Σχεδόν 29 εκατ. ευρώ έχει κινητοποιήσει συνολικά η κυβέρνηση από το 2022 για να στηρίξει τη γουνοποιία στη Δυτική Μακεδονία, έναν ιστορικό κλάδο που βρέθηκε ξαφνικά αντιμέτωπος με μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις διεθνείς κυρώσεις. Τώρα ανοίγει ένας νέος κύκλος, με δράση 17 εκατ. ευρώ για περίπου 450 επιχειρήσεις, μεγαλύτερα ποσά ενίσχυσης και διευρυμένα κριτήρια ώστε να μπορούν να συμμετάσχουν και μικρότερες επιχειρήσεις και οικοτεχνίες.
Τις λεπτομέρειες παρουσίασε στη Βουλή ο υφυπουργός Ανάπτυξης Λάζαρος Τσαβδαρίδης, απαντώντας σε επίκαιρη ερώτηση του βουλευτή Κοζάνης του ΠΑΣΟΚ Πάρι Κουκουλόπουλου. Ο κ. Τσαβδαρίδης θέλησε εξαρχής να ξεκαθαρίσει ότι για το υπουργείο Ανάπτυξης η γουνοποιία δεν είναι απλώς ένας ακόμη κλάδος που ζητά κρατική βοήθεια, αλλά κομμάτι της παραγωγικής ταυτότητας της Καστοριάς, της Σιάτιστας και συνολικά της Δυτικής Μακεδονίας.
Η παρέμβαση έρχεται λίγες ημέρες μετά την παρουσία του Τάκη Θεοδωρικάκου στην Καστοριά. Το Lykavitos.gr είχε παρουσιάσει αναλυτικά το νέο πρόγραμμα των 17 εκατ. ευρώ για τις επιχειρήσεις γούνας, αλλά και τη στόχευση του υπουργείου να συνδεθεί η άμεση οικονομική βοήθεια με μια ευρύτερη προσπάθεια παραγωγικής ανασυγκρότησης της περιοχής.
Από την έκτακτη βοήθεια στην προσπάθεια επανεκκίνησης
Η μεγάλη ανατροπή για τη γουνοποιία ήρθε το 2022. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι κυρώσεις που ακολούθησαν έπληξαν καίρια επιχειρήσεις που είχαν ισχυρή εξάρτηση από συγκεκριμένες αγορές του εξωτερικού. Για πολλές οικογενειακές επιχειρήσεις της Καστοριάς και της Σιάτιστας το πρόβλημα δεν ήταν θεωρητικό: από τη μία στιγμή στην άλλη βρέθηκαν αντιμέτωπες με μεγάλη πτώση της δραστηριότητάς τους και σοβαρά προβλήματα ρευστότητας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Λάζαρος Τσαβδαρίδης, η πρώτη κυβερνητική παρέμβαση έγινε το 2022 μέσω του ΕΠΑΝΕΚ, όταν 3,63 εκατ. ευρώ κατευθύνθηκαν σε 77 επιχειρήσεις. Το 2023 ακολούθησε δεύτερος κύκλος, ύψους 4,44 εκατ. ευρώ για 120 επιχειρήσεις, ενώ το 2024 διατέθηκαν ακόμη 3,67 εκατ. ευρώ σε 210 επιχειρήσεις. Συνολικά, περισσότερα από 11,7 εκατ. ευρώ διοχετεύθηκαν στην τοπική αγορά μέσα από αυτούς τους κύκλους έκτακτης στήριξης.
Η νέα παρέμβαση είναι σαφώς μεγαλύτερη. Η δράση «Ενίσχυση των επιχειρήσεων του κλάδου γούνας της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας για την αναπτυξιακή επανεκκίνησή τους» διαθέτει προϋπολογισμό 17 εκατ. ευρώ και προβλέπεται να καλύψει περίπου 450 επιχειρήσεις. Με την προσθήκη αυτών των πόρων, η συνολική οικονομική στήριξη που έχει κινητοποιηθεί από το 2022 φτάνει, σύμφωνα με το υπουργείο Ανάπτυξης, τα 28.763.130 ευρώ.
Έως 100.000 ευρώ σε κάθε επιχείρηση
Αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους επαγγελματίες του κλάδου είναι ότι το νέο πρόγραμμα δεν αποτελεί απλώς συνέχεια των προηγούμενων. Έχουν αλλάξει αρκετοί από τους όρους του, με στόχο να διευρυνθεί ο αριθμός των επιχειρήσεων που μπορούν να λάβουν χρηματοδότηση.
Το ανώτατο ύψος της ενίσχυσης ανεβαίνει από τις 60.000 στις 100.000 ευρώ ανά επιχείρηση, ενώ πλέον μπορούν να ενταχθούν και νεότεροι οικονομικοί φορείς που έκαναν έναρξη εργασιών μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2024. Παράλληλα, προσαρμόζονται οι επιλέξιμοι ΚΑΔ στη νέα ονοματολογία του 2025, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις μικρές οικοτεχνίες, αρκετές από τις οποίες δεν είχαν καταφέρει να αξιοποιήσουν προηγούμενα σχήματα στήριξης.
Υπάρχει και μία ακόμη σημαντική παράμετρος. Η ενίσχυση προβλέπεται να καταβάλλεται αφορολόγητη και ακατάσχετη, χωρίς κρατήσεις ή συμψηφισμό με οφειλές και χωρίς να απαιτείται ασφαλιστική ή φορολογική ενημερότητα, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η οικονομική βοήθεια μπορεί να φτάσει στην επιχείρηση χωρίς να «χαθεί» στην πορεία από παλαιότερες υποχρεώσεις.
Γιατί η κυβέρνηση δεν ανεβάζει το ελάχιστο ποσό στις 20.000 ευρώ
Η συζήτηση στη Βουλή δεν περιορίστηκε πάντως σε όσα περιλαμβάνει το πρόγραμμα. Ο Πάρις Κουκουλόπουλος ζήτησε να διπλασιαστεί το κατ' αποκοπή κατώτατο ποσό της ενίσχυσης από τις 10.000 στις 20.000 ευρώ, καθώς και να δημιουργηθεί ξεχωριστό συμπληρωματικό υποπρόγραμμα.
Ο Λάζαρος Τσαβδαρίδης απάντησε ότι το σημερινό κατώτατο όριο των 10.000 ευρώ έχει σχεδιαστεί ως δίχτυ ασφαλείας κυρίως για τις μικρότερες επιχειρήσεις και τις οικοτεχνίες, ενώ υποστήριξε ότι μια συνολική παρέμβαση που πλησιάζει πλέον τα 29 εκατ. ευρώ δεν μπορεί να χαρακτηρίζεται ανεπαρκής. Παράλληλα, σημείωσε ότι μια οριζόντια αύξηση των ποσών θα πρέπει να λάβει υπόψη και τα όρια που θέτει ο ευρωπαϊκός Κανονισμός 2831/2023 για τις ενισχύσεις de minimis.
Τσαβδαρίδης: Από τις επενδύσεις στη στήριξη της περιφερειακής παραγωγής
Η συγκεκριμένη δράση εντάσσεται και στην ευρύτερη ατζέντα που έχει αναλάβει ο Λάζαρος Τσαβδαρίδης στο υπουργείο Ανάπτυξης. Όταν ανέλαβε καθήκοντα υφυπουργού Ανάπτυξης, είχε θέσει ως βασικούς στόχους την ενίσχυση του επιχειρείν, την προσέλκυση επενδύσεων, την καινοτομία και τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερα αμειβόμενων θέσεων εργασίας.
Η έμφαση στην παραγωγή και τη βιομηχανία έχει φανεί και σε άλλες παρεμβάσεις του. Από τη δημιουργία του πρώτου Ελληνικού Κέντρου Ικανοτήτων Ημιαγωγών, με εθνική συμμετοχή 3,6 εκατ. ευρώ, μέχρι το μήνυμα στήριξης στην ελληνική βιομηχανία από τις εγκαταστάσεις της ΣΕΚΑΠ, η κυβερνητική γραμμή επιχειρεί να συνδέσει τις επενδύσεις με την πραγματική παραγωγή και την απασχόληση στις περιφέρειες.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στη Δυτική Μακεδονία, όπου η συζήτηση για το νέο παραγωγικό μοντέλο δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στις μεγάλες επενδύσεις. Υπάρχουν παραδοσιακές δραστηριότητες που εξακολουθούν να στηρίζουν τοπικές κοινωνίες και χρειάζονται χρόνο, κεφάλαια και προσαρμογή για να περάσουν στη νέα εποχή.
Το πραγματικό στοίχημα για Καστοριά και Σιάτιστα
Τα σχεδόν 29 εκατ. ευρώ αποτελούν ασφαλώς σημαντική οικονομική παρέμβαση. Το μεγάλο ερώτημα, όμως, είναι τι θα αφήσουν πίσω τους όταν ολοκληρωθούν τα προγράμματα στήριξης.
Για την κυβέρνηση, ο στόχος είναι να μη χρησιμοποιηθούν τα χρήματα απλώς για να καλυφθούν οι ζημιές του χθες, αλλά να δώσουν στις επιχειρήσεις τον απαραίτητο χρόνο για να προσαρμοστούν, να αναζητήσουν νέες αγορές και να διατηρήσουν θέσεις εργασίας. Η γουνοποιία εξακολουθεί να αποτελεί κομμάτι της οικονομικής και παραγωγικής ιστορίας της Καστοριάς και της Σιάτιστας και μια απότομη συρρίκνωσή της θα είχε επιπτώσεις πολύ πέρα από τα όρια των ίδιων των επιχειρήσεων.
Γι' αυτό και η νέα δράση των 17 εκατ. ευρώ αποκτά μεγαλύτερη σημασία από έναν ακόμη αριθμό στον κρατικό προϋπολογισμό. Αν τα χρήματα φτάσουν γρήγορα στις επιχειρήσεις και αξιοποιηθούν αποτελεσματικά, μπορούν να λειτουργήσουν ως πραγματική γέφυρα από την περίοδο της κρίσης προς την επόμενη ημέρα.
Όπως το έθεσε ο Λάζαρος Τσαβδαρίδης, το υπουργείο Ανάπτυξης θέλει να αντιμετωπίζει τη γουνοποιία όχι με όρους γραφειοκρατικής διαχείρισης, αλλά ως υπόθεση παραγωγικής ταυτότητας και κοινωνικής συνοχής για τη Δυτική Μακεδονία. Και αυτό είναι τελικά το στοίχημα: να παραμείνουν όρθιες οι επιχειρήσεις, αλλά κυρίως να αποκτήσουν ξανά προοπτική.