωση στρατιωτικής σύγκρουσης. Σε μία από τις παρεμβάσεις που αναφέρονται σε τουρκικά μέσα, ο απόστρατος συνταγματάρχης και πανεπιστημιακός Τσαγλάρ Οζέρ υποστήριξε ότι ένα υποθετικό ελληνικό ή ισραηλινό πλήγμα κατά της Τουρκίας θα μπορούσε, κατά την άποψή του, να οδηγήσει σε αλλαγή της «γεωγραφίας» της Ελλάδας και του καθεστώτος των νησιών.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται από τουρκικά μέσα και στο Καστελλόριζο, με αφορμή την παρουσία ελληνικού πολεμικού πλοίου στο νησί. Η τουρκική πλευρά επαναφέρει με αυτόν τον τρόπο τη γνωστή θέση της περί αποστρατιωτικοποίησης συγκεκριμένων ελληνικών νησιών.

Σε τηλεοπτική συζήτηση παρουσιάστηκαν μάλιστα εικόνες που, σύμφωνα με τους συμμετέχοντες, δείχνουν ελληνικό πολεμικό πλοίο στο Καστελλόριζο, με τους αναλυτές να υπογραμμίζουν τη μικρή απόσταση του νησιού από τις τουρκικές ακτές.

Το ζήτημα της στρατιωτικοποίησης των νησιών αποτελεί διαχρονικό σημείο τριβής. Η Άγκυρα το συνδέει με τις προβλέψεις διεθνών συνθηκών, ενώ η Αθήνα απορρίπτει τις τουρκικές αιτιάσεις και υποστηρίζει τα δικαιώματά της στη βάση του διεθνούς δικαίου.

«Ήρεμα νερά» χωρίς υποχώρηση στις εθνικές θέσεις

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνική κυβέρνηση επιμένει στη διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας με την Τουρκία. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης έχει χαρακτηρίσει τη σημερινή σχέση ως μια διαδικασία «δομημένου διαλόγου», η οποία ξεκίνησε με τη Διακήρυξη των Αθηνών τον Δεκέμβριο του 2023.

Ο υπουργός Εξωτερικών έχει αναγνωρίσει ότι υπάρχουν διακυμάνσεις και εντάσεις, όπως αυτές που προκύπτουν μεταξύ άλλων γύρω από τα θαλάσσια πάρκα, υπογραμμίζοντας όμως ότι ο διάλογος δεν σημαίνει έκπτωση από τις ελληνικές θέσεις.

Κεντρικό ζήτημα παραμένει η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών και υφαλοκρηπίδας. Η Αθήνα θεωρεί ότι πρόκειται για τη βασική διαφορά, ενώ η Άγκυρα συνδέει το ζήτημα με ευρύτερη ατζέντα διαφορών.

Η Αθήνα επενδύει στη γεωπολιτική της θέση

Το ταξίδι του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Αίγυπτο αποκτά έτσι μεγαλύτερη σημασία. Το τετ α τετ με τον Αλ Σίσι και η τριμερής με τον Νίκο Χριστοδουλίδη αποτελούν μήνυμα συνέχειας των στρατηγικών συνεργασιών της Ελλάδας.

Σε μια Ανατολική Μεσόγειο όπου οι συσχετισμοί μεταβάλλονται , η Αθήνα επιχειρεί να συνδυάσει διπλωματία, συμμαχίες, αμυντική θωράκιση και ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο, καθώς Λιβύη, θαλάσσιες ζώνες, Κύπρος, Αίγυπτος και Τουρκία συνθέτουν ένα γεωπολιτικό παζλ στο οποίο η Ελλάδα επιχειρεί να διατηρήσει ενεργό και ενισχυμένο ρόλο.