Η Περιφέρεια Αττικής συνεχίζει να στηρίζει την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων που λειτουργούν στο Λεκανοπέδιο, καταγράφοντας τις πραγματικές τους ανάγκες και σχεδιάζοντας παρεμβάσεις που μπορούν να ενισχύσουν τη θέση τους στην ελληνική και τη διεθνή αγορά. Στην κατεύθυνση αυτή εντάσσεται η τρίτη κατά σειρά θεματική μελέτη του Παρατηρητηρίου Ανταγωνιστικότητας και Επιχειρηματικότητας της Περιφέρειας Αττικής «Athens Forward», με τίτλο «Ενίσχυση της Εξωστρέφειας και Ανταγωνιστικότητας των Επιχειρήσεων».
Η μελέτη αποτυπώνει τον βαθμό διεθνοποίησης των επιχειρήσεων της Αττικής, τις μορφές με τις οποίες αναπτύσσουν δραστηριότητα εκτός Ελλάδας, τα οφέλη που αποκομίζουν, αλλά και τα εμπόδια που περιορίζουν την περαιτέρω ανάπτυξή τους στις διεθνείς αγορές. Στη έρευνα πραγματοποιήθηκε από το Παρατηρητήριο, σε συνεργασία με την Grant Thornton, με τη συμμετοχή 244 επιχειρήσεων του Λεκανοπεδίου.
Τα οκτώ βασικά συμπεράσματα της έρευνας για την εξωστρέφεια και τη διεθνή ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων
Ειδικότερα, από την ανάλυση των στοιχείων προκύπτουν τα εξής συμπεράσματα αναφορικά με τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο Λεκανοπέδιο:
1. Η Αττική διαθέτει ήδη σημαντική βάση εξωστρεφών εταιρειών
To 66% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι ήδη δραστηριοποιείται και εκτός συνόρων. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σημαντικό ποσοστό, το οποίο δείχνει ότι η Αττική διαθέτει επιχειρηματικό δυναμικό με εμπειρία στις διεθνείς συναλλαγές και μπορεί να αποτελέσει τη βάση για την περαιτέρω ενίσχυση της εξωστρέφειας της περιφερειακής οικονομίας.
2. Η διεθνοποίηση παραμένει κυρίως εμπορική και εξαγωγική
Οι επιχειρήσεις επιλέγουν κατά κύριο λόγο τις άμεσες εξαγωγές προϊόντων και υπηρεσιών (ποσοστό 50%), τις εισαγωγές πρώτων υλών και εξαρτημάτων (45%) και τις συνεργασίες με αντιπροσώπους. Οι μορφές διεθνούς παρουσίας που απαιτούν μεγαλύτερη επένδυση, οργανωτική προετοιμασία και μακροχρόνια δέσμευση κεφαλαίων παραμένουν ωστόσο περιορισμένες.
3. Η βασική ώθηση προς το εξωτερικό είναι η αναζήτηση αναπτυξιακών ευκαιριών
Η ανάγκη πρόσβασης σε νέες αγορές και η επιδίωξη αύξησης του πελατολογίου αποτελούν τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι επιχειρήσεις αναπτύσσουν διεθνή δραστηριότητα. Η εξωστρέφεια αντιμετωπίζεται ως μέσο ενίσχυσης των πωλήσεων και δημιουργίας νέων πηγών εσόδων.
4. Η διεθνής δραστηριότητα δημιουργεί ουσιαστική επιχειρηματική αξία
Οι επιχειρήσεις αναγνωρίζουν ότι η παρουσία τους στο εξωτερικό συμβάλλει στην αύξηση του κύκλου εργασιών, στη διεύρυνση της πελατειακής τους βάσης και στην ενίσχυση της ανθεκτικοτητας τους. Η διασπορά της δραστηριότητας σε περισσότερες αγορές περιορίζει την έκθεσή τους στις διακυμάνσεις της εγχώριας οικονομίας.
5. Η διεθνοποίηση δεν είναι πάντοτε στρατηγικά οργανωμένη
Μόνο ένα περιορισμένο μέρος των επιχειρήσεων διαθέτει ολοκληρωμένη στρατηγική διεθνούς ανάπτυξης. Σε πολλές περιπτώσεις, η δραστηριότητα στο εξωτερικό αναπτύσσεται αποσπασματικά, χωρίς σαφή επιλογή αγορών, οργανωμένο σχέδιο εισόδου, συγκεκριμένους στόχους και σταθερό μηχανισμό αξιολόγησης των αποτελεσμάτων.
6. Τα εμπόδια διεθνοποίησης είναι πολυεπίπεδα
Το υψηλό ενεργειακό και λειτουργικό κόστος, η γραφειοκρατία, οι δυσκολίες χρηματοδότησης, η έλλειψη επαρκούς πληροφόρησης για τις αγορές του εξωτερικού και οι περιορισμένες οργανωτικές δυνατότητες αποτελούν βασικά εμπόδια. Οι δυσκολίες είναι εντονότερες για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες δεν διαθέτουν πάντοτε τα στελέχη και τους πόρους που απαιτούνται για μια συστηματική διεθνή ανάπτυξη.
7. Οι ανάγκες στήριξης δεν είναι μόνο χρηματοδοτικές
Η πρόσβαση σε κεφάλαια αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη διεθνούς δραστηριότητας, αλλά δεν αρκεί από μόνη της. Οι επιχειρήσεις χρειάζονται αξιόπιστη πληροφόρηση για τις αγορές-στόχους, συμβουλευτική καθοδήγηση, ανάπτυξη εξαγωγικών δεξιοτήτων, υποστήριξη στην αναζήτηση συνεργατών και βοήθεια στην επιλογή του κατάλληλου τρόπου εισόδου σε κάθε αγορά.
8. Η δημόσια υποστήριξη θεωρείται δύσκολα προσβάσιμη ή ανεπαρκώς αποτελεσματική
Η έρευνα καταγράφει την ανάγκη απλούστευσης και καλύτερης οργάνωσης των διαθέσιμων δράσεων. Οι επιχειρήσεις χρειάζονται ένα σαφέστερο και πιο λειτουργικό πλαίσιο υποστήριξης, με εύκολη πρόσβαση στην πληροφόρηση και με υπηρεσίες που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες κάθε επιχείρησης και κλάδου.
Στόχος η δημιουργία ενός συνεκτικού περιφερειακού οικοσυστήματος εξωστρέφειας
Κεντρική κατεύθυνση της προτεινόμενης στρατηγικής είναι η δημιουργία ενός συνεκτικού περιφερειακού οικοσυστήματος εξωστρέφειας, το οποίο θα υποστηρίζει τις επιχειρήσεις σε όλα τα στάδια της διεθνούς ανάπτυξής τους. Στόχος είναι να διευκολυνθεί η μετάβαση από τις μεμονωμένες εξαγωγικές κινήσεις σε μια περισσότερο οργανωμένη και σταθερή διεθνή παρουσία. Αυτό προϋποθέτει την ενίσχυση της εξαγωγικής ετοιμότητας, τη βελτίωση της πρόσβασης σε διεθνείς αγορές, την ανάπτυξη επιχειρησιακών ικανοτήτων και τη δημιουργία σταθερών συνεργασιών.
Η Περιφέρεια Αττικής δεν καλείται να υποκαταστήσει τους εθνικούς φορείς οικονομικής και εξαγωγικής πολιτικής ούτε να επαναλάβει υφιστάμενα εργαλεία. Μπορεί, όμως, να λειτουργήσει συμπληρωματικά, επιτελικά και διασυνδετικά, καλύπτοντας συγκεκριμένα κενά και προσαρμόζοντας τις παρεμβάσεις στις ανάγκες των επιχειρήσεων του Λεκανοπεδίου.
- Σε συμπληρωματικό επίπεδο, η Περιφέρεια Αττικής μπορεί να παρεμβαίνει σε τομείς στους οποίους τα εθνικά εργαλεία δεν είναι επαρκώς εξειδικευμένα ή δεν ανταποκρίνονται πλήρως στα χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων και των παραγωγικών κλάδων του Λεκανοπεδίου. Η παρέμβαση αυτή μπορεί να διευκολύνει την πρόσβαση περισσότερων επιχειρήσεων στις διαθέσιμες δράσεις και υπηρεσίες.
- Σε επιτελικό επίπεδο, μπορεί να διαμορφώσει μια καθαρή διαδρομή εξωστρέφειας, η οποία θα ξεκινά από τη διάγνωση της ετοιμότητας κάθε επιχείρησης και θα προχωρά στην επιλογή των κατάλληλων αγορών, του τρόπου εισόδου και των αναγκαίων συνεργασιών. Η διαδρομή αυτή θα περιλαμβάνει επίσης υποστήριξη κατά την εφαρμογή του σχεδίου και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.
- Σε διασυνδετικό επίπεδο, η Περιφέρεια μπορεί να φέρει πιο κοντά τις επιχειρήσεις με τα επιμελητήρια και τους επαγγελματικούς συνδέσμους, τους φορείς οικονομικής διπλωματίας, τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά ιδρύματα, τους συμβούλους της αγοράς και τους οργανισμούς που σχεδιάζουν ή υλοποιούν δράσεις εξωστρέφειας. Η καλύτερη συνεργασία μεταξύ των φορέων μπορεί να ενισχύσει τις συνέργειες και να περιορίσει τον κατακερματισμό των διαθέσιμων υπηρεσιών.
Τα αποτελέσματα της έρευνας παρουσιάστηκαν στο τρίτο θεματικό webinar του Παρατηρητηρίου Ανταγωνιστικότητας και Επιχειρηματικότητας, με τίτλο «Εξωστρέφεια των Επιχειρήσεων της Αττικής: Από τις Εξαγωγές στη Διεθνή Παρουσία». Στη διαδικτυακή εκδήλωση συμμετείχαν εκπρόσωποι επιχειρήσεων, θεσμικών και παραγωγικών φορέων, καθώς και ειδικοί της αγοράς. Οι συμμετέχοντες συζήτησαν τα συμπεράσματα της έρευνας και αντάλλαξαν απόψεις γύρω από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις στην προσπάθειά τους να αναπτύξουν δραστηριότητα στο εξωτερικό. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η ανάγκη καλύτερης ενημέρωσης για τις διεθνείς αγορές, η πρόσβαση σε κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία, η ενίσχυση των εξαγωγικών δεξιοτήτων και η δημιουργία πιο σταθερών διαύλων συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων και των φορέων υποστήριξης.
Η ανταλλαγή απόψεων με τους ανθρώπους της παραγωγικής οικονομίας αποτελεί βασικό μέρος του έργου του Παρατηρητηρίου, καθώς επιτρέπει στην Περιφέρεια Αττικής να συνδέει τα αποτελέσματα των μελετών με τις πραγματικές εμπειρίες και ανάγκες των επιχειρήσεων.
Το «Athens Forward» προχωρά στην επόμενη θεματική έρευνα, με τίτλο «Αντιμετώπιση Κρίσεων, Επιχειρησιακών Κινδύνων και Προσαρμογή σε Αλλαγές», εστιάζοντας σε ένα ζήτημα που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τη βιωσιμότητα και τη συνέχιση της λειτουργίας των επιχειρήσεων. Η τέταρτη θεματική έρευνα θα καταγράψει τον βαθμό ετοιμότητας των επιχειρήσεων της Αττικής απέναντι σε φυσικές καταστροφές, οικονομικές αναταράξεις, τεχνολογικές αλλαγές, κυβερνοαπειλές και άλλους επιχειρησιακούς κινδύνους. Παράλληλα, θα εξετάσει τις στρατηγικές που εφαρμόζουν οι επιχειρήσεις για τη διαχείριση κρίσεων, τη διασφάλιση της επιχειρησιακής συνέχειας και την προσαρμογή τους σε ένα περιβάλλον συνεχών μεταβολών. Τα στοιχεία που θα συγκεντρωθούν θα αποτελέσουν βάση για τον σχεδιασμό πολιτικών και δράσεων που θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη του επιχειρηματικού οικοσυστήματος της Αττικής.
1.044 επενδυτικά σχέδια μέσω του «Attiki On»
Η παραγωγή γνώσης και η συστηματική καταγραφή των αναγκών των επιχειρήσεων συνοδεύονται από συγκεκριμένες χρηματοδοτικές παρεμβάσεις της Περιφέρειας Αττικής.
Μέσω του προγράμματος «Attiki On», δράσης του ΕΣΠΑ για την ενίσχυση μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων στην Περιφέρεια Αττικής, εγκρίθηκαν συνολικά 1.044 επενδυτικά σχέδια, συνολικής χρηματοδότησης 95,5 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους της Περιφέρειας. Η δράση αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες στοχευμένες παρεμβάσεις για την ενίσχυση της μικρής και πολύ μικρής επιχειρηματικότητας στο Λεκανοπέδιο. Μέσω της χρηματοδότησης υποστηρίζονται επενδύσεις που αφορούν τον ψηφιακό και τεχνολογικό μετασχηματισμό, την ενεργειακή αναβάθμιση, την ενίσχυση της παραγωγικότητας, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και τη δημιουργία ή τη διατήρηση θέσεων εργασίας.
Νίκος Χαρδαλιάς: «Ερχόμαστε να καλύψουμε κενά, να οργανώσουμε καλύτερα τη διαδρομή των επιχειρήσεων προς τις διεθνείς αγορές»
Όπως δηλώνει ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς:
«Η Αττική διαθέτει επιχειρήσεις με ποιότητα, τεχνογνωσία και όλα τα εχέγγυα για να σταθούν με αξιώσεις στις διεθνείς αγορές. Η έρευνα του Παρατηρητηρίου επιβεβαιώνει ότι ένα σημαντικό μέρος τους έχει ήδη αναπτύξει δραστηριότητα εκτός Ελλάδας και αναζητά νέες ευκαιρίες ανάπτυξης. Ταυτόχρονα, όμως, αναδεικνύει ότι η εξωστρέφεια παραμένει κυρίως εμπορική και εξαγωγική και ότι, σε αρκετές περιπτώσεις, δεν στηρίζεται ακόμη σε έναν ολοκληρωμένο και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Η εξωστρέφεια πρέπει να μετατραπεί σε οργανωμένη αναπτυξιακή επιλογή, με σαφείς στόχους, κατάλληλη προετοιμασία, γνώση των διεθνών αγορών και σταθερές συνεργασίες. Οι επιχειρήσεις, ιδιαίτερα οι μικρές και πολύ μικρές, πέρα από τη χρηματοδότηση χρειάζονται και πρόσβαση στην αξιόπιστη πληροφόρηση, καθοδήγηση για την επιλογή των κατάλληλων αγορών, ανάπτυξη δεξιοτήτων και ουσιαστική διασύνδεση με τους φορείς οικονομικής διπλωματίας, τα επιμελητήρια, την επιστημονική κοινότητα και τους εξειδικευμένους φορείς.
Σε αυτή την προσπάθεια, η Περιφέρεια Αττικής μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά, επιτελικά και διασυνδετικά. Δεν ερχόμαστε να υποκαταστήσουμε τους εθνικούς φορείς ή να δημιουργήσουμε ένα παράλληλο σύστημα. Ερχόμαστε να καλύψουμε κενά, να οργανώσουμε καλύτερα τη διαδρομή των επιχειρήσεων προς τις διεθνείς αγορές και να φέρουμε πιο κοντά όλους όσοι μπορούν να συμβάλουν στην επιτυχία τους».
Και πρόσθεσε:
«Στηρίζουμε έμπρακτα την επιχειρηματικότητα με συγκεκριμένους πόρους. Μέσω του "Attiki On", χρηματοδοτούνται 1.044 επενδυτικά σχέδια μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων με συνολικά 95,5 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους της Περιφέρειας Αττικής. Με τις παρεμβάσεις αυτές ενισχύουμε τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό, την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση.
Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον στο οποίο περισσότερες επιχειρήσεις θα μπορούν να κάνουν το επόμενο βήμα από την εγχώρια αγορά στις εξαγωγές και από τις εξαγωγές σε μια σταθερή και ανταγωνιστική διεθνή παρουσία. Με σχέδιο, γνώση και συνεργασία, ενισχύουμε τις παραγωγικές δυνάμεις της Αττικής και δημιουργούμε περισσότερες ευκαιρίες ανάπτυξης για την οικονομία και τους πολίτες της».