Απέχουμε κάτι λιγότερο από 6 εβδομάδες από την έλευση του 2027, που αναμένεται να αποτελέσει έτος-ορόσημο για την Ελλάδα.
Μετά από μια μακρά περίοδο δημοσιονομικής εξυγίανσης, ανάκτησης της επενδυτικής βαθμίδας και υψηλών ρυθμών ανάπτυξης που ξεπέρασαν σταθερά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η χώρα εισέρχεται σε μια φάση ωριμότητας, όπου τα κεκτημένα θα δοκιμαστούν στην πράξη.
Γράφει ο Λουκάς Γεωργιάδης
Από την οικονομία και την αγορά εργασίας μέχρι τη γεωπολιτική θέση και τη λειτουργία του κράτους, οι προκλήσεις είναι πολυεπίπεδες.
Όμως, όπως επισημαίνουν πλέον ανοιχτά και οι κορυφαίοι διεθνείς επενδυτικοί οίκοι, ο κρισιμότερος παράγοντας που θα καθορίσει την έκβαση όλων των υπολοίπων είναι η πολιτική σταθερότητα. Το ελληνικό success story κατά τα τελευταία επτάμιση χρόνια, βασίστηκε στην πολιτική σταθερότητα και στις επιτυχείς κινήσεις της κυβέρνησης. Τα επιτεύγματα αυτά δεν είναι μια... φαντασιακή κατάσταση, αλλά, επιβεβαιώνονται από τις εκθέσεις όλων των διεθνών θεσμών και χρηματοοικονομικών οίκων. Η επιτυχία της Ελλάδας αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία, αν λάβουμε υπόψιν μας ότι το σημερινό κυβερνών κόμμα, πριν συμπληρώσει ένα χρόνο θητείας, ήρθε αντιμέτωπο με τη διαχείριση της πανδημίας του κορωνοϊού, στη συνέχεια με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την ενεργειακή κρίση, ενώ ακολούθησαν η κρίση στη Μέση Ανατολή τον Οκτώβριο του 2023 και η νεότερη στον Περσικό Κόλπο από τον περασμένο Φεβουάριο, η οποία, δυστυχώς συνεχίζεται.
Το crash test της κάλπης και ο φόβος της ακυβερνησίας
Η Ελλάδα εισέρχεται σε εκλογική χρονιά, γεγονός που από μόνο του αποτελεί πεδίο αυξημένης εγρήγορσης για τις αγορές, τους θεσμούς και τους επενδυτές.
Οι πρόσφατες εκθέσεις διεθνών τραπεζών, όπως η Morgan Stanley, καταγράφουν με σαφήνεια το δίλημμα των επόμενων μηνών. Από τη μία πλευρά, αναγνωρίζεται η πρόοδος που έχει επιτευχθεί στη δημοσιονομική πειθαρχία και τη μεταρρυθμιστική ατζέντα, ενώ από την άλλη, υπογραμμίζεται ότι η επίτευξη κοινοβουλευτικής αυτοδυναμίας φαντάζει δύσκολη, ανοίγοντας τη συζήτηση για κυβερνητικές συνεργασίες.
Για την οικονομία, το ζήτημα δεν είναι ποιο κόμμα θα επικρατήσει, αλλά αν η επόμενη ημέρα θα διασφαλίσει καθαρή διακυβέρνηση και συνέχεια πολιτικής. Ωστόσο, τα κόμματα της αντιπολίτευσης όταν μιλάνε για αλλαγή πολιτικής, επί της ουσίας είναι σαν να μας στέλνουν το μήνυμα ότι το ποιος θα κυβερνήσει, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να συνεχιστεί το ελληνικό success story.
Η ιστορία της μεταπολιτευτικής Ελλάδας έχει δείξει ότι οι παρατεταμένες προεκλογικές περίοδοι, οι επαναληπτικές κάλπες ή τα εύθραυστα κυβερνητικά σχήματα λειτουργούν ως τροχοπέδη. Όταν η πολιτική αβεβαιότητα αυξάνεται, οι επενδυτικές αποφάσεις «παγώνουν», το κόστος δανεισμού πιέζεται και η διοικητική μηχανή κατεβάζει ταχύτητα. Το πρώτο σημείο που οφείλει να προσέξει το πολιτικό σύστημα είναι να μην υποκύψει στον πειρασμό της ανέξοδης παροχολογίας και του λαϊκισμού, θυσιάζοντας στον βωμό των εντυπώσεων τη δημοσιονομική αξιοπιστία που χτίστηκε με κόπο.
Η οικονομία μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Στον καθαρά οικονομικό στίβο, το 2027 σηματοδοτεί τη μετάβαση στην εποχή μετά το Ταμείο Ανάκαμψης.
Οι πόροι του Ταμείου, που λειτούργησαν ως ισχυρός επιταχυντής επενδύσεων και ρευστότητας τα προηγούμενα χρόνια, ολοκληρώνουν τον κύκλο τους. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η ελληνική οικονομία έχει αποκτήσει αρκετή αυτόνομη δυναμική ώστε να συνεχίσει να αναπτύσσεται με ρυθμούς κοντά στο 2% χωρίς τα ευρωπαϊκά "δεκανίκια". Για να μη χαθεί η αναπτυξιακή ορμή, απαιτείται η σκυτάλη να περάσει οριστικά στις ιδιωτικές επενδύσεις, στις εξαγωγές υψηλής προστιθέμενης αξίας και στη βελτίωση της παραγωγικότητας.
Από την άλλη πλευρά, η μάχη κατά της ακρίβειας παραμένει ανοιχτή. Παρότι ο πληθωρισμός εμφανίζει τάσεις αποκλιμάκωσης, το σωρευτικό κόστος ζωής, η στεγαστική κρίση και το ενεργειακό κόστος συνεχίζουν να πιέζουν τα νοικοκυριά. Αν η ανάπτυξη των αριθμών δεν μεταφραστεί σε χειροπιαστή βελτίωση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών, η κοινωνική κόπωση θα μετατραπεί σε πολιτική αστάθεια.
Το δημογραφικό αδιέξοδο και η λειψανδρία των επιχειρήσεων
Πέρα από τους δείκτες του Ακαθαρίστου Εγχωρίου Προϊόντος και τα πλεονάσματα, η Ελλάδα αντιμετωπίζει την υπαρξιακή απειλή της δημογραφικής συρρίκνωσης και της έλλειψης ανθρώπινου δυναμικού.
Το 2027, το πρόβλημα της εξεύρεσης εξειδικευμένου αλλά και ανειδίκευτου προσωπικού σε κρίσιμους κλάδους, όπως ο τουρισμός, οι κατασκευές, η αγροτική παραγωγή και η βιομηχανία, αναμένεται να γίνει ακόμη πιο έντονο. Η χώρα κινδυνεύει να παγιδευτεί σε ένα παράδοξο. Από τη μία υπάρχουν διαθέσιμα κεφάλαια και επενδυτικά σχέδια, αλλά δεν υπάρχουν χέρια και μυαλά για να τα υλοποιήσουν. Από την άλλη πλευρά όμως, η σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας, η ουσιαστική στήριξη της οικογένειας και της μητρότητας, η επιστροφή των νέων επιστημόνων από το εξωτερικό και η οργανωμένη, νόμιμη διαχείριση της εργασιακής μετανάστευσης δεν είναι πλέον θεωρητικές ασκήσεις επί χάρτου, αλλά όροι επιβίωσης του παραγωγικού μοντέλου.
Κράτος δικαίου, θεσμοί και καθημερινότητα του πολίτη
Ένας τομέας όπου η Ελλάδα δεν έχει περιθώρια για νέα "στραβοπατήματα" είναι η λειτουργία του κράτους και η απονομή της Δικαιοσύνης.
Οι διεθνείς επενδυτές μπορεί να κοιτούν πρώτα τους ισολογισμούς, αλλά αμέσως μετά εξετάζουν την ταχύτητα εκδίκασης των υποθέσεων, τη σταθερότητα του φορολογικού πλαισίου και την αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης. Παρά τα σημαντικά βήματα στην ψηφιοποίηση, η γραφειοκρατία, οι καθυστερήσεις στη Δικαιοσύνη και οι παθογένειες σε βασικές δημόσιες υποδομές -από την Υγεία και την Παιδεία μέχρι τις μεταφορές- εξακολουθούν να υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς. Το 2027 απαιτείται βαθιά θεσμική θωράκιση, διαφάνεια και λογοδοσία, ώστε το κράτος να λειτουργεί ως σύμμαχος της ανάπτυξης και προστάτης του πολίτη, και όχι ως εμπόδιο.
Γεωπολιτική εγρήγορση σε ένα ρευστό διεθνές περιβάλλον
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται σε... γυάλα και όσα συμβαίνουν διεθνώς, μας έχουν επηρεάσει σε πολύ μεγάλο βαθμό.
Το διεθνές περιβάλλον παραμένει εξαιρετικά ασταθές, με τις γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Ευρώπη να επηρεάζουν άμεσα τις ενεργειακές τιμές, το διεθνές εμπόριο και την ασφάλεια. Ταυτόχρονα, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις απαιτούν λεπτούς χειρισμούς, ψυχραιμία και σταθερή αποτρεπτική ισχύ, χωρίς αυταπάτες αλλά και χωρίς αχρείαστες κρίσεις. Σε αυτό το σύνθετο διεθνές τοπίο, η Ελλάδα έχει καταφέρει να αναβαθμίσει τον ρόλο της ως πυλώνας σταθερότητας και ενεργειακός κόμβος στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Αυτή η γεωπολιτική υπεραξία, όμως, στηρίζεται στην εσωτερική της συνοχή. Αν η χώρα διολισθήσει σε εσωστρέφεια και πολιτική ρευστότητα, θα αποδυναμώσει αυτόματα και τη διαπραγματευτική της θέση εκτός συνόρων.
Το στοίχημα της ωριμότητας
Το 2027 δεν προσφέρεται για... πειραματισμούς, ενώ οι πολίτες καλούνται στις προσεχείς εκλογές να αποδείξουν στην πράξη εάν θέλουν να συνεχίσουμε στη σημερινή ρότα ή θα πάμε το "όχημα" κατευθείαν στον γκρεμό!
Η Ελλάδα έχει διανύσει μια δύσκολη διαδρομή για να αφήσει πίσω της τις κρίσεις της προηγούμενης δεκαετίας και να κερδίσει ξανά την εμπιστοσύνη των διεθνών αγορών. Το στοίχημα της επόμενης χρονιάς είναι να αποδειχθεί ότι η πρόοδος αυτή δεν ήταν συγκυριακή, αλλά δομική. Με πολιτική σταθερότητα, δημοσιονομική σύνεση, τολμηρές μεταρρυθμίσεις και προσήλωση στους θεσμούς, η χώρα μπορεί να μετατρέψει τις προκλήσεις του 2027 σε αφετηρία ενός νέου, βιώσιμου κύκλου ευημερίας.
Οι έξι «θανάσιμες» απειλές για την Ευρώπη και πώς μπορεί να βρεθούμε μπροστά σε μια πολυεπίπεδη κρίση τεραστίων διαστάσεων
Ο κρυφός άσσος στο μανίκι για τις κάλπες του Μαΐου - Ο ρόλος της... Γαλλίας
Ακολουθήστε το Lykavitos.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις