Τρία ντοκιμαντέρ συνοδεύουν τη δημιουργία της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛΑΣ), με τον Αλέξη Τσίπρα στον πρωταγωνιστικό ρόλο.
Οι τίτλοι είναι προσεκτικά επιλεγμένοι: «Το πρόσημο της πολιτικής», «Η ελπίδα της ανατροπής» και «Η ώρα της ευθύνης».
Σύμφωνα με την παρουσίαση της παραγωγής, πρόκειται για μια ενιαία αφήγηση που ξεκινά από τον Αλέξη Τσίπρα, περνά στις αγωνίες της νέας γενιάς και καταλήγει στη δημιουργία του νέου πολιτικού φορέα.
Η προσπάθεια παρουσιάζεται ως κάτι διαφορετικό από μια συνηθισμένη προεκλογική καμπάνια. Κινηματογραφική αισθητική, προσωπική αφήγηση, μνήμη, αυτοκριτική, ανθρώπινες ιστορίες.
Υπάρχει όμως ένα πολιτικό πρόβλημα που καμία σκηνοθεσία δεν μπορεί να εξαφανίσει:
Ο πρωταγωνιστής δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά στην πολιτική σκηνή. Έχει ήδη κυβερνήσει.
Και γι' αυτό κάθε μία από τις τρεις μεγάλες λέξεις της νέας αφήγησης μπορεί να διαβαστεί και αντίστροφα.
«Το πρόσημο της πολιτικής»: Ο Τσίπρας έχει ήδη δώσει εξετάσεις
Το πρώτο επεισόδιο τοποθετεί τον Αλέξη Τσίπρα στο κέντρο.
Προσωπικές σκέψεις, αναμνήσεις, πολιτικές αναζητήσεις και ένας περισσότερο εσωτερικός Τσίπρας επιχειρούν να απαντήσουν στο ερώτημα ποιο πρέπει να είναι σήμερα το «πρόσημο» της πολιτικής.
Μόνο που το πρόσημο ενός πρώην πρωθυπουργού δεν κρίνεται μόνο από όσα λέει για την πολιτική. Κρίνεται πρωτίστως από την πολιτική που άσκησε.
Και εδώ αρχίζει η δύσκολη σύγκριση.
Ο Αλέξης Τσίπρας εξελέγη τον Ιανουάριο του 2015 έχοντας υποσχεθεί μια μεγάλη πολιτική ανατροπή.
Ακολούθησαν η σύγκρουση με τους πιστωτές, το δημοψήφισμα, η τραπεζική αργία, τα capital controls και τελικά η συμφωνία για το τρίτο πρόγραμμα προσαρμογής.
Και υπάρχει μία ακόμη αντίφαση που δύσκολα παρακάμπτεται όταν η συζήτηση επιστρέφει στον ιδεολογικό διαχωρισμό Αριστεράς και Δεξιάς.
Ο Αλέξης Τσίπρας επέλεξε δύο φορές να κυβερνήσει μαζί με τον Πάνο Καμμένο και τους ΑΝΕΛ μετά τις εκλογές του Ιανουαρίου και ξανά μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2015.
Άρα το «πρόσημο» δεν ξεκινά σήμερα. Έχει κυβερνητικό παρελθόν.
«Η ελπίδα της ανατροπής»: Η λέξη που θυμίζει 2015
Το δεύτερο επεισόδιο στρέφεται στους νέους.
Εργασία, στεγαστικό, αβεβαιότητα, δυσκολία δημιουργίας οικογένειας, σχέδια ζωής που αναβάλλονται.
Πρόκειται αναμφίβολα για πραγματικά προβλήματα μιας ολόκληρης γενιάς.
Για τον Αλέξη Τσίπρα, όμως, η επιλογή της λέξης «ελπίδα» έχει ιδιαίτερο πολιτικό φορτίο.
Γιατί η Ελλάδα την έχει ξανακούσει.
«Η ελπίδα έρχεται».
Ήταν το εμβληματικό σύνθημα του ΣΥΡΙΖΑ στην πορεία προς τις εκλογές του Ιανουαρίου του 2015.
Τώρα η ελπίδα επιστρέφει ως μέρος της αφήγησης της νέας πολιτικής αρχής.
Μαζί της, όμως, επιστρέφει αναπόφευκτα και η σύγκριση.
Τότε η «ανατροπή» συνδεόταν με την υπόσχεση αλλαγής της μνημονιακής πολιτικής και των συσχετισμών στην Ευρώπη.
Λίγους μήνες αργότερα η χώρα είχε περάσει από το δημοψήφισμα, τις κλειστές τράπεζες και τα capital controls σε μια νέα συμφωνία με τους πιστωτές.
Ασφαλώς, η κυβέρνηση Τσίπρα ολοκλήρωσε το πρόγραμμα τον Αύγουστο του 2018 και παρουσίασε την εξέλιξη αυτή ως επιτυχία.
Το ερώτημα όμως για το πολιτικό rebranding παραμένει:
Γιατί η «ελπίδα της ανατροπής» του 2026 θα έχει διαφορετική κατάληξη από την «ελπίδα» του 2015;
Αυτό είναι ένα ερώτημα στο οποίο ένα ντοκιμαντέρ μπορεί να δώσει συναίσθημα.
Η πολιτική, όμως, χρειάζεται απάντηση.
«Η ώρα της ευθύνης»: Η πιο δύσκολη λέξη
Το τρίτο επεισόδιο οδηγεί στη δημιουργία της ΕΛΑΣ.
Η ατομική διαδρομή συναντά τη συλλογικότητα και η «ευθύνη» παρουσιάζεται ως η μετάβαση από την αγωνία στην πολιτική συμμετοχή.
Εδώ, όμως, βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη επικοινωνιακή παγίδα της τριλογίας.
Διότι για έναν πρώην πρωθυπουργό η ευθύνη δεν αρχίζει από σήμερα.
Αρχίζει και από χθες.
Τι θεωρεί λάθος από τη διακυβέρνησή του;
Τι θα έκανε διαφορετικά το 2015;
Πώς αξιολογεί σήμερα τη διαπραγμάτευση εκείνης της περιόδου;
Πώς κρίνει την απόσταση μεταξύ των υποσχέσεων με τις οποίες κέρδισε τις εκλογές και της πολιτικής που τελικά εφάρμοσε;
Αν λοιπόν το τρίτο ντοκιμαντέρ θέτει στο επίκεντρο την «ευθύνη», τότε το ερώτημα επιστρέφει αναπόφευκτα στον πρωταγωνιστή του:
Ευθύνη για το αύριο. Αλλά ποιος είναι ο απολογισμός της ευθύνης για το χθες;
Κινηματογραφικό rebranding με πρωταγωνιστή έναν πρώην πρωθυπουργό
Η επιλογή της κινηματογραφικής αφήγησης είναι επικοινωνιακά ενδιαφέρουσα.
Ένας περισσότερο προσωπικός Τσίπρας. Μνήμες. Νέοι άνθρωποι. Κοινωνικές αγωνίες. Συλλογικότητα. Λιγότερη παραδοσιακή κομματική επικοινωνία και περισσότερο συναίσθημα.
Το ζητούμενο είναι εμφανές: να παρουσιαστεί μια νέα πολιτική αρχή χωρίς να θυμίζει απλώς επιστροφή στο παρελθόν.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η δυσκολία.
Ο Αλέξης Τσίπρας δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως ένας πολιτικός που έρχεται απλώς να προτείνει κάτι καινούργιο.
Οι πολίτες τον έχουν ήδη δει να υπόσχεται.
Τον έχουν δει να αντιπολιτεύεται.
Τον έχουν δει να διαπραγματεύεται.
Και κυρίως τον έχουν δει να κυβερνά.
Αυτό που δεν μοντάρεται
Τα τρία ντοκιμαντέρ δημιουργούν έτσι, ίσως άθελά τους, τρία διαφορετικά ερωτήματα.
«Το πρόσημο της πολιτικής»;
Το πρόσημο δοκιμάστηκε όταν ο Τσίπρας κυβέρνησε.
«Η ελπίδα της ανατροπής»;
Την ελπίδα και την ανατροπή τις υποσχέθηκε ήδη το 2015.
«Η ώρα της ευθύνης»;
Η ευθύνη ενός πρώην πρωθυπουργού ξεκινά από τον απολογισμό της δικής του εξουσίας.
Η νέα τριλογία μπορεί να αλλάξει την εικόνα.
Μπορεί να αλλάξει τη σκηνοθεσία.
Μπορεί να δημιουργήσει έναν περισσότερο ώριμο και αναστοχαστικό πρωταγωνιστή.
Δεν μπορεί, όμως, να δημιουργήσει έναν πολιτικό χωρίς παρελθόν.
Γιατί ο μεγαλύτερος αντίπαλος του rebranding Τσίπρα ίσως τελικά να μην είναι ούτε η κυβέρνηση ούτε οι πολιτικοί του αντίπαλοι.
Είναι ο ίδιος ο Τσίπρας της περιόδου 2015-2019.
Και στην πολιτική υπάρχει κάτι που ακόμη και η καλύτερη κινηματογραφική παραγωγή δυσκολεύεται να μοντάρει.
Tη μνήμη των πολιτών.