Νέα στοιχεία για το πώς οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ πρώιμων γαλαξιών ενδέχεται να τροφοδότησαν την ταχεία ανάπτυξη υπερμεγέθων μαύρων τρυπών, προκύπτουν από μια σπάνια κοσμική ανακάλυψη.
Αστρονόμοι ανακάλυψαν δύο γειτονικές τεράστιες μαύρες τρύπες που λάμπουν ως κβάζαρ μόλις 900 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, το μυστηριώδες φαινόμενο από το οποίο προέκυψε το Σύμπαν.
Η ανακάλυψη αμφισβητεί τις θεωρίες για το πώς σχηματίστηκαν οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες στο πρώιμο Σύμπαν. Η μία μελανή οπή έχει μάζα περίπου 1,5 δισεκατομμυρίου φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου ενώ η συνοδός της έχει μάζα περίπου 400 εκατομμυρίων ηλιακών μαζών.
Το σύστημα με την ονομασία J1602+4228AB και το παρατσούκλι Nāpōwawāʻenakaulua αποτελεί το πιο απομακρυσμένο συμπαγές ζεύγος κβάζαρ που έχει εντοπιστεί ποτέ. Τα δύο μέλη του απέχουν μεταξύ τους περίπου 18,100 έτη φωτός δηλαδή περίπου το ένα πέμπτο της διαμέτρου του γαλαξία μας.
Με τον όρο κβάζαρ οι επιστήμονες περιγράφουν τους εξαιρετικά λαμπρούς και μακρινούς ενεργούς γαλαξιακούς πυρήνες οι οποίοι εμφανίζονται στον παρατηρητή ως αστέρες και όχι σαν μεγάλης έκτασης κοσμικές δομές. Η ονομασία των κβάζαρ προέρχεται από το quasi-stellar που σημαίνει «παρόμοιος με αστέρα» και η ελληνική απόδοση τους είναι ημιαστέρες. Τροφοδοτούνται από τις κατά βάση υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες που βρίσκονται στα κέντρα των γαλαξιών εκπέμποντας πολύ έντονο φως, πιο έντονο από το φως που εκπέμπει ολόκληρος ο γαλαξίας τους.
«Δεν υπάρχει οριστική θεωρητική εξήγηση για το πώς υπάρχει έστω και μία από αυτές τις γιγάντιες μαύρες τρύπες-κβάζαρ τόσο νωρίς στην ιστορία του Σύμπαντος πόσο μάλλον δύο. Παρατηρήσαμε το Nāpōwawāʻenakaulua σε μια εποχή που το Σύμπαν είχε μόλις το ένα δέκατο τρίτο της σημερινής του ηλικίας και, παραδόξως, οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες του έχουν μάζες εξίσου μεγάλες με εκείνες που παρατηρούμε σήμερα», ανέφερε η Σίλβια Ονοράτο, η οποία είναι μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο NSF NOIRLab, η οποία ηγήθηκε της διεθνούς μελέτης.
Τα κβάζαρ είναι εξαιρετικά φωτεινές περιοχές γύρω από υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες που τροφοδοτούνται ενεργά με ύλη. Καθώς το αέριο σπειροειδώς κινείται προς το εσωτερικό τους θερμαίνεται και απελευθερώνει τεράστιες ποσότητες ακτινοβολίας μερικές φορές εκπέμποντας περισσότερο φως από όλα τα αστέρια του γαλαξία που τα περιβάλλει.
Καθώς το Σύμπαν διένυε την αρχική περίοδο ύπαρξης του και μέχρι να συμπληρώσει ένα δισ. έτη ζωής οι γαλαξίες σχηματίζονταν ταχύτατα μέσα σε ολοένα αυξανόμενες συγκεντρώσεις σκοτεινής ύλης. Οι συγκρούσεις και οι συγχωνεύσεις γαλαξιών θα μπορούσαν να διοχετεύσουν αέριο προς τις κεντρικές μαύρες τρύπες τροφοδοτώντας την ανάπτυξή τους.