Οι κινήσεις των αμερικανικών και ισραηλινών δυνάμεων στον Περσικό Κόλπο και το αδιέξοδο της διπλωματίας, οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια σε κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν.
Το σενάριο του... ξαφνικού "θανάτου" στη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου στον Κόλπο, δεν είναι κάτι... φανταστικό, ούτε συνιστά μια απλή κρίση. Σηματοδοτεί την επανεκκίνηση της παγκόσμιας τάξης πραγμάτων.
Γράφει ο Λουκάς Γεωργιάδης
Πολλές χώρες έχουν αρχίσει να προειδοποιούν τους πολίτες τους ότι μέσα στον Απρίλιο, μπορεί να υπάρξει σοβαρότατο πρόβλημα τροφοδοσίας. Πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Ινδία, όπου στα πρατήρια υγρών καυσίμων "πέφτει ξύλο", ενώ από τις συμπλοκές καταγράφονται και νεκροί!
Τα χτυπήματα σε εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ, Σαουδική Αραβία, Μπαχρέιν και Κουβέιτ στερούν από την παγκόσμια προσφορά πολύτιμες ποσότητες καυσίμων. Αν τα πράγματα στον Περσικό Κόλπο... ξεφύγουν εντελώς, δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι ο κόσμος θα βυθιστεί στο χάος μέσα σε μερικά 24ωρα. Δεν είναι κινδυνολογία, αλλά η φυσική εξέλιξη, όταν δεν υπάρχει το καύσιμο που κινεί τα πάντα. Οι μεταφορές κατά 90% βασίζονται στα ορυκτά καύσιμα και όλοι μπορούμε να καταλάβουμε τις συνέπειες ενός ενεργειακού "μπλακ-άουτ" που θα επηρεάσει την τροφοδοσία αεροπλάνων, πλοίων και φορτηγών.
Ένα ανεπανάληπτο σοκ στις γραμμές της εφοδιαστικής αλυσίδας, θα προκαλούσε τριγμούς στην παγκόσμια οικονομία, παρά το γεγονός ότι δεν βρισκόμαστε στα επίπεδα της πετρελαϊκής κρίσης του 1973 ή του 1979. Ωστόσο, παρά τη σημαντική διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, προκειμένου να περιοριστεί η αγορά ενέργειας από τη Ρωσία, ως τιμωρία για την εισβολή στην Ουκρανία, τα μηνύματα δεν είναι και τόσο ενθαρρυντικά. Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να αποτελεί τη βάση για την ηλεκτρική ενέργεια και συνεπώς κρίνεται ως απαραίτητο "στρατηγικό καύσιμο".
Στο επίπεδο αυτό, ας σκεφτούμε μόνο τι μπορεί να συμβεί το καλοκαίρι αν εμφανιστούν υψηλές θερμοκρασίες σε περιοχές με ακραία κλίματα, που θα απαιτήσουν τεράστιες ποσότητες ενέργειας. Ας σκεφτούμε επίσης, τι θα συμβεί τους επόμενους μήνες, όταν θα πρέπει να γεμίσουν οι αποθήκες υγροποιημένου φυσικού αερίου με επαρκείς ποσότητες για να αντιμετωπιστεί ο χειμώνας 2026-2027. Τα σενάρια τρόμου και ακραίων καταστάσεων είναι υπαρκτά και δεν πρέπει να υπάρχει εφησυχασμός.
Ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο οδηγεί σε μια ιστορική γεωπολιτική ανατροπή κολοσσιαίων διαστάσεων, καθώς δείχνει προς την αντίστροφη μέτρηση για το τέλος των αρχόντων με τα "πετροδολάρια". Είναι κάτι που θα συμβεί νομοτελειακά και αργότερα μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές κοινωνικές ανατροπές στο Ιράν, στη Ρωσία, στη Σαουδική Αραβία, τη Βενεζουέλα και όσες χώρες εξαρτώνται από το πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Όλες αυτές οι χώρες βασίζουν τουλάχιστον το 70% των εσόδων τους σε αυτές τις δύο πηγές ενέργειας.
Η... πρόωρη και βίαιη ανατροπή των ενεργειακών συσχετισμών θα έφερνε στο προσκήνιο νέους "παίκτες" που δεν σχετίζονται με το πετρέλαιο και το αέριο, αλλά με την παραγωγή κρίσιμων μετάλλων, όπως το λίθιο, το κοβάλτιο και οι σπάνιες γαίες, που αποτελούν την κινητήρια δύναμη των μπαταριών και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Χώρες όπως η Κίνα, με σπάνια μεταλλεύματα θα μπορούσαν να μπουν δυναμικά στο προσκήνιο, φέρνοντας... μπελάδες στους Αμερικανούς! Μια αναζήτηση στο Google σχετικά με τους πολέμους του... μέλλοντος, αποκαλύπτει ότι αυτοί δεν θα γίνονται για τους αγωγούς, αλλά για τον έλεγχο των περιοχών με αυξημένη ηλιοφάνεια, αιολικό δυναμικό, σπάνιες γαίες και πόσιμο νερό! Είναι προφανές ότι δεν έχουμε δει τίποτα ακόμη...
Ο εφιάλτης της ενέργειας και της επισιτιστικής κρίσης
Στην πανδημία του κορωνοϊού πολλοί ήταν αυτοί που πίστευαν ότι μπορεί να πάμε σε επισιτιστική κρίση, λόγω περιορισμού των δραστηριοτήτων και διατάραξης της εφοδιαστικής αλυσίδας, αν και οι τιμές της ενέργειας είχαν υποχωρήσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα.
Τώρα, τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά. Το πετρέλαιο αφορά την κίνηση των τρακτέρ, των αυτοκινήτων, των φορτηγών, των αεροπλάνων και των πλοίων. Η μεγαλύτερη απειλή είναι το... χέρσο χωράφι, λόγω αδυναμίας των συντελεστών του πρωτογενούς τομέα να καλλιεργούν και να παράγουν. Ήδη, μας προϊδεάζουν αρνητικά οι εξελίξεις με τις τιμές των λιπασμάτων, τα οποία παράγονται κυρίως με τη χρήση φυσικού αερίου. Μια ραγδαία μείωση της χρήσης τους θα οδηγήσει μοιραία σε μεγάλη πτώση της αγροτικής παραγωγής, επηρεάζοντας καταλυτικά την κτηνοτροφία, με αποτέλεσμα την έκρηξη των τιμών και του πληθωρισμού τροφίμων. Από την άλλη πλευρά, σε πολλές χώρες θα τεθεί ζήτημα επάρκειας ποσοτήτων, ενώ στις χώρες του Τρίτου Κόσμου η κατάσταση θα γίνει ακόμη πιο δραματική. Ακόμη και αν υπάρξει παραγωγή, το κόστος μεταφοράς θα έχει εκτιναχθεί στα ύψη, προκαλώντας προβλήματα από το... χωράφι στο ράφι!
Μέσα σε όλα αυτά, τίθεται το ερώτημα, αν οι χώρες μπορούν να καλύψουν το ενεργειακό έλλειμμα με τον... ήλιο και τον αέρα. Η απάντηση μάλλον απογοητεύει, καθώς οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν μπορούν να καλύψουν άμεσα τα κενά που θα δημιουργηθούν. Το μεγάλο πρόβλημα με τις "καθαρές" μορφές ενέργειας είναι ότι δεν υπάρχουν πολύ αναπτυγμένες υποδομές αποθήκευσης. Μέχρι να στηθούν οι εγκαταστάσεις αυτές απαιτείται αρκετός χρόνος, οπότε η ζημιά θα έχει γίνει. Σύμφωνα με τους γνώστες της αγοράς ενέργειας, αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να υπάρξει σταθερή ροή ρεύματος από τις ανανεώσιμες μορφές ενέργειας, γιατί δεν υπάρχουν επαρκή συστήματα μπαταριών για την αποθήκευση.
Στον κλάδο της βιομηχανίας, η παραγωγή χάλυβα, τσιμέντου και πλαστικών απαιτεί τεράστιες θερμοκρασίες και χημικές διεργασίες, οι οποίες εξασφαλίζονται μόνο με τη χρήση φυσικού αερίου και πετρελαίου. Οπότε, προστίθεται στην εξίσωση ένα ακόμη πρόβλημα, καθώς οι τιμές των παραγόμενων ποσοτήτων θα εκτιναχθούν στα ύψη, επιδρώντας αρνητικά στις κατασκευές και άλλους κλάδους. Ίσως, η μοναδική διέξοδος να είναι η χρήση πυρηνικής ενέργειας, αλλά αυτήν τη διαθέτουν λίγες χώρες και όχι σε πολύ υψηλά στάνταρντς.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν λάβει την απόφαση να τελειώσουν μια για πάντα με το καθεστώς του Ιράν, ώστε να το αδρανοποιήσουν πλήρως και να παύσει να έχει την ισχύ που της προσδίδει το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη. Ωστόσο, τα πράγματα δεν είναι καθόλου εύκολα και εφόσον υπάρξει κλιμάκωση του πολέμου, τόσο θα απομακρυνόμαστε από την ημέρα της κατάπαυσης του πυρός. Οι ζημιές αυξάνονται... λεπτό προς λεπτό και ανέρχονται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια. Για την ακρίβεια, δεν είμαστε σε θέση ακόμη να δούμε τη ζημιά, γιατί έχει γίνει η έκρηξη, αλλά δεν έχουμε μπει εντός του... κτιρίου για να δούμε τι γίνεται.
Ο κόσμος έχει αλλάξει δραματικά και απαιτούνται δεκαετίες για να επανέλθει η ισορροπία και να ανατραπεί πλήρως το σημερινό ενεργειακό μείγμα. Μέχρι όμως να αποκατασταθούν οι ισορροπίες, δεν αποκλείεται να δούμε καταστάσεις του τρόπου ζωής που συναντούσαμε τον 19ο αιώνα, αλλά με την οπτική και την πραγματικότητα του πληθυσμού που έχει ο πλανήτης το 2026. Η τεχνολογία μπορεί να αλλάζει, αλλά ο χρόνος προσαρμογής σε μια νέα ενεργειακή πραγματικότητα θα είναι ο κρίσιμος παράγοντας για τις μελλοντικές εξελίξεις.
Τι έρχεται στην καθημερινότητα των πολιτών και τι πρέπει να μας φοβίζει
Μεγάλος χαμένος από την κρίση στον Περσικό Κόλπο είναι η Ευρώπη, ενώ με βάση το... κακό σενάριο είναι προφανές ότι οι διεθνείς οργανισμοί θα αρχίσουν να ζητούν λύσεις, σαν το Σχέδιο Μάρσαλ, μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου!
Οι δυσμενείς εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο και το ντόμινο που προκαλεί στις τιμές σε παγκόσμιο επίπεδο, αναμένεται να επιταχύνει την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας, καθώς αποτελεί τη μοναδική αξιόπιστη λύση για σταθερή ηλεκτροδότηση μεγάλης κλίμακας. Ταυτόχρονα, θα "τρέξουν" τα projects για το υδρογόνο, ως αναγκαίο καύσιμο για την κίνηση αεροπλάνων, πλοίων και βαρέων οχημάτων. "Κερασάκι στην τούρτα" αποτελεί η καθολική διείσδυση της ηλεκτροκίνησης, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρχουν δίκτυα που μπορούν να σηκώσουν την αυξημένη κατανάλωση.
Με βάση τα παραπάνω, τίθεται πλέον ζήτημα υπαρξιακής απειλής για όλους μας. Το ακραίο σενάριο, που δεν αποτελεί... επιστημονική φαντασία, θα οδηγούσε σε μεγάλο γονάτισμα της παγκόσμιας οικονομίας, το διεθνές εμπόριο θα κλυδωνιζόταν άνευ προηγουμένου και σε πολλές χώρες θα ξεσπούσαν εξεγέρσεις, λόγω έλλειψης αγαθών και κυρίως φαρμάκων. Όλα τα παραπάνω, δεν αποτελούν καλούς οιωνούς για την παγκόσμια οικονομία.
Εφόσον η κατάσταση δεν ελεγχθεί το συντομότερο δυνατό, θα κυριαρχήσει ο στασιμοπληθωρισμός. Η παγκόσμια οικονομία θα εισέλθει σε φάση ύφεσης, τα ελλείμματα και τα χρέη των κρατών θα αυξηθούν, τα τραπεζικά συστήματα, τα χρηματιστήρια και οι αγορά ακινήτων θα κλυδωνιστούν. Όλα αυτά θα οδηγήσουν σε τρομακτική πίεση τις επιχειρήσεις, ενώ τα νοικοκυριά θα βιώσουν δραματική συρρίκνωση του διαθέσιμου εισοδήματος. Εν τέλει, θα πληγεί η απασχόληση και οι κοινωνίες θα βρεθούν στη δίνη ανεξέλεγκτων και απρόσμενων καταστάσεων...
Πόσο πιθανό είναι ένα... ανεπανάληπτο σοκ στην Ελλάδα
Η Ελλάδα αποτελεί το νέο πόλο στον ενεργειακό χάρτη της Μεσογείου, ωστόσο, οι λύσεις απαιτούν χρόνο, αλλά η πίεση είναι βραχυπρόθεσμη και μπορεί να αφήσει το αποτύπωμα της για πάρα πολλά χρόνια.
Η κυβέρνηση καλείται πλέον να προωθήσει με ταχύτητα... βαλλιστικού πυραύλου μεγάλα επενδυτικά projects αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων, να ενισχύσει τα οικιακά συστήματα ΑΠΕ και να ενθαρρύνει περαιτέρω την τοποθέτηση αντλιών θερμότητας. Παράλληλα, απαιτείται η μείωση της εξάρτησης από τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, ενώ απαιτούνται μέτρα δραστικού περιορισμού της κατανάλωσης ενέργειας.
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις θα καθορίσουν την πορεία του τουρισμού, καθώς η εκτίναξη των τιμών των εισιτηρίων, θα φέρει πολύ δύσκολες μέρες στις αεροπορικές και ακτοπλοϊκές μετακινήσεις. Το καύσιμο αποτελεί την κινητήρια δύναμη για τον ελληνικό τουρισμό και αν δεν υπάρχει, τότε θα μπούμε σε ύφεση και σε... περιπέτειες.
Ο τουρισμός αποτελεί το πρώτο ισχυρό στήριγμα για την οικονομία, αλλά υπάρχει και η ελληνική εμπορική ναυτιλία. Ο ελληνόκτητος στόλος είναι ο μεγαλύτερος στον κόσμο και εφόσον συνεχιστεί το... χάος στον Περσικό Κόλπο, τότε θα καταστεί εξαιρετικά δύσκολη η εξεύρεση πηγών ενέργειας για την κίνηση των πλοίων. Ηλεκτροκίνητα ή... πυρηνοκίνητα εμπορικά πλοία δεν προβλέπονται για τα επόμενα λίγα χρόνια, οπότε όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι ελλείψει καυσίμων ή λόγω πολύ υψηλών καυσίμων, που θα φτάσουν τα ναύλα και οι τιμές των προϊόντων που διακινούνται δια θαλάσσης.
Πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα, στον τομέα του εφοδιασμού, η Ελλάδα θα έχει διπλό πρόβλημα. Από τη μία η εξάρτηση της από τα εισαγόμενα προϊόντα (τρόφιμα, πρώτες ύλες) θα παρέλυε τις μεταφορές και θα... άδειαζε τα ράφια των σούπερ μάρκετ. Από την άλλη, τα ελληνικά προϊόντα διατροφής θα περιορίζονται συνεχώς, λόγω της αδυναμίας των αγροτών και των κτηνοτρόφων να ανταπεξέλθουν στα εξωπραγματικά κόστη.
Μέσα σε όλα αυτά τα... μαύρα σενάρια, υπάρχει και η αισιοδοξία για το συγκριτικό πλεονέκτημα που έχει η Ελλάδα στην παραγωγή ενέργειας από τον ήλιο και τον άνεμο. Το δυναμικό είναι τεράστιο και θα μπορούσε να κατευθύνει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις προς την ηλεκτροκίνηση και την ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων. Το μειονέκτημα όμως είναι ότι σε ένα περιβάλλον, όπου το ζητούμενο θα είναι η επιβίωση μέσω της στοιχειώδους επάρκειας τροφίμων και της κάλυψης βασικών υποχρεώσεων, πόσοι θα είναι αυτοί που θα σκεφτούν αναβαθμίσεις κτιρίων, ηλεκτροκίνηση και άλλα τέτοια;
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επεξεργαστεί σχέδιο για την προώθηση της τηλεργασίας ως κανόνα, καθώς και για τον περιορισμό των μετακινήσεων με ΙΧ οχήματα. Επιπλέον, τόσο στην Ευρώπη, όσο και στην Ελλάδα, θα ανοίξουν οι συζητήσεις για τις ενεργειακές κοινότητες, ώστε να παράγεται ρεύμα μέσω φωτοβολταϊκών, για να μη σταματήσει η λειτουργία του... ψυγείου και της θέρμανσης! Έσχατη λύση θα αποτελέσει για πολλούς η επιστροφή στην ύπαιθρο, προκειμένου να έχουν πρόσβαση στην τροφή (κήπος, εκτροφή ζώων) και στην ξυλεία προς εξασφάλιση θέρμανσης!
Η Ελλάδα έχει τις προϋποθέσεις να γίνει ενεργειακά αυτόνομη λόγω του κλίματος, αλλά η διαδικασία της μετάβασης δεν είναι και τόσο εύκολη. Η εξάρτηση από εισαγόμενα προϊόντα, πετρέλαιο και φυσικό αέριο, μπορεί να μας οδηγήσει σε πρωτοφανείς καταστάσεις, αν ο πόλεμος συνεχιστεί για μήνες. Σε παγκόσμιο επίπεδο έχει γίνει πολύ μεγάλη ζημιά, αλλά μέσα στους επόμενους μήνες θα φανεί αν θα βρεθούμε αντιμέτωποι με τη διαχείριση μιας κατάστασης που μόνο η γενιά του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έχει βιώσει!
Η απότομη διακοπή της ροής πετρελαίου και αερίου θα προκαλούσε έναν γεωπολιτικό σεισμό που θα άλλαζε τον χάρτη της ισχύος, ενώ η Ελλάδα, όπως και οι περισσότερες χώρες του πλανήτη, μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπες με... ανατριχιαστικές καταστάσεις, σε μια περίοδο ιστορικής καμπής που κανείς δεν γνωρίζει τι του ξημερώνει...
Ανοίγει η πλατφόρμα για τα τέλη κυκλοφορίας με τον μήνα - Πώς θα κάνετε άρση ακινησίας
Fuel pass: Πόσα χρήματα θα πάρετε κάθε περίπτωση
Ακολουθήστε το Lykavitos.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
