Ένα νέο πλαίσιο υποχρεώσεων για τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες, με αυστηρές κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, προωθεί το υπουργείο Δικαιοσύνης, επιχειρώντας να ενισχύσει τα εργαλεία που έχουν στη διάθεσή τους οι δικαστικές και εισαγγελικές αρχές για τη διερεύνηση εγκληματικών δραστηριοτήτων στο διαδίκτυο.
Το νομοσχέδιο, το οποίο αναμένεται να παρουσιαστεί στο Υπουργικό Συμβούλιο, προβλέπει την ενσωμάτωση στο ελληνικό δίκαιο της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2023/1544 και αφορά ένα ευρύ φάσμα εταιρειών που παρέχουν ψηφιακές υπηρεσίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στο επίκεντρο βρίσκονται μεγάλοι τεχνολογικοί όμιλοι, όπως η Google, η Meta και η Yahoo, οι οποίοι θα υποχρεούνται να ορίσουν τουλάχιστον μία συγκεκριμένη εγκατάσταση ή έναν νόμιμο εκπρόσωπο σε κράτος-μέλος της ΕΕ. Το πρόσωπο ή η εγκατάσταση αυτή θα αποτελεί το επίσημο σημείο επικοινωνίας με τις αρμόδιες αρχές και θα είναι υπεύθυνο για την παραλαβή δικαστικών αποφάσεων και εντολών που αφορούν τη συγκέντρωση ηλεκτρονικών αποδεικτικών στοιχείων στο πλαίσιο ποινικών ερευνών.
Σε περίπτωση που οι εταιρείες δεν ανταποκρίνονται στις προβλεπόμενες υποχρεώσεις, θα μπορούν να επιβάλλονται πρόστιμα που φτάνουν έως και τα 1,5 εκατ. ευρώ.
Ποιες εταιρείες μπαίνουν στο νέο πλαίσιο
Οι νέες ρυθμίσεις δεν περιορίζονται στις γνωστές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, αλλά καλύπτουν ένα σημαντικά ευρύτερο πεδίο ψηφιακών υπηρεσιών.
Ειδικότερα, οι υποχρεώσεις αφορούν:
- Εταιρείες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, όπως υπηρεσίες διαδικτυακής τηλεφωνίας, άμεσης ανταλλαγής μηνυμάτων και ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
- Ψηφιακές πλατφόρμες που επιτρέπουν την επικοινωνία μεταξύ χρηστών.
- Εταιρείες φιλοξενίας δεδομένων και υπηρεσίες αποθήκευσης στο υπολογιστικό νέφος (cloud).
- Ηλεκτρονικές αγορές (marketplaces), μέσω των οποίων πραγματοποιούνται συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών.
- Διαδικτυακές πλατφόρμες τυχερών παιχνιδιών.
- Παρόχους υπηρεσιών καταχώρισης και διαχείρισης ονομάτων διαδικτύου (domain names) και διευθύνσεων IP.
Η υποχρέωση αφορά παρόχους που προσφέρουν υπηρεσίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση και διαθέτουν ουσιαστική σύνδεση με αυτήν. Δεν αρκεί, δηλαδή, απλώς να είναι προσβάσιμος ένας ιστότοπος από ευρωπαϊκή χώρα. Για να ενεργοποιηθούν οι σχετικές προβλέψεις εξετάζονται παράγοντες όπως η ύπαρξη εγκατάστασης, ο αριθμός των χρηστών και η στόχευση εμπορικών δραστηριοτήτων σε κράτη-μέλη.
Τι αλλάζει για δικαστές και εισαγγελείς
Η σημαντικότερη πρακτική αλλαγή αφορά τη δυνατότητα των δικαστικών και εισαγγελικών αρχών να επικοινωνούν με σαφή και θεσμικά κατοχυρωμένο τρόπο με τις εταιρείες που διαχειρίζονται τις ψηφιακές υπηρεσίες.
Μέχρι σήμερα, όταν μια ποινική έρευνα απαιτούσε την άντληση ηλεκτρονικών στοιχείων από εταιρεία που είχε την έδρα της σε διαφορετική χώρα, οι ελληνικές αρχές μπορούσαν να αντιμετωπίσουν σημαντικές καθυστερήσεις. Η διαδικασία συχνά απαιτούσε χρονοβόρες ενέργειες διασυνοριακής δικαστικής συνδρομής, ενώ δεν ήταν πάντοτε εύκολος ο εντοπισμός του αρμόδιου τμήματος ή του προσώπου που θα μπορούσε να παραλάβει και να διεκπεραιώσει ένα δικαστικό αίτημα.
Με το νέο καθεστώς, οι δικαστικές αποφάσεις και εντολές θα μπορούν να απευθύνονται στον επίσημα ορισμένο εκπρόσωπο ή στην εγκατάσταση που θα έχει δηλώσει η εταιρεία.
Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να περιοριστούν οι γραφειοκρατικές δυσκολίες και να επιταχυνθεί η πρόσβαση σε κρίσιμα ψηφιακά στοιχεία, τα οποία μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικά για την εξιχνίαση σοβαρών εγκλημάτων.
Η ρύθμιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε υποθέσεις ηλεκτρονικής απάτης, οργανωμένου εγκλήματος, παράνομων συναλλαγών και άλλων δραστηριοτήτων που αφήνουν ψηφιακά ίχνη.
Πρόστιμα έως 1,5 εκατ. ευρώ για όσους δεν συμμορφώνονται
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο σκέλος των κυρώσεων, καθώς το νομοσχέδιο προβλέπει αυστηρή αντιμετώπιση των εταιρειών που δεν εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους.
Οι πάροχοι υπηρεσιών θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι ο νόμιμος εκπρόσωπος ή η εγκατάσταση που ορίζουν διαθέτει τις απαραίτητες εξουσίες, αλλά και τους αναγκαίους ανθρώπινους και τεχνικούς πόρους, ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται στις δικαστικές εντολές.
Μάλιστα, προβλέπεται ότι ο πάροχος υπηρεσιών και ο ορισμένος εκπρόσωπος ή η εγκατάσταση μπορούν να θεωρηθούν αλληλεγγύως και εις ολόκληρον υπεύθυνοι για τη μη συμμόρφωση με τις σχετικές υποχρεώσεις.
Αυτό σημαίνει ότι οι εταιρείες δεν θα μπορούν να επικαλούνται εσωτερικές οργανωτικές δυσκολίες ή την απουσία επαρκών εξουσιοδοτήσεων ως δικαιολογία για τη μη ανταπόκρισή τους.
Για τον καθορισμό του ύψους των προστίμων θα λαμβάνονται υπόψη η σοβαρότητα και η διάρκεια της παράβασης, ο βαθμός υπαιτιότητας, η οικονομική δυνατότητα της εταιρείας, καθώς και τυχόν προηγούμενες παραβάσεις.
Το ανώτατο ποσό των κυρώσεων θα μπορεί να φτάσει τα 1,5 εκατ. ευρώ, ενώ η επιβολή τους θα ανατεθεί στην αρμόδια αρχή που προβλέπεται να συσταθεί στο πλαίσιο του νέου νομοθετικού πλαισίου.
Υποχρεωτική δήλωση εκπροσώπων και στοιχείων επικοινωνίας
Πέρα από τον ορισμό νόμιμου εκπροσώπου ή εγκατάστασης, οι εταιρείες θα πρέπει να γνωστοποιούν συγκεκριμένες πληροφορίες, προκειμένου να διευκολύνεται η επικοινωνία με τις αρμόδιες αρχές.
Στα στοιχεία που θα πρέπει να δηλώνονται περιλαμβάνονται τα στοιχεία επικοινωνίας των εκπροσώπων, οι γλώσσες στις οποίες μπορούν να απευθύνονται σε αυτούς οι δικαστικές και εισαγγελικές αρχές, καθώς και το ακριβές πεδίο των αρμοδιοτήτων τους.
Οι σχετικές πληροφορίες θα είναι διαθέσιμες μέσω ειδικής ιστοσελίδας του Ευρωπαϊκού Δικαστικού Δικτύου σε ποινικές υποθέσεις, ώστε να μπορούν οι αρμόδιες αρχές να εντοπίζουν άμεσα το κατάλληλο σημείο επικοινωνίας.
Μέχρι το τέλος Μαρτίου 2027 η ψήφιση του νόμου
Σύμφωνα με τον υφυπουργό Δικαιοσύνης, Ιωάννη Μπούγα, η ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας αποτελεί σημαντικό βήμα για την αντιμετώπιση του οργανωμένου διασυνοριακού εγκλήματος.
Όπως ανέφερε, η νέα νομοθεσία θα επιτρέψει στις διωκτικές και δικαστικές αρχές να έχουν ταχύτερη πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες, με παράλληλη διασφάλιση των ατομικών δικαιωμάτων.
Ο ίδιος γνωστοποίησε ότι στόχος είναι ο σχετικός νόμος να έχει ψηφιστεί έως το τέλος Μαρτίου 2027.
Η εφαρμογή του νέου πλαισίου αναμένεται να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών και των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, σε μια περίοδο κατά την οποία όλο και περισσότερες εγκληματικές δραστηριότητες συνδέονται με ψηφιακές επικοινωνίες, διαδικτυακές συναλλαγές και δεδομένα που αποθηκεύονται σε διακομιστές εκτός των εθνικών συνόρων.
Ηράκλειο: Συνελήφθη 76χρονος που ψέκαζε με χλωρίνη την τροφή αδέσποτων ζώων
Πολυτεχνείο: Έκλεισαν οι πύλες, άρχισαν οι συγκεντρώσεις – Το απόγευμα η πορεία
Ακολουθήστε το Lykavitos.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις