Με αιχμηρή κριτική προς την κυβέρνηση, αλλά και με ένα αναλυτικό πλαίσιο προτάσεων για την έρευνα και την καινοτομία, παρεμβαίνει το ΠΑΣΟΚ–Κίνημα Αλλαγής, παρουσιάζοντας 11 εθνικές προτεραιότητες για τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου οικοσυστήματος γνώσης.
Σε κοινή δήλωσή τους, ο Τομέας Έρευνας και Τεχνολογίας, ο Τομέας Παιδείας και οι υπεύθυνοι ΚΤΕ Ανάπτυξης και Παιδείας, Γιώργος Νικητιάδης και Στέφανος Παραστατίδης, υποστηρίζουν ότι η χώρα δεν μπορεί να οικοδομήσει νέο παραγωγικό μοντέλο χωρίς αποφασιστική επένδυση στη γνώση, την καινοτομία και την Τεχνητή Νοημοσύνη.
«Η έρευνα δεν προστατεύεται με επικοινωνιακά πυροτεχνήματα»
Το ΠΑΣΟΚ χαρακτηρίζει κατ’ αρχήν θετική την κυβερνητική κατεύθυνση για τη σύνδεση της ανώτατης εκπαίδευσης, της έρευνας και της καινοτομίας, επισημαίνει όμως ότι οι διοικητικές μεταβολές και οι αλλαγές ονομασίας στα υπουργεία δεν επαρκούν.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, η έρευνα προστατεύεται με:
- Προστατεύεται με θεσμούς.
- Προστατεύεται με αξιοκρατία.
- Προστατεύεται με ακαδημαϊκή ελευθερία και αυτονομία.
- Προστατεύεται με μακροχρόνιο σχεδιασμό.
- Προστατεύεται με σταθερή χρηματοδότηση.
- Προστατεύεται με θεσμική ανεξαρτησία των φορέων χρηματοδότησης και αξιολόγησης, με διαφάνεια και διεθνώς αναγνωρισμένες διαδικασίες
Οι διαρθρωτικές αδυναμίες της χώρας
Στη δήλωση γίνεται αναφορά στις επισημάνσεις της Ένωσης Ελλήνων Ερευνητών για τα προβλήματα που εξακολουθούν να επηρεάζουν αρνητικά την ερευνητική δραστηριότητα.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- η απουσία συνεκτικής εθνικής στρατηγικής,
- η ασυνέχεια των χρηματοδοτήσεων,
- η υπερβολική γραφειοκρατία,
- οι καθυστερήσεις και η αδιαφάνεια στις αξιολογήσεις,
- η αποδυνάμωση του ερευνητικού ιστού,
- οι περιορισμένες συνέργειες ανάμεσα σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και παραγωγική οικονομία.
Το ΠΑΣΟΚ ζητά τη δημοσιοποίηση του πορίσματος της αρμόδιας επιτροπής και την έναρξη ουσιαστικού διαλόγου με τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά κέντρα, τις επιχειρήσεις έντασης γνώσης και την ελληνική επιστημονική διασπορά.
Οι 11 εθνικές προτεραιότητες του ΠΑΣΟΚ
- Εθνική στρατηγική δεκαετούς ορίζοντα για την έρευνα, την τεχνολογία, την καινοτομία και την τεχνητή νοημοσύνη, με διακομματική συνέχεια και πλήρη ευθυγράμμιση με τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας (ERA) και τις στρατηγικές του Horizon Europe.
- Σταθερή και επαρκής χρηματοδότηση, συγκρίσιμη με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ώστε η βασική, η μεταφραστική και η εφαρμοσμένη έρευνα να αποκτήσουν πραγματική βιωσιμότητα.
- Απόλυτη αξιοκρατία και διαφάνεια σε όλες τις ερευνητικές προκηρύξεις, αξιολογήσεις και χρηματοδοτήσεις, χωρίς αδιαφανείς διαδικασίες ή πολιτικές παρεμβάσεις.
- Ισχυρό και ανεξάρτητο ΕΛΙΔΕΚ, με σταθερή χρηματοδότηση και ουσιαστικό ρόλο στη στήριξη της επιστημονικής αριστείας.
- Ενιαίος χώρος Ανώτατης Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας, με στενή συνεργασία πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων.
- Θεσμική και οικονομική ισοτιμία μεταξύ πανεπιστημιακών και ερευνητών, με δυνατότητα αμφίδρομης κινητικότητας και κοινής αξιοποίησης ανθρώπινου δυναμικού και υποδομών.
- Oλοκληρωμένη πολιτική για τις ερευνητικές υποδομές, εθνικές και ευρωπαϊκές (ESFRI), με σταθερή χρηματοδότηση, συντήρηση και αξιοποίηση, ώστε τα εργαστήρια και τα κέντρα αριστείας να λειτουργούν ως μοχλοί ανάπτυξης και διεθνούς ανταγωνιστικότητας.
- Ριζική μείωση της γραφειοκρατίας, ώστε ο ερευνητής να αφιερώνει τον χρόνο του στην παραγωγή γνώσης και όχι στη διαχείριση διοικητικών εμποδίων.
- Εθνική στρατηγική για την Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία θα ενισχύσει την επιστημονική έρευνα, τη βιομηχανία, το Εθνικό Σύστημα Υγείας, την εκπαίδευση και τη δημόσια διοίκηση, με σεβασμό στη δεοντολογία και στα δικαιώματα των πολιτών.
- Αντιστροφή του brain drain και ουσιαστική πολιτική brain gain, ώστε οι νέοι Έλληνες επιστήμονες να επιλέγουν να δημιουργήσουν στην πατρίδα τους.
- Μετατροπή της επιστημονικής γνώσης σε εθνικό πλεονέκτημα, μέσα από ισχυρές συνεργασίες δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, αξιοποίηση της καινοτομίας και σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή, μέσω ενός σταθερού πλαισίου φορολογικών κινήτρων για επενδύσεις σε R&D, καθώς και απλοποιημένες διαδικασίες για τεχνοβλαστούς και νεοφυείς επιχειρήσεις έντασης γνώσης.
Το πολιτικό μήνυμα
Το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να δώσει έμφαση στην ανάγκη μιας νέας εθνικής συμφωνίας για τη γνώση,
Η πολιτική του πρόταση συνοψίζεται στην οικοδόμηση ενός ενιαίου συστήματος στο οποίο η ανώτατη εκπαίδευση, η έρευνα, η καινοτομία και η Τεχνητή Νοημοσύνη θα λειτουργούν με συντονισμό, σταθερότητα και διεθνή προσανατολισμό.
«Η γνώση δεν είναι δαπάνη. Η έρευνα δεν είναι πολυτέλεια. Είναι η σημαντικότερη επένδυση για το μέλλον της χώρας», καταλήγει η ανακοίνωση.