Οι ενδιαφερόμενοι για μια διόλου κουραστική και σε βάθος καταγραφή της ιστορίας της ελληνικής οικονομικής ανάπτυξης από το 1915 έως το τέλος του 20ου αιώνα, το βιβλίο του κ.Σωτήρη Ριζά με τίτλο «Ξενοφών Ζολώτας και η οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας», τους προσφέρει πλούσιο σε νοήματα υλικό.
Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου
Και υπό αυτή την έννοια, το βιβλίο αποτελεί σημαντική ιστορική πηγή, με την οποίαν συνδέεται και ένας πρωταγωνιστής της περιόδου 1920-2000 ο Ξενοφών Ζολώτας.
Γεννημένος στην Αθήνα το 1904, ο Ξενοφών Ζολώτας απεβίωσε 100 χρόνια μετά, ήτοι το 2004, έχοντας προσφέρει σημαντικές υπηρεσίες στη χώρα, στην οικονομία της και στην πολιτική της πορεία.
Συνεπώς το βιβλίο του Σωτήρη Ριζά, προσεγγίζει το ελληνικό αναπτυξιακό πρόβλημα μέσα από την οπτική του Ξενοφώντος Ζολώτα, ο οποίος για μια μακρά μεταπολεμική περίοδο εθεωρείτο αυθεντία της οικονομικής πολιτικής. Και από την άποψη αυτή είναι σαφές ότι ιδέες και παρεμβάσεις του σημάδεψαν την πορεία της ελληνικής οικονομίας σε κρίσιμες περιόδους από το 1950 και μετά κυρίως.
Την περίοδο αυτή, ο Ξενοφών Ζολώτας είτε ως Διοικητικής της Τράπεζας της Ελλάδος, είτε ως Υπουργός και πρωθυπουργός της χώρας αμφισβήτησε την πρωταρχική σημασία της γεωργίας για την ελληνική οικονομία και υποστήριξε με συνέπεια την ανάγκη εκβιομηχάνισης. Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ταύτισε την εκβιομηχάνιση με την ευημερία και την ανάπτυξη, σε συμφωνία με τις τότε κυρίαρχες διεθνείς αντιλήψεις. Ως Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος (1955-1967) υπερασπίστηκε τη νομισματική σταθερότητα ως θεμέλιο της ταχείας ανάπτυξης. Μεταξύ των δύο πετρελαϊκών κρίσεων, από τον Νοέμβριο του 1974 έως τον Νοέμβριο του 1981, διαχειρίστηκε την οικονομία σε συνθήκες έντονης κοινωνικής πίεσης και διεθνούς στασιμοπληθωρισμού.
Όπως πολύ σωστά επισημαίνει ο συγγραφέας του βιβλίου «......βραχεία αλλά περισσότερο αξιοσημείωτη από όσο συνειδητοποίησαν οι πρωταγωνιστές της πολιτικής και το εκλογικό σώμα τότε, υπήρξε η θητεία του ως πρωθυπουργού από τον Νοέμβριο του 1989 έως το Απρίλιο του 1990. Ο Ζολώτας, μέσω της έκθεσης της Επιτροπής εμπειρογνωμόνων, υπό την προεδρία του καθηγητή Αγγέλου Αγγελόπουλου, διαδραμάτισε κρίσιμο ρόλο στην υιοθέτηση ενός νέου υποδείγματος οικονομικής πολιτικής που υπερέβαινε τον κρατισμό και την ελλειμματική χρηματοδότηση της οικονομίας.....».
Ας σημειωθεί ότι στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η Ελλάδα είχε αποφασίσει την ένταξή της στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ) και εφάρμοζε ήδη τους κανόνες της ενιαίας αγοράς που ίσχυαν στην υπό εκκόλαψη τότε Ευρωπαϊκή Ένωση.
Με άλλα λόγια, η Ελλάδα και οι κυβερνήσεις της περιόδου είχαν επιλέξει το δρόμο της ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης, γεγονός που απαιτούσε βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και άρα προώθηση του παραγωγικού μετασχηματισμού.
Στη βάση αυτού του προσανατολισμού, τον οποίου στήριξε και ο Ξενοφών Ζολώτας, ως πρωθυπουργός της εξάμηνης οικουμενικής κυβέρνησης (Νοέμβριος 1989 – Απρίλιος 1990), η έκθεση της Επιτροπής Αγγελοπούλου συνιστούσε το βασικό κείμενο για μια οικονομική πολιτική της εποχής με στόχο τη συμμετοχή στην ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση αλλά και την ανάγκη προσαρμογής στην παγκοσμιοποίηση. Γεγονός ήταν ότι η λογική που διέτρεχε την έκθεση ήταν ήδη αποδεκτή από τη Νέα Δημοκρατία και θα γινόταν αποδεκτή από το ΠΑΣΟΚ, τις μεγάλες πολιτικές δυνάμεις που θα εναλλάσσονταν στην εξουσία από το 1990 και μετά.
Δυστυχώς, οι προτάσεις αυτές γρήγορα ξεχάστηκαν και την περίοδο που ακολούθησε η Ελλάδα μπήκε στο δρόμο της χρεωκοπίας. Αυτή είναι όμως μια άλλη μεγάλη και δυσάρεστη ιστορία.
Μια ιστορία που ίσως θα έπρεπε να γίνει ευρύτερα γνωστή, γιατί σήμερα η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα νέο σταυροδρόμι μετασχηματισμού. Στο πλαίσιο αυτό, ο Διοικητής της ΤτΕ κ. Γιάννης Στουρνάρας και το Κέντρο Πολιτισμού Έρευνας και Τεχνογνωσίας της Τράπεζας της Ελλάδος, που ανέλαβε την έκδοση του βιβλίου για τον αείμνηστο Ξενοφώντα Ζολώτα, θα μπορούσαν να συμβάλουν και στην πορεία της χώρας στον ψηφιακό κόσμο της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Τέλος, εκφράζουμε την έκπληξή μας για το γεγονός ότι στο βιβλίο του κ.Σωτήρη Ριζά, δεν γίνεται καμμιά μνεία του Ιδρύματος Ζολώτα, το οποίο μεταξύ άλλων στηρίζει νέους που φιλοδοξούν να γνωρίσουν τον κόσμο της γνώσης. Αυτής που συνιστά πρώτη ύλη στη σύγχρονη παραγωγή.